ءسىز بىلەسىز بە؟..

وسىلايشا احماتوۆا ارعى اجەسىنىڭ تەگىن الادى. ال اقىن­نىڭ شىن اتى-ءجونى – اننا گورەنكو.P.S.: اكەسى بەكەر سەنبەگەن. اري­نە, ول كەزدە احماتوۆانىڭ كەيىن «ايەل­دەرگە سويلەۋدى ۇيرە­تەتىن» عا­جاپ اقىن بولارىن بىل­مەسە كەرەك. وكىنىشتى. * * *يتاليالىق سۋرەتشى امەدەو موديلياني احماتوۆانى العاش­قى كورگەندە-اق عاشىق بولىپتى. ولار پاريجدە ءبىر جىل ارا­لا­سىپ, كەيىن مۇلدە كەزدەسپەگەن. سول سەزىمدەردىڭ ىزىمەن سۋ­رەت­شى اقىن­نىڭ 16 كارتيناسىن سال­عان. الايدا ول تۋىندىلار­دى احماتوۆا ساقتاي المادى: بىرە­ۋىنەن باسقاسىنىڭ ءبارى ورتەنىپ كەتكەن. * * *اقىن كوپ ۋاقىت بويى نكۆد-نىڭ باقىلاۋىندا بولعان. بيو­گرافتاردىڭ ايتۋىنشا, ونى جا­قىن قۇربىسى, جازۋشى سوفيا وستروۆ­سكايا اڭدىعان. احماتوۆا بۇل توسىن وقيعادان, ارينە, حابارسىز. * * *احماتوۆانى وتە ىرىمشىل دەسەدى. مىسالى, ول گۋميلەۆتىڭ ۇيلەنۋگە العاشقى ۇسىنىسى كە­زىن­دە جاعالاۋداعى ەكى دەلفيننىڭ دەنەسىن كورگەن سوڭ باس تارتقان. ياعني بۇل جاقسىلىق نىشانى ەمەس دەپ بىلگەن. سونداي-اق ونى بالا كەزىندە كوبىسى ءبىرتۇرلى ساناعان. ويتكەنى ول توماعا-تۇيىق, جالعىز ءوزى تەڭىزگە شومىلىپ, جالاڭ اياق كوشە كەزىپ جۇرە بەرەدى ەكەن. * * *ول ءتىل مەڭگەرۋگە كەلگەندە زە­­رەك بولدى. بەس جاسىندا مۇعا­لىمنىڭ بالالارمەن سويلەسكەنىنە قاراپ وتىرىپ, فرانتسۋز ءتىلىن ۇيرەنىپتى. * * ء*ومىر بويى العاش جازعان ولەڭ­دەرىنەن ۇيالىپتى. بۇرىنعى باللادا, جاريالانعان, ءتىپتى قاي­تا با­سىلىپ شىققان اتاقتى شىعار­مالارىن ول «بوس قىزدىڭ كەدەي ولەڭدەرى» دەپ اتاپ, ەسكە العاندى دا ۇناتپاعان. يگىلىكتى كىم ءبىرىنشى كوردى؟ ءوز شىعارمالارىن جازۋ ماشيناسىندا تەرگەن العاشقى قا­لامگەر – مارك تۆەن ەكەن. ادام­زات اقىل-ويىنىڭ جەمىسىن ءھام يگىلىگىن ءبىرىنشى بولىپ كورۋ تۆەن­گە بۇيىرىپتى. ارىپتەردى تى­قىل­داتىپ باسىپ وتىرىپ قانداي سە­زىمدە بولدى ەكەن, قىزىق... وعان دا سول كەرەك! ميحايل لەرمونتوۆتىڭ شەكتەن تىس دورەكىلىگىمەن جانە كەلەكە ازىل­دەرىمەن داڭقى شىعىپتى. وسىنداي قياڭقى مىنەزىنەن بولار, قوعامدا ونى جاقتىرمايتىندار كوپ بولعان. اقىن ولىمىنەن سوڭ پەتەربۋرگتىك جۇرت «وعان دا سول كەرەك...», «ونىڭ ورنى سول جاقتا» دەپ كۇبىرلەسىپتى.P.S.: ول نەبارى 26 جىل ءومىر ءسۇ­­رىپ, ادەبيەتتە عاسىرلار جا­ساي­­تىن شىعارما قالدىرا الدى. تالانت. تولستوي اۋلەتى قان-قىزىل شيەنى كىم جاقسى كورمەيدى؟.. ءبارىمىز دە جاز شىقسا, شيە جەۋگە اسىعامىز. الايدا لەۆ اقساقال شيەنى ۇناتپايدى ەكەن. * * ء*يتتىڭ ۇرگەنىن دە جاقتىرماپتى.* * *2010 جىلعى ساناققا سايكەس, الەم بويىنشا تولستويدىڭ 350 ۇرپاعى بار ەكەن. «اقىماق» برودسكي ءسىز برودسكيدىڭ نوبەل سىي­لى­عىنان العان قالاماقىسىن ­قاي­­­­­دا جۇمساعانىن بىلەسىز بە؟ ول قار­­­­­جىنىڭ كوپ بولىگىن دوستارى كاپ­لان مەن بارىشنيكوۆقا نيۋ­يورك­تا­عى «رۋسسكي ساموۆار» ­رەس­­تورا­نىن ساتىپ الۋعا بەرگەن. نە دەگەن مارتتىك؟! انەكدوتشى اسەمقۇلوۆ گازەتكە شىققان انەكدوتتار­دى قيىپ جينايتىن ادەتى بولىپ­تى. «مەنىڭ انەكدوتىم كەي­بىرەۋ­لەردىڭ نامازىنان جوعارى. كەي ادامداردىڭ نامازى قۇداي­مەن ساۋدا سياقتى», دەيدى ەكەن ءوزى. اسەمقۇلوۆ جاستايىنان ءومىر­دىڭ تراگەديالىق جاعىن كوپ كور­گەن­دىكتەن بولار, ارقاشان كوڭىلدى جۇرۋگە تىرىسقان ءھام انەكدوتتارىن جانى جابىرقاۋ ادامدارعا ايتىپ, كۇل­دىرىپ وتىرادى ەكەن. * * *تاماقتى جاقسى پىسىرگەن. جا­زۋشى بۇل كاسىپتى اسكەردە جۇرگەندە ۇيرەنىپتى. ءتىپتى قيىن كۇندەردە كافەگە اسپازدىق جۇمىسقا كىرسەم بە ەكەن دەپ تە ويلاعان. * * *ىسكە جارايتىن اعاش, تەمىر-تەر­سەك جيناعاندى دا جاقسى كو­رىپتى. بىردە بىرەۋلەردىڭ سىرتقا شىعا­رىپ تاستاعان ەسكى ديۆانىن بايقاپ, اعاشتارىن بۇزىپ الىپ كەلىپتى. ماقساتى – شەبەرگە بەرىپ, دومبىرا جاساتۋ. ترامۆاي بۇزعاندا دا سايمان جاساۋعا جا­رايتىن تەمىرلەرىن جيناپ ءجۇ­رىپتى. ال ۇيگە قوناق كەلگەندە «قۇن­دى» اعاشتارىن شكاف­تاعى تونداردىڭ ىشىنە تىعىپ قويادى ەكەن. كوڭىلجىقپاستىق قوي, سۇرا­­عان ادامعا جوق دەي المايدى. جۇمەكەن مەن اسقارلار... جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ ولەڭ جازعاندا سىرىڭكەنىڭ شيلەرىن ءبىر-بىرلەپ مايدالاپ سىندىرىپ وتىرادى ەكەن. مۇنىڭ سىرىن اقىن ەشكىمگە تۇسىندىرمەپتى. بىزدىڭشە, جازار ءار ويدىڭ قاعازعا تۇسكەنىن بىلدىرسە كەرەك. نەمەسە جاي عانا جۇيكە تىنىشتاندىرۋ امالى بولۋى دا مۇمكىن. * * *ال اسقار سۇلەيمەنوۆ مەزەتتە ويعا كەلگەن كەي سوزدەرىن شاقپاق سىرتىنا جازىپتى دەسەدى. سونداي-اق پلاكاتقا, كونۆەرت سىرتىنا دا جازا بەرىپتى. * * *تاكەن الىمقۇلوۆ قاقاعان اياز­دا جەلەڭ جۇرەدى ەكەن. ۇيدەن جا­لاڭباس شىعاتىن بولعان. مۇ­نىڭ سىرىن ول قان قىسىمىن تومەن­دەتۋگە كومەگى تيەتىندىكتەن دەيدى. * * *شەرحان مۇرتازا كادىمگى شارلى قالاممەن جازعان. ءتۇنى بويى قولمەن جازا وتىرىپ, ءبىر جازعانىن ەش وزگەرتۋسىز ماشينكاعا جىبەرۋگە تىرىسقان. * * *تىنىمباي نۇرماعامبەتوۆ ۇيرەنگەن اۆتوقالامىن سىنعان­شا قولىنان تاستاماي, ءىشىن عانا اۋىس­تىرىپ وتىرادى. «مەن تەك اۆتو­قالاممەن جازامىن. جازۋدى باستاعالى بەرى اۆتوقالامىمدى ەكى-اق رەت, اسىپ كەتسە, ءۇش رەت اۋىس­تىرىپپىن. قىرىق جىلعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە ۇستاعانىم – ءۇش-اق قالام. سەنسەڭىز دە, سەنبەسەڭىز دە وسى. ىرىم. سەنىم», دەيدى ءوزى.