ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz اتالعان مينيسترلىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ.
زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ بويىنشا ۇسىنىستاردى 2019 جىلى ۇكىمەت جانىنان قۇرىلعان جۇمىس توبى ۇزاق مەرزىمدى اكتۋارلى مودەلدەردى قۇرۋ نەگىزىندە ازىرلەدى.
ءىس جۇزىندەگى تۇجىرىمداما اياسىندا 2028 جىلدان باستاپ بازالىق زەينەتاقى تولەمىنەن ەڭ تومەنگى كەپىلدەندىرىلگەن زەينەتاقىعا كوشۋ كوزدەلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون. سوندىقتان ەڭ تومەنگى كەپىلدى زەينەتاقىنى تاعايىنداۋ تەتىگى, بەلگىلى ءبىر تۇستارىن جەتىلدىرە وتىرىپ, بازالىق زەينەتاقىنى تاعايىنداۋدىڭ قولدانىستاعى ادىستەمەسىنە نەگىزدەلگەن.
قازىرگى ۋاقىتتا كەلەسى جايتتاردى قامتىعان رايدا, ەڭ تومەنگى كەپىلدى زەينەتاقىنى تاعايىنداۋ تەتىگى قاراستىرىلۋدا:
– ەڭ تومەنگى مولشەردى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ (بۇدان ءارى - ەتكد) 54%-نان 70%-نا دەيىن ۇلعايتۋ ۇسىنىلادى;
- قاتىسۋدىڭ ەڭ از ءوتىلىن 10 جىلدان 5 جىلعا دەيىن ازايتۋ;
- زەينەتاقى مولشەرىن شەكتەۋدى الىپ تاستاۋ (قازىرگى ۋاقىتتا ەڭ جوعارى شەكتەۋ 33 جىل جانە ودان جوعارى وتىلدە 1 ەتكد قۇرايدى).
ەڭ تومەنگى كەپىلدەندىرىلگەن زەينەتاقىعا كوشۋ زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋعا, بارلىق ازاماتتارعا بىرىڭعاي ءتاسىلدى قامتاماسىز ەتۋگە, ەڭ تومەنگى كەپىلدىكتەر جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە, ەڭبەك قاتىناستارىن رەسميلەندىرۋدى ىنتالاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىمدارىنا سايكەس كەلەدى.
جاڭعىرتۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى, 2023 جىلدان باستاپ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ 5% مىندەتتى زەينەتاقى جارناسىن (بۇدان ءارى – جبمزج) ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى.
جۇمىس بەرۋشىلەر ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن ءوز جۇمىسكەرلەرىنىڭ پايداسىنا جۇمىسكەردىڭ تابىسىنان مىندەتتى 5% زەينەتاقى جارناسىن اۋداراتىن بولادى.
مەملەكەت باسشىسى جبمزج ماقساتىن شارتتى-جيناقتاۋشى قۇرامداۋىشتى قالىپتاستىرۋدان ازاماتتاردىڭ جەكە زەينەتاقى جيناقتارىن تولىقتىرۋعا وزگەرتۋ, سونداي-اق كەيىننەن ولاردى الەۋمەتتىك مۇقتاجدىققا پايدالانۋ قۇقىعىن بەرە وتىرىپ, مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارى, مىندەتتى كاسىپتىك زەينەتاقى جارنالارى جانە جبمزج ەسەبىنەن قالىپتاستىرىلعان زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىمەن تولىقتىرۋ (سالىمشىنىڭ تاڭداۋى بويىنشا) ارقىلى بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىندا جەكە نىسانالى شوتتاردى ەنگىزۋ جونىندەگى تاسىلدەردى ماقۇلدادى.
سونداي-اق سالىق كودەكسىنىڭ شەڭبەرىندە جۇمىس بەرۋشىلەرگە جۇكتەمەنى تومەندەتۋ ءۇشىن ەنگىزىلەتىن جبمزج شەگەرىمگە جاتقىزۋ بولىگىندە جەڭىلدىكتەر بەرىلگەنىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
مۇنداي ءتاسىل حالىقارالىق زەينەتاقىمەن قامسىزداندىرۋ ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەتىن زەينەتكەرلىك جاسقا جەتكەن كەزدە (زەينەتكە شىققاننان كەيىن تابىستى الماستىرۋ كوەففيتسيەنتى) سالىمشىلاردىڭ زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ بارابار دەڭگەيىن ساقتاۋعا, سونداي-اق جاقىن كەلەشەكتە بارلىق سالىمشىلاردىڭ زەينەتاقى جيناقتارىن ماقساتتى پايدالانۋ (تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋعا, ەمدەلۋگە اقى تولەۋگە) قۇقىعىن ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازىرگى ۋاقىتتا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2014 جىلعى 18 ماۋسىمداعى № 841 جارلىعىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جارلىعىنىڭ جوباسى تۋرالى» قر ۇكىمەتى قاۋلىسىنىڭ جوباسى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسىلۋدە.