كوكتەم ك ۇلىپ كەلمەيدى

ساي-سالالى سايىن دالانىڭ توسىندە ءبىر-بىرىنەن شالعايلاۋ ورنالاسقان شوكىم-شوكىم اۋىلداردىڭ اينالاسىن ءالى دە بولسا قالىڭ قار باسىپ جاتىر. ونىڭ ۇستىنە, وسىدان ءبىر جارىم اي بۇرىن عانا اپتا بويى الاسۇرعان اقپاننىڭ اقتۇتەك بورانى جاعدايدى ءتىپتى كۇردەلەندىرىپ جىبەردى. تاياق تاس­تام جەردى كوسەتپەي تاستاعان دۇلەي بوراندا وڭىرگە بىرنەشە كۇننىڭ ىشىندە ءبىر ايلىق مولشەردەن 3-4 ەسە كوپ  قار تۇسكەن.

ەندى كۇن ۇزارعان سايىن قىزىل سۋدان قاۋىپ كۇشەيىپ كەلەدى. سوندىقتان بيىل وبلىستا كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنا دايىندىق ەرتە باستالىپ, ازاماتتىق قورعانىس كۇشتەرى 3 ناۋرىزدان باس­تاپ تولىقتاي جوعارعى دايىندىق رەجىمىنە كوشىرىلدى. بۇگىنگە دەيىن سۋ باسىپ قالۋ قاۋپى بار ەلدى مەكەن­دەردىڭ ماڭىندا 20 شاقتى تاكتي­كالىق ارنايى وقۋ-جاتتىعۋ شارالارىن وتكىزگەن وبلىستىڭ توتەنشە جاعداي قىزمەتى قۇتقارۋشىلار مەن تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتاردىڭ مۇمكىندىگىن پىسىقتاپ الدى. وقۋ-جاتتىعۋ بارىسىندا وبلىستاعى قۇت­­قارۋ قىزمەتتەرىنىڭ, جەرگىلىكتى اكىم­دىكتەردىڭ الداعى سۋ تاسقىنىنا دايىن­دىعى تەكسەرىلدى. ءار اۋىلدان تۇر­عىندار ساناعى الىنىپ, ءۇي جانۋارلارى تىزىمگە تىركەلدى. سونىمەن قاتار, سۋ تاسقىنى بولا قالعان جاعدايدا ەۆاكۋاتسيالانعان ازاماتتاردى ورنالاستىراتىن ەكى جۇزگە جۋىق ۋاقىتشا باسپانا دايىندالىپ, ەلدىڭ قورا-جايىنداعى مالدى ايداپ اپاراتىن قاۋىپسىز ورىندار انىقتالدى.

وبلىستىق توتەنشە جاعداي دەپار­تامەنتىنىڭ باسشىسى, ازاماتتىق قور­عانىس پولكوۆنيگى ءبىرجان كارىموۆ­تىڭ ايتۋىنشا, بيىل وڭىردە قاردىڭ ورتاشا قالىڭدىعى قالىپتى مولشەردەن 23 سم جوعارى. ال ادەتتە بۇل كەزدەرى  مولشەرى 54 مم بولاتىن قار قۇرامىنداعى ىلعال 74 ميلليمەتردى كورسەتەدى. ياعني قازىردىڭ وزىندە ورتاشا كليماتتىق شامادان اسىپ كەتكەن. سوندىقتان قار كۇرت ەري باستاسا, وزەندەر ارناسىنان اسىپ كەتۋى عاجاپ ەمەس.

– بيىلعى گيدرومەتەورولوگيالىق ما­لىمەتتەر 2017 جىلعىمەن سايكەس كەلە­دى. اسىرەسە توپىراق قىرتىسىن­داعى توڭنىڭ ءجىبۋ قارقىنى الاڭداتىپ وتىر. بىزدەگى مالىمەتتەردى ەسكەرسەك, 2016-2017 جىلعى سۋ تاسقىنى بيىل دا قايتالانۋى ابدەن مۇمكىن, – دەدى ب.كارىموۆ.

ال سينوپتيك مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ءساۋىر ايىندا اۋا رايى بىل­تىر­عى جىلعا قاراعاندا جىلى بولا­دى. سوندىقتان ولار دا كوكتەمگى سۋ تاس­قىن­ى ەرتە باستالىپ كەتۋى مۇمكىن دەپ بول­جايدى. قازىر توتەنشە جاعداي دەپار­تامەنتىنىڭ ماماندارى وبلىس اۋماعىن­داعى ءىرى سۋ قويمالارىن ءجىتى باقىلاپ, كۇن سايىن مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىر.

– ناتيجەسىندە جوعارعى توبىل سۋ قويماسى 41%, قاراتومار 61%, جەلقۋار سۋ قويماسى  23%-عا دەيىن سۋ قابىلداي الاتىن دەڭگەيدە ەكەنىنە كوز جەتكىزدىك. قازىر ءىرى سۋ قويمالارىنداعى سۋ دەڭگەيىن تومەندەتەتىن قۇرىلعىلار مەن ارىق-ارنالاردى قار مەن قوقىستان تازارتۋ جۇمىستارى اياقتالىپ قالدى. سونداي-اق وزەن-كولدەرگە جاقىن ورنا­لاسقان ەلدى مەكەندەردە قار شىعارۋ,  ارىقتاردى, سۋ وتكەلدەرىن, سۋاعار قۇ­بىر­لاردى تازالاۋ  شارالارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ 97 پا­يىزى ەڭسەرىلدى, الداعى 2-3 كۇن ىشىن­دە تولىق اياقتالادى, – دەدى دەپارتامەنت باسشىسى ب.كارىموۆ.      

ايماقتا كوكتەمگى سۋ تاسقىنى بولا قالعان جاعدايدا مىڭنان استام تەحنيكا, 3 مىڭعا جۋىق  ادامنان تۇراتىن ارنايى جاساق توبى جەدەل قۇتقارۋ شارالارىنا كىرىسۋگە دايىن. مۇنىڭ سىرتىندا 174 توننا ججم, 10 مىڭ توننادان استام ينەرتتى ماتەريال, 66 254 قاپ قۇم دايىندالىپ, سۋ باسىپ قالۋى ىقتيمال ەلدى مەكەندەرگە ازىق-ت ۇلىك جەتكىزۋ جونىندە نيەت-شارتتار جاسالعان. وبلىستا قازىر سۋ تاسۋى ىقتيمال وڭىرلەردى اۋەدەن بارلاۋ شارالارى ءجۇرىپ جاتىر.

سۋ تاسقىنىنان كەلەتىن قاۋىپتىڭ بەتى قايتقانشا وبلىستا توتەنشە جاعدايلار قىزمەتى مەن ازاماتتىق قورعانىس قىزمەتتەرىنىڭ اپاتقا قارسى بىرلەسكەن شتابى جۇمىس ىستەيتىن بولادى. تج دەپارتامەنتى باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەگەر تاسقىن توسقىنعا بوي بەرمەي بارا جاتسا, وزگە وڭىرلەردەن قۇتقارۋشىلاردىڭ قوسىمشا كۇشى كومەككە كەلەدى. توتەنشە جاعداي مينيسترلىگى بۇل ماقساتقا قاجەتتى كادر­لاردى قاراستىرىپ, تەحنيكالىق قوردى قامداپ قويعان. 

قوستاناي وبلىسى