زاڭسىز تالاپ, زار يلەگەن تۇرعىندار

سوعان قاراماستان, سالادا بىر­قاتار ولقىلىق ورىن الىپ كەلەدى. بيىل 26 قاڭتاردا وت­كەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتى­رىسىندا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ مەم­لەكەتتىك قىزمەتتى تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىندە ساننان گورى, سا­پاعا باسا كوڭىل اۋدارىپ, مەي­لىن­شە جوعارى سۇرانىسقا يە قىز­مەت تۇرلەرىنىڭ شىنايى پاي­دالانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋدى تاپ­سىرعان ەدى. وسىعان وراي, جەر­گىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنىڭ ما­لىمەتتەرىن مۇقيات تەكسەرىپ شىق­قان مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جو­نىندەگى وبلىستىق دەپارتامەنت مەم­لەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ تارتىبىنە قاتىستى 253 كەمشىلىك تاۋىپ وتىر.

– مىسالى, تاياۋدا قوستاناي قالاسىندا تۇرمىستىق قاتىناستار ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وزدەرىنە شارۋامەن كەلگەن ازاماتقا مەم­لەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدەن باس تارتقان. سويتە تۇرا, ونىڭ سەبە­بىن ناقتىلاپ تۇسىندىرمەگەن. وسى­­لايشا, قۇزىرلى ورگان قا­راپايىم تۇرعىندى قۇجاتىن دۇرىستاپ, وزدەرىنە قايتا جۇگىنۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىپ وتىر. مەم­لەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ بارىسىندا جىبەرىلگەن وسىنداي ءىرىلى-ۇساقتى كەلەڭسىزدىكتەرى ءۇشىن بىلتىر 60, بيىل 3 باسشىعا قاتىستى اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلدى. بىراق ماسەلەنى جالاڭ جازالاۋ جولىمەن عانا شەشۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان ءبىز قالالىق, اۋداندىق اكىمدىكتەرگە مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن قوعامدىق با­قىلاۋدى كۇشەيتۋ ارقىلى ارتتىرۋ جولدارىن ۇسىنىپ وتىرمىز, – دەدى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى وبلىستىق دەپارتامەنت باسشىسى اسحات ەسكەندىروۆ.

وبلىس تۇرعىندارىنان كو­بىنەسە حقو, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ەڭبەكپەن قامتۋ سالالارىنا قاتىستى شاعىمدار ءجيى ءتۇسىپ جاتادى. اتالعان دەپارتامەنتتىڭ مالىمەتى بويىنشا, بۇل سالالاردا 30-دان استام كەمشىلىك انىقتالعان. ونىڭ دەنى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنە تيەسىلى.

– بۇل – جاي عانا قۇرعاق ما­لىمەتتەر ەمەس, ءار تسيفردىڭ ارتىندا تۇرعىنداردىڭ زايا كەتكەن ۋاقىتى, جەلگە ۇشقان اقشاسى, توزعان جۇيكەسى تۇر. وكىنىشكە قاراي, مەملەكەتتىك قىزمەت الۋدى جەڭىلدەتۋگە باعىتتالعان قى­رۋار شارالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنا قاراماستان, ازاماتتار شاعىمى توقتاماي تۇر. مىسالى, باسپانالارى ورتەنىپ, مەملەكەتتەن جاردەماقى العىسى كەلگەن قوستاناي قالاسى مەن اۋليەكول اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى جاۋاپتى مەكەمەنىڭ تالابى بويىنشا وزدەرىنە كەلگەن شىعىن سوماسى تۋرالى باعالاۋ قۇجاتىن ازىرلەۋگە ءماجبۇر بولعان. بۇل قۇجاتتى تالاپ ەتۋ ەشبىر نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىدە كورسەتىلمەگەن. ال تاۋەلسىز باعالاۋ جۇرگىزەتىن ورىندار بۇل قۇجات ءۇشىن مەملەكەت بەرەتىن جاردەماقى مولشەرىنە بارابار نەمەسە ودان ءسال عانا تومەن قۇن سۇرايدى. وسىنداي كەلەڭسىزدىكتىڭ سالدارىنان ۇكىمەتتەن العان اق­شاسىن قىمبات قۇجاتقا شىعىنداپ بوسقا ارامتەر بولعان تۇرعىندار «مۇنداي مەملەكەتتىك كومەكتىڭ قاجەتى قانشا؟» دەپ ورىندى كەيىس ءبىلدىرىپ جاتادى, – دەدى ا.ەس­كەندىروۆ.

وبلىستاعى بىرقاتار مەدي­تسي­نالىق مەكەمە كولىك جۇر­گىزۋگە قۇقىق بەرەتىن انىقتاما الۋ ءۇشىن كەلگەندەردەن كوبىرەك پايدا ءتۇسىرۋ ماقساتىندا تۇرعىنداردى بەكىتىلگەن تىزىمدە جوق قوسىمشا دارىگەرلەردىڭ تەكسەرۋىنەن وتۋگە ماجبۇرلەپ, اقىلى انىقتامانىڭ قۇنىن قاساقانا قىمباتتاتىپ وتىرعان. زاڭ بويىنشا, مۇنداي انىقتامانى الۋ ءۇشىن 5 دارىگەردىڭ: تەراپەۆت, وكۋليست, وتورينولارينگولوگ, پسيحياتر جانە ناركولوگ مامانداردىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتۋ جەتكىلىكتى. الايدا ەمحانالاردىڭ كوبى بۇل مامانداردىڭ سىرتىنان نەۆروپاتولوگ, حيرۋرگ, اكۋشەر گينەكولوگتاردى دا قوسىپ قويعان. دارىگەر كوبەيگەن سايىن انىقتاما باعاسى دا قىمباتتاي تۇسەدى. مى­سالى, دەنيسوۆ اۋدانىنىڭ تۇر­عىندارى مەديتسينالىق انىقتاما الۋ ءۇشىن نەبارى 2 مىڭ تەڭگە شى­عىنداسا, فەدوروۆ اۋدانىندا بۇل انىقتامانىڭ باعاسى 14 612 تەڭگەگە دەيىن بارادى.

– مۇنى وبلىستاعى قوعامدىق ۇيىمداردىڭ كومەگىمەن انىقتاپ وتىرمىز. ەمحانالاردىڭ بۇل ارە­كەتىن وبلىس اكىمى ءوز قاداعالاۋىنا الدى. تاياۋدا انىقتاما باعاسى ءبىر ىزگە تۇسەدى دەپ سەنەمىز, – دەدى دەپارتامەنت باسشىسى.

سونىمەن قاتار, وبلىستىڭ بىرقاتار اۋدانىندا ەسەپ ما­لى­مەتتەرىنىڭ بۇرمالانعانى انىق­­تالىپ وتىر. مەملەكەتتىك قىز­مەت ىستەرى جونىندەگى دەپارتامەنت تەكسەرگەن مەكەمەلەردىڭ تەڭ جارتىسىنىڭ ستاتيستيكالىق ما­لىمەتتەرى شىندىققا جاناسپايدى. مىسالى, ب.مايلين اۋدانى اكىمىنىڭ اپپاراتى مەملەكەتتىك تىركەۋگە 90 نەكە قيۋ تۋرالى شارتى تىركەلدى دەپ ەسەپ بەرگەنىمەن, ءىس جۇزىندە 84 شارت تىركەلگەن. سون­داي-اق, قاراسۋ اۋدانىندا زەرتتەۋ جۇمىستارىنا ارنالعان جەر ۋچاسكەسىن پايدالانۋعا ءىس جۇزىندە 49 رۇقسات بەرىلگەنىمەن, ەسەپتە 38 دەپ كورسەتىلگەن.

– بۇل جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ ەسەپكە سالعىرتتىعىن كورسەتەدى. ءبىز اتالعان اۋداندارعا كورسە­تىلگەن كەمشىلىكتەردى جويۋعا ءبىر اي ۋاقىت بەرىپ وتىرمىز. باس­تى ماقساتىمىز – مەملە­كەتتىك قىز­مەتتەردىڭ ساپاسى مەن قول­جەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ. وسى نيەتپەن سوڭعى جىلدارى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن دا كۇشەيتتىك, – دەدى ا.ەسكەندىروۆ.

بۇگىندە ءوڭىر تۇرعىندارىنا بارلىعى 374 مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتىلسە, ونىڭ 338-ءى ەلەكتروندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلادى. مۇنىڭ سىرتىندا, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى دەپارتامەنت مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ تاعى 8 ءتۇرىن اۆتوماتتاندىرۋ تۋرالى باستاما كوتەرىپ وتىر. ولاردىڭ ىشىندە باسپانا سەرتيفيكاتتارىن بەرۋ, قازاقستان ازاماتتارىن بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن شەتەلگە ەمدەلۋگە جىبەرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىراتىن قۇجاتتاردى قابىل­داۋ جانە قاراستىرۋ, اتا-انا قۇ­قىعىنان ايىرىلعاندارعا بالامەن كورىسۋگە رۇقسات بەرۋ سياقتى قىزمەت تۇرلەرى بار.

قوستاناي وبلىسى