وتكەن اپتادا اقش پرەزيدەنتى بايدەننىڭ اكىمشىلىگى «ەلدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە قول سۇققان» رەسەيدىڭ كەيبىر ارەكەتتەرىنە بايلانىستى سانكتسيالار جاريالادى. بۇل جاعداي قازاقستانعا قالاي اسەر ەتەدى دەگەن ساۋالعا اقش-تىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى ۋيليام موزەر جاۋاپ بەردى.
اق ءۇيدىڭ رەسمي سايتىندا رەسەي فەدەراتسياسى ۇكىمەتىنىڭ «زياندى سىرتقى ارەكەتىنە» جاۋاپ رەتىندە جاريالانعان مالىمدەمەدە بىرقاتار جەكە تۇلعا مەن ۇيىمنىڭ جۇمىسىنا شەكتەۋ قويىلعان. قۇجاتتا بايدەن اكىمشىلىگى امەريكا قۇراما شتاتتارى رەسەيمەن تۇراقتى جانە بولجامدى قارىم-قاتىناستى قالايتىنىن انىق كورسەتكەنى ايتىلعان. سونداي-اق اقش بيلىگى ەكى ەل قارىم-قاتىناسىن تەرىس تراەكتوريادا جالعاستىرۋ كەرەك دەپ ويلامايمىز دەيدى. «دەگەنمەن, ءبىز ۇلتتىق مۇددەلەرىمىزدى قورعايتىنىمىزدى, رەسەي ۇكىمەتىنىڭ قاۋىپ توندىرەتىن ءىس-ارەكەتتەرىنە جاۋاپ بەرەتىنىمىزدى اشىق ايتتىق» دەلىنگەن حابارلامادا. بۇل ارقىلى اقش رەسەيدىڭ «تۇراقسىزدىققا جەتەلەيتىن حالىقارالىق ءىس-قيمىلدارى» توقتاماعان نەمەسە ودان سايىن ورشىگەن جاعدايدا ستراتەگيالىق جانە ەكونوميكالىق سالدارى بولاتىنىن ەسكەرتىپ وتىر.
رەسەيگە تاعىلعان ايىپ كوپ. اتاپ ايتقاندا, «اقش پەن سەرىكتەستەرىنىڭ دەموكراتيالىق ينستيتۋتتارىنا, ءادىل ءارى اشىق دەموكراتيالىق سايلاۋ وتكىزۋگە كەدەرگى كەلتىرۋ, كيبەرشابۋىلدارعا ۇيىتقى بولۋ نەمەسە قاتىسۋ, وزگە ەلدەردىڭ ۇكىمەتتەرىنە اسەر ەتۋ ءۇشىن ترانسۇلتتىق سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرۋ, ديسسيدەنتتەر مەن جۋرناليستەرگە قارسى ەكستەرريتوريالىق سيپاتتاعى ارەكەتتەر, اقش-تىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ماڭىزدى ەلدەر مەن مەملەكەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قول سۇعۋ, مەملەكەتتەردىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەۋدى ۇستاناتىن حالىقارالىق زاڭ پرينتسيپتەرىنە قارسى كەلۋ» سەكىلدى ايىپتاۋلار بار.
اقش قارجى مينيسترلىگىنىڭ شەتەلدىك اكتيۆتەردى باقىلاۋ باسقارماسى رەسەي بانكى, ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى جانە قارجى مينيسترلىگى شىعارعان وبليگاتسيالاردى ساتىپ الۋعا, ولارعا قارىز بەرۋگە تىيىم سالدى. بۇل تىيىم 2021 جىلعى 14 ماۋسىمدا كۇشىنە ەنبەك.
سونداي-اق اقش قارجى مينيسترلىگى رەسەيدىڭ التى تەحنولوگيالىق كومپانياسىن «قارا تىزىمگە» ەنگىزىپ وتىر. مالىمدەمەدە بۇل كومپانيالار «رەسەيدىڭ ارنايى قىزمەتتەرىنىڭ كيبەر باعدارلاماسىنا قولداۋ كورسەتەدى, ونىڭ ىشىندە ساراپتامالىق كەڭەستەر بەرىپ, باعدارلامالار ازىرلەۋگە جانە كيبەركەڭىستىكتەگى زياندى ارەكەتتەردى جەڭىلدەتۋگە كومەكتەسەدى» دەلىنگەن.
«اقش-تاعى پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ ناتيجەلەرىنە اسەر ەتۋگە تىرىسقانى» جانە «جالعان اقپارات تاراتقانى ءۇشىن» 32 زاڭدى جانە جەكە تۇلعاعا cانكتسيا ەنگىزىلگەن. ەل ۇكىمەتى مۇنداي قىزمەتپەن اينالىساتىنداردى قۋدالاۋدى جالعاستىراتىنىن ايتادى. ودان بولەك, ۆاشينگتونداعى رەسەي ديپلوماتيالىق ميسسياسىنىڭ 10 قىزمەتكەرىن ەلدەن شىعارۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعان.
جاقىندا اقش-نىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى ۋيليام موزەر رەسەيگە قاتىستى سانكتسيالاردىڭ قازاقستانعا اسەرى بولمايتىنىن جەتكىزدى.
«رەسەيدىڭ ءىس-ارەكەتىن وزگەرتۋ ءۇشىن وسى سانكتسيا شارالارىن قابىلداعانىمىزدى ايتقىم كەلەدى. مۇندا ءبىر نارسەنى اتاپ ءوتۋ كەرەك: ولاردىڭ ءبىزدىڭ سايلاۋعا جانە مەملەكەتتىك اقپاراتقا ارالاسۋ سياقتى ارەكەتى بولدى. بىراق قازاقستانعا قاتىستى بۇل سانكتسيالاردىڭ مىندەتتى سالدارىن بولدىرماۋ ءۇشىن ءبىز قازاقستاندا جۇمىس ىستەدىك جانە جۇمىس ىستەي بەرەمىز دە. ءبىز بۇل سانكتسيالاردىڭ قازاقستانعا اسەر ەتكەنىن قالامايمىز», دەدى ۋ.موزەر.
رەسەي ءوز كەزەگىندە اقش-قا قارسى سانكتسيالارىن جاريالادى. ماسكەۋ سايكەسىنشە 10 امەريكالىق ديپلوماتتى ەلدەن شىعارىپ جىبەرمەك. رەسەي مەن ءۇشىنشى ەلدەردىڭ ازاماتتارىن اقش ەلشىلىگىنە نەمەسە باس كونسۋلدىعىنا جۇمىسقا تارتۋدى توقتاتۋ بويىنشا دا شارالار قاراستىرىلادى. سونداي-اق امەريكالىق ديپلوماتتاردىڭ ورنالاسقان جەرلەرىنەن تىس اۋماقتارعا ساپارلارىنا تىيىم سالادى. رەسەيدىڭ ىشكى ىستەرىنە ارالاساتىن امەريكالىق قورلار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جۇمىسىن شەكتەۋ بويىنشا شارالار قابىلدانباق. سونىمەن قاتار جاقىن ارادا مينيسترلىك «قارا تىزىمگە» ەنگىزىلگەن سەگىز امەريكالىق شەنەۋنىكتىڭ اتتارىن جاريالايتىنىن مالىمدەدى. ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ەگەر ۆاشينگتون سانكتسيالار ساياساتىن ۇستانۋدى جالعاستىرسا, ماسكەۋ باسقا دا شارالاردى قاراستىرا باستايدى دەيدى. مينيسترلىك ماسكەۋ ۆاشينگتونمەن قارىم-قاتىناستاعى شيەلەنىستىڭ ودان ءارى وسۋىنە جول بەرگىسى كەلمەيتىنىن جانە ديالوگقا اشىق ەكەنىن جەتكىزدى. اقش تا سوڭعى ەنگىزىلگەن سانكتسيالارعا قاراماستان, ديپلوماتيالىق بايلانىس ورناتۋعا دايىن سەكىلدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتين وزگە 40 ەل كوشباسشىسىمەن قاتار, اقش باستاماسىمەن وتەتىن حالىقارالىق كليمات سامميتىنە قاتىسادى. الايدا پۋتين – بايدەن كەلىسسوزى وتپەيتىنى بەلگىلى.