يرينا سميرنوۆانىڭ جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا بىرقاتار تۇسىنبەۋشىلىك بار, دەدى قر پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى وسىمدىك شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى ازات سۇلتانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي اقپاراتى دۇرىس ەمەس مالىمدەمەلەردەن قوعامدا جاعىمسىز پىكىر قالىپتاسۋى مۇمكىن.
«دەپۋتاتتىق ساۋالعا تولىق تۇسىنىكتەمە بەرىپ, اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ناقتى جاعداي تۋرالى ايتۋ قاجەت دەپ سانايمىز. ءبىرىنشى كەزەكتە ازاماتتاردى قازاقستان يمپورتتىق ونىمدەرگە 80% تاۋەلدى دەگەن اقپاراتتىڭ جالعان ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. كەرىسىنشە, ءبىز بارلىق نەگىزگى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا 80 جانە ودان دا كوپ پايىزعا قامتاماسىز ەتىلگەن ەلمىز», دەدى ازات سۇلتانوۆ.
ازىق-ت ۇلىك تاۋارىنىڭ تەك 6 ءتۇرى عانا يمپورتتالادى: قۇس ەتى, شۇجىق, ىرىمشىك, سۇزبە, الما, قانت جانە بالىق. بۇل تاۋارلار بويىنشا يمپورتقا تاۋەلدىلىك 25-تەن 48%-عا دەيىنگى ارالىقتى قۇرايدى.
«مۇنى اگروونەركاسىپ كەشەنى ونىمدەرىنىڭ تاۋار اينالىمى بويىنشا ستاتيستيكا جۇرگىزەتىن قارجى مينيسترلىگى مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ جونىندەگى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ رەسمي دەرەكتەرى راستايدى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
جوعارىدا كورسەتىلگەن ءونىم ءوندىرىسىن ۇلعايتۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى يمپورتتى الماستىرۋ جونىندەگى 2021-2023 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋدا.
3 جىل ىشىندە 19 قۇس فابريكاسىن, 9 ەت وڭدەۋ كاسىپورنىن, جاڭا قانت زاۋىتىن ىسكە قوسۋ, تاۋارلىق بالىق وسىرەتىن 8 جوبانى ىسكە قوسۋ, سونداي-اق 6,6 مىڭ گەكتارعا قارقىندى باق (الما باعىنا باسىمدىق بەرىلەدى) سالۋ جوسپارلانۋدا.
بۇدان بولەك, جىل سايىن 35 ونەركاسىپتىك تاۋارلى ءسۇت فەرماسى ىسكە قوسىلادى.
قازىرگى ۋاقىتتا ەداۋىر ناتيجە بار. 2020 جىلى الما ءوندىرىسى 36 مىڭ تونناعا ۇلعايدى, جالپى قۋاتى 93 مىڭ توننادان استام ءسۇت وندىرۋگە جەتەتىن 48 تاۋارلى ءسۇت فەرماسى, 33 مىڭ توننا ەت وندىرۋگە مۇمكىندىگى بار 3 ەت كومبيناتى, قۋاتى 95 مىڭ توننا قۇس ەتىن وندىرە الاتىن 8 قۇس فابريكاسى, 2,2 مىڭ توننا بالىق وندىرەتىن 3 نىسان ىسكە قوسىلدى.
كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2023 جىلعا قاراي اتالعان ءونىم تۇرلەرىمەن ىشكى نارىقتى 100%-عا قامتاماسىز ەتە الاتىن بولامىز (قانتتى قوسپاعاندا).
«اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ يمپورتتىق بالانسى $1 ملرد-قا جەتەدى دەگەن اقپارات مۇلدە دۇرىس ەمەس. شىن مانىندە, سوڭعى 5 جىلدا اوك ونىمدەرى يمپورتىنىڭ تەرىس سالدوسى 45%-عا – $1,1 ملرد-تان $600 ملن-عا دەيىن تومەندەدى. ياعني, دەپۋتات ساۋالىندا وتە ەسكى دەرەكتەردى پايدالانعان», دەپ اتاپ ءوتتى ا.سۇلتانوۆ.
يمپورتتىڭ باسىم بولىگى ەكزوتيكالىق تاۋارلار مەن قازاقستاندا وسپەيتىن شيكىزاتقا تيەسىلى ەكەنىن ەسكەرتىپ ءوتتى مينيسترلىك وكىلى.
مىسالى, شيكى قانت قۇراعى اق قانت وندىرۋگە ارنالعان شيكىزات جانە وڭتۇستىك امەريكا ەلدەرىنەن اكەلىنەدى. كاكاو پاستالارى مەن ۇنتاقتارى تروپيكالىق ەلدەردەن جەتكىزىلەدى جانە ول وتاندىق شوكولاد پەن كونديتەرلىك ونىمدەردى وندىرۋگە ارنالعان شيكىزات. كوكوس جانە پالما مايلارى ءسۇت پەن كونديتەرلىك ونىمدەردىڭ كوپتەگەن تۇرلەرىنە شيكىزات ەسەبىندە پايدالانىلادى جانە تروپيكالىق ەلدەردەن اكەلىنەدى.
تابيعي-كليماتتىق جاعدايلارعا بايلانىستى قازاقستان اناناس, بانان, اپەلسين, ماندارين, كوكوس جانە مۇحيت بالىقتارىنىڭ تۇرلەرى مەن تەڭىز ونىمدەرىن يمپورتتاۋعا ءماجبۇر بولادى.
«بۇل تاۋارلاردىڭ سىرتتان اكەلىنەتىنى جانە ولار بويىنشا يمپورتتى الماستىرۋ ماسەلەسى جابىق ەكەنى تۇسىنىكتى. وسىعان بايلانىستى ءبىز ءوزىمىزدىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلارىمىزدى ءوندىرۋ ءىسىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارامىز. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل باعىتتاعى جۇمىس ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ وسىمدىك شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ جانە قايتا وڭدەۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى.