بارلىعى ەل مۇددەسىنە باعىتتالۋى قاجەت

بىرىنشىدەن, جەردىڭ قازاقستان ازاماتتارى ءۇشىن 49 جىلعا جالعا بەرىلۋىن بەكىتۋ قاجەت. ونىمەن قوسا جالعا الۋ قۇقىعىن ساقتاي وتىرىپ, جەردىڭ اتادان بالاعا مۇرا بولىپ قالۋىن قامتاماسىز ەتكەن ءجون جانە 49 جىل پايدالانۋ قۇقىعى بىتكەن سوڭ سول جەر پايدالانۋشى نەمەسە ونىڭ ۇرپاعى ءارى قاراي پايدالانۋعا الۋ ءۇشىن باسىمدى قۇ­قىق­قا يە بولۋى قاجەت. ول ءۇشىن جەر كو­دەك­سىنىڭ 37 مەن 97-باپتارىن قايتا قاراۋ كە­رەك.

ەكىنشىدەن, جەر شەتەلدىكتەرگە بەرىل­مە­سىن دەپ دابىل قاعىپ جۇرگەندە, قازىرگى جەر پايدالانۋشىلاردىڭ قازاقستان رەزي­دەنت­تى­گىنەن شىعىپ, شەتەل ازاماتتىعىن الىپ جات­قانىن بايقاماي قالدىق. وكىنىشكە قا­­راي, ونداي فاكتىلەر بار. جاقىن ارادا ءتيىستى ماتەريالداردى كوميسسيا نازارىنا ۇسىنا­مىز. شەتەل ازاماتتىعىن الىپ جات­­قان­داردىڭ قولدا بار مىڭداعان گەكتار جەر تەلىمدەرىن بانكتەرگە كەپىلدىككە قويىپ, قىرۋار اقشا الىپ, كەيىن قايتارا الماي شەتەلگە قاشىپ كەتپەسىنە كىم كەپىل؟ سوندىقتان كەرىتارتپالىقتى قويىپ, ءتيىستى مەحانيزمدەردى قاراستىرعان ابزال.

ۇشىنشىدەن, جەردى جالعا العانداردىڭ اشىق ءتىزىمى بولۋى كەرەك. ءتىپتى جەر پايدا­لا­نۋشى زاڭدى تۇلعالاردىڭ قۇرىل­تاي­شى­لا­رىنىڭ كىم ەكەنىن, قاي جەردىڭ ازاماتى ەكەنىن جەردىڭ ناقتى يەسى – حالىق ءبىلۋى شارت. پرەزيدەنتىمىز حالىققا جاساعان سوڭعى جول­داۋىندا «قوعامدىق باقىلاۋدىڭ ءرولىن كۇشەي­تۋ كەرەك» دەپ قاداپ ايتتى. سوندىقتان «ەلدىڭ كوزى – ەلۋ» دەگەن ءپرينتسيپتى جەر ماسە­لە­سىندە پايدالانۋىمىز كەرەك.

تورتىنشىدەن, جەر – ءوندىرىستىڭ نە­گىز­­گى قۇرالى. اۋىل تۇرعىندارىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالىن كوتە­رە­تىن دە وسى جەر. سوندىقتان دا اۋىل شارۋا­شى­­لىعى جەرلەرىنەن تۇسەتىن سالىقتى ءتور­تىن­شى دەڭگەي بولىپ ەسەپتەلەتىن اۋىل بيۋد­­جەتىنە تىكەلەي ءتۇسۋىن قاراستىرۋ قا­جەت. قا­زىرگى كەزدە اۋىل بيۋدجەتى التى ءتۇرلى سا­لىق­تان قۇرالادى. الايدا ونىڭ جيىن­تى­عى اۋىل اكىمدەرى اپپاراتىنىڭ ءبىر ايلىق جا­لا­قىسىن قامتاماسىز ەتۋگە دە جەتپەيدى. وسىعان وراي جەر رەفورمالارى اياسىندا سالىق كودەكسىنە دە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزۋ كە­رەك دەپ ەسەپتەيمىن.

بەسىنشىدەن, اۋدان اكىمدىكتەرىندەگى جەر كوميسسيالارىن جويۋ قاجەت. تسيفرلاندىرۋ قارىشتاپ تۇرعان زاماندا كوررۋپتسياعا دا, ادامي فاكتورعا دا جول جوق. جەردى جالعا بەرۋ پروتسەسى ءادىل ءارى جەڭىل بولۋى كەرەك. فەرمەرلەردىڭ تسيفرلاندىرۋ سالاسىندا تاجىريبەسى مەن بىلىكتىلىگى از, سوندىقتان شارۋالاردى تەگىن وقىتۋدى قولعا العانىمىز ءجون. سونىمەن قاتار جالعا بەرىلەتىن اۋىل­شارۋا­شىلىق جەرلەرىن, شابىندىق بولسىن, مەيلى جايىلىم بولسىن, نەگىزگى اكتيۆ رەتىندە قاراستىرىپ, ونىڭ كەپىلدىك باعاسىن ەسەلەپ ءوسىرۋ قاجەت. بۇل شارۋالاردىڭ نەسيە الۋ مۇمكىندىگىن جەڭىلدەتەتىنى ءسوزسىز.

بۇل – قازاقستان فەرمەرلەر قاۋىم­داس­تى­عى كوتەرگەن ماسەلەلەردىڭ ءبىرسىپىراسى. جەر ماسەلەسى تۋرالى ۇسىنىس دايىندايتىن مەم­لەكەتتىك كوميسسيا حالىقتىڭ قويىپ وتىر­عان تالابىنا كوڭىل ءبولىپ, ونى بيلىككە قوس­پاسىز دۇرىس جەتكىزۋ ماڭىزدى.

جيگۋلي دايراباەۆ,

«قازاقستان فەرمەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ» توراعاسى