ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى جاريالادى

تيىسىنشە وتىمدىلىكتى ۇسىنۋ جونىندەگى تۇراقتى قولجەتىمدى وپەراتسيالار بويىنشا مولشەرلەمە 10,00% جانە وتىمدىلىكتى الۋ جونىندەگى تۇراقتى قولجەتىمدى وپەراتسيالار بويىنشا مولشەرلەمە 8,00% بولادى.

شەشىم ازىق-ت ۇلىك نارىقتارىنداعى ساقتالىپ وتىرعان تەڭگەرىمسىزدىكتەرگە, سىرتقى سەكتورداعى جوعارى بەلگىسىزدىككە, سونداي-اق ينفلياتسيانىڭ جىلدامداۋ تاۋەكەلدەرىنىڭ بولۋىنا بايلانىستى ەكونوميكاداعى باسىم پروينفلياتسيالىق قىسىمعا نەگىزدەلگەن. حالىقتىڭ ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرى تۇراقتالماعان جانە جوعارى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. سونىمەن قاتار تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس تاراپىنان دەزينفلياتسيالىق اسەردىڭ بىرتىندەپ السىرەۋى كۇتىلۋدە, بۇل ەپيدەميولوگيالىق احۋالدىڭ جاقسارۋى جاعدايىندا ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ قالپىنا كەلۋىنە بايلانىستى بولادى.

ينفلياتسيا اياسى 2021 جىلعى اقپاندا وزگەرىسسىز قالىپ, ۇلتتىق بانكتىڭ بولجامدارىنا سايكەس قالىپتاستى. جىلدىق ينفلياتسيا دەڭگەيى 7,4% (2021 جىلعى قاڭتاردا – 7,4%) بولدى. 11,6%-عا (11,4%) وسكەن ازىق-ت ۇلىك قۇراۋىشىنىڭ جىلدامداۋى ينفلياتسياعا نەگىزگى ۇلەس قوسۋدى جالعاستىرۋدا. ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن قۇراۋىشتىڭ جانە اقىلى قىزمەتتەردىڭ ءوسۋى تيىسىنشە 5,2% (5,3%) جانە 3,9% (4,1%) بولدى.

ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسىنىڭ قۇرىلىمىندا شەكتەۋلى ۇسىنىس, الەمدىك تاۋار نارىقتارىنداعى باعالاردىڭ, سونداي-اق وتاندىق وندىرۋشىلەر باعالارىنىڭ ءوسۋى جاعدايىندا تاۋارلاردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنىڭ (ماي جانە توڭ ماي, جۇمىرتقا, قانت) قىمباتتاۋى بايقالادى. سونىمەن بىرگە الدىڭعى ايلاردا بايقالعان ەت جانە ەت ونىمدەرى, نان-توقاش ونىمدەرى مەن جارمالار باعاسى ءوسۋىنىڭ باياۋلاۋى اقپاندا توقتادى. تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ تومەن بولۋىنا جانە تۇتىنۋشىلار تالعامىنىڭ نەعۇرلىم ارزان ونىمدەرگە قاراي وزگەرۋ ۇردىسىنە بايلانىستى ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ قالىپتى ءوسۋ قارقىنى ينفلياتسياعا تەجەۋشى اسەر ەتەدى. اقىلى قىزمەتتەر قۇرىلىمىندا تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق رەتتەلەتىن قىزمەتتەردىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنە تاريفتەردىڭ تومەندەۋى بايقالادى. جەكە قىزمەت كورسەتۋ جانە دەمالىس قىزمەتتەرى باعاسىنىڭ ءوسۋى جالعاستى.

ماۋسىمدىق تازا بازالىق ينفلياتسيا 2021 جىلعى اقپاندا جىلدامداپ, جىلدىق ورتاشا ماندە 8,3% بولدى. 2020 جىلعى مامىردان باستاپ العاش رەت بازالىق ينفلياتسيانى باعالاۋ جالپى ينفلياتسيادان ەداۋىر اسىپ ءتۇستى, بۇل ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ ءوسۋى جانە تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ تەز قالپىنا كەلۋى اياسىندا ينفلياتسيانىڭ جىلدامداۋ تاۋەكەلدەرىنىڭ ساقتالۋىن كورسەتەدى.

تاماق ونىمدەرى جەكەلەگەن نارىقتاردا تۇراقسىز جانە تەڭگەرىمسىزدىكتەرگە سەزىمتال بولىپ قالا وتىرىپ, حالىقتىڭ 2021 جىلعى اقپانداعى ينفلياتسيالىق كۇتۋلەرى وزگەرگەن جوق. الداعى ءبىر جىلعا ينفلياتسيانى ساندىق باعالاۋ 6,7% بولدى. رەسپوندەنتتەردىڭ اراسىندا بەلگىسىزدىكتىڭ جوعارى دەڭگەيى ساقتالۋدا – سۇرالعانداردىڭ ۇشتەن بىرىنەن كوبى (34%) ءوز كۇتۋلەرىن باعالاۋعا قينالاتىنىن ءبىلدىردى.

2021 جىلعى قاڭتاردا ەكونوميكانىڭ بىرقاتار نەگىزگى سەكتورلارىنداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك ءىجو-ءنىڭ كۇتىلگەن كورسەتكىشىنەن دە تومەن قۇلدىراي وتىرىپ (-4,5%), قىسقاردى. مۇناي ءوندىرۋ سەكتورىندا, سونداي-اق كولىك جانە ساۋدا سالالارىندا ايتارلىقتاي قىسقارۋ بايقالدى. وزىڭقى ينديكاتور – ىسكەرلىك بەلسەندىلىك يندەكسىنە سايكەس 2021 جىلعى اقپاندا 49,0 تارماققا دەيىن (قاڭتاردا – 48,4) قالپىنا كەلۋ بايقالعانىن اتاپ وتكەن ءجون. پىكىرتەرىمگە سايكەس ناقتى سەكتورداعى كاسىپورىندار بيزنەستى جۇرگىزۋ جاعدايلارىنىڭ جاقسارعانىن اتاپ ءوتتى, قازىرگى جاعدايدى باعالاۋ بويىنشا جاۋاپتار تەڭگەرىمى 2020 جىلعى قاڭتاردان باستاپ العاش رەت 0,4 بولدى. كاسىپورىنداردىڭ پىكىرىنشە, ينفراقۇرىلىم, قارجى مەن كرەديتكە قولجەتىمدىلىك, سونداي-اق بيزنەستى قورعاۋ ماسەلەلەرى جالپى العاندا جاقساردى. بۇل رەتتە ونىمگە/قىزمەتكە سۇرانىس جانە سالىقتىق جۇكتەمە بيزنەستى جۇرگىزۋ جاعدايلارىنا تەرىس اسەر ەتكەن فاكتورلار بولىپ قالىپ وتىر.

ساۋدا ارىپتەس ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىن قوسا العاندا, الەمدىك ەكونوميكانىڭ دامۋ پەرسپەكتيۆالارى جاقساردى. حۆق بولجامدارىنا سايكەس 2021 جىلى الەمدىك ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقىنى 5,5%-عا دەيىن جىلدامدايدى, بۇعان ءىرى دامىعان ەلدەردە كۇتىلەتىن ىنتالاندىرۋ شارالارىنىڭ توپتاماسىن ىسكە اسىرۋ جانە COVID-19-عا قارسى اۋقىمدى ۆاكتسينالاۋ ىقپال ەتەدى. قازاقستاننىڭ ساۋدا ارىپتەس ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالارىنداعى قالپىنا كەلۋ سەرپىنى جالعاسادى. بۇل رەتتە ينۆەستيتسيالىق بەلسەندىلىك پەن تۇتىنۋدىڭ ارتۋى, سونداي-اق ەكسپورتتىڭ ءوسۋى اياسىندا قىتاي ەكونوميكاسىنىڭ قالپىنا كەلۋى نەعۇرلىم جىلدام قارقىنمەن بولادى.

ەو ەلدەرىندە ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋى كوروناۆيرۋس پاندەمياسىمەن كۇرەس شەڭبەرىندە شەكتەۋ شارالارىن ساقتاۋمەن تەجەلەدى. رەسەيدە وپەك + كەلىسىمىنىڭ قولدانىلۋى جانە ءالسىز ىشكى سۇرانىس ءوسۋدى قالپىنا كەلتىرۋدىڭ جوعارى قارقىنىن شەكتەيتىن بولادى.

الەمدىك ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋى جانە سۇرانىستىڭ, ونىڭ ىشىندە شيكىزات تاۋارلارىنا سۇرانىستىڭ ءوسۋى بويىنشا كۇتۋلەر اياسىندا مۇناي باعاسىنىڭ بولاشاق سەرپىنىنە قاتىستى بولجامدار جوعارىلاۋ جاعىنا قاراي قايتا قارالدى. مۇناي ءوندىرۋ دەڭگەيىن ساقتاۋ تۋرالى وپەك+ قابىلداعان شەشىمگە قاراماستان, الەمدىك مۇناي نارىعىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى پاندەميانىڭ بۇدان بىلايعى سەرپىنىنە, ۆاكتسينالاۋ تيىمدىلىگىنە جانە وپەك+ قاتىسۋشىلارىنىڭ بۇدان بىلايعى ءىس-ارەكەتتەرىنە بايلانىستى بەلگىسىزدىككە ءالى دە تاۋەلدى. وسى جاعدايلاردا «2021 جىلعى اقپان-ناۋرىز» بولجامدى راۋند العىشارتتارى رەتىندە 2021 جىلى مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 86 ملن توننا دەڭگەيىندە ساقتالىپ, برەنت سۇرىپتى مۇناي باعاسى بازالىق ستسەناري شەڭبەرىندە 2021 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جانە 2022 جىلى ءبىر باررەل ءۇشىن 45 اقش دوللارىنان ءبىر باررەل ءۇشىن 50 اقش دوللارىنا دەيىن كوتەرىلدى.

بيىلعى جىلدىڭ باسىندا ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سەكتورلارىنداعى اعىمداعى سەرپىندى جانە احۋالدىڭ ناشارلاۋىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق بانك ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقىنى بويىنشا بولجامداردى بيىلعى جىلى تومەندەۋ جاعىنا قاراي قايتا قارادى. 2021 جىلى بازالىق ستسەناري شەڭبەرىندە ەكونوميكانىڭ ءوسۋى 3,4%-3,7% (ج/ج) بولىپ, 2022 جىلى 3,7%-4,0%-عا (ج/ج) دەيىن جىلدامدايدى. حالىق تابىسىنىڭ ءوسۋى, داعدارىسقا قارسى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرۋ جانە ينۆەستورلار احۋالىنىڭ جاقسارۋى اياسىندا ىشكى سۇرانىستىڭ قالپىنا كەلۋى ەكونوميكانىڭ وسۋىنە نەگىزگى ۇلەس قوساتىن بولادى. الەمدىك ەكونوميكاداعى جانە قازاقستاننىڭ ساۋدا ارىپتەس ەلدەرىندەگى احۋالدىڭ جاقسارۋى جاعدايىندا 2021 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ ناقتى ەكسپورتتىڭ قالپىنا كەلۋى كۇتىلۋدە. سونىمەن بىرگە, كەڭەيىپ كەلە جاتقان ىشكى سۇرانىستىڭ ناتيجەسىندە يمپورتتىڭ كۇتىلەتىن قالپىنا كەلۋى تازا ەكسپورتتىڭ ءىجو وسۋىنە ۇلەسىن شەكتەيتىن بولادى.

جىلدىق ينفلياتسيا بازالىق ستسەناري شەڭبەرىندە ۇلتتىق بانكتىڭ باعالاۋىنا سايكەس 2021 جىلى 4-6% نىسانالى ءدالىزىنىڭ جوعارعى شەگىنىڭ دەڭگەيىنە دەيىن باياۋلايتىن بولادى. بۇعان جەكەلەگەن ازىق-ت ۇلىك نارىقتارىنداعى احۋالدىڭ جانە ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعاسى ءوسۋىنىڭ جوعارى ماندەرىنىڭ ەسەپتەۋدەن شىعۋىنىڭ تۇراقتانۋى ىقپال ەتەتىن بولادى. ىشكى ەپيدەميولوگيالىق احۋالدىڭ جاقسارۋىنا جانە ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ قالپىنا كەلۋىنە قاراي تۇتىنۋشىلىق سۇرانىستىڭ كەڭەيۋى كۇتىلەدى, بۇل ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار مەن اقىلى قىزمەتتەردىڭ باعاسىنا دەزينفلياتسيالىق قىسىمدى بىرتىندەپ تومەندەتەدى. قىسقا مەرزىمدى كەزەڭدە رەسەيدەگى ينفلياتسيانىڭ جىلدامداۋى (ب.ج. اقپاندا 5,7%-عا دەيىن) جانە توعىز اي بويى جالعاسىپ كەلە جاتقان ازىق-ت ۇلىككە الەمدىك باعانىڭ ءوسۋى اياسىندا سىرتقى سەكتور تاراپىنان پروينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ باسىم بولۋى كۇتىلەدى. ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا ينفلياتسيالىق ورتا قالىپتى بولىپ قالادى. بۇعان نىسانالى باعدارلارعا جاقىن ساۋدا ارىپتەس ەلدەردەگى ينفلياتسيا كورسەتكىشتەرىنىڭ قالىپتاسۋى بويىنشا باعالاۋ, سونداي-اق الەمدىك ازىق-ت ۇلىك نارىقتارىنداعى احۋالدىڭ قالپىنا كەلۋى جونىندەگى كۇتۋلەر دالەل بولا الادى.

جالپى العاندا, ىشكى جانە سىرتقى فاكتورلاردىڭ اسەرىنەن ينفلياتسيانىڭ جىلدامداۋ تاۋەكەلدەرى جوعارى دەڭگەيدە قالىپ وتىر. ىشكى تاۋەكەلدەر جەكەلەگەن نارىقتارىندا ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى تەڭگەرىمسىزدىكتەرىنىڭ ساقتالۋىنا جانە ىشكى سۇرانىستىڭ كۇتىلگەنگە قاراعاندا تەزىرەك قالپىنا كەلۋىنە بايلانىستى بولدى. جاڭا شتامداردىڭ پايدا بولۋى جانە ۆاكتسينالاۋدىڭ ءتيىمسىز بولۋ تاۋەكەلى اياسىندا الەمدەگى كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى احۋالدىڭ ناشارلاۋى سىرتقى تاۋەكەلدەردىڭ نەگىزگى فاكتورى بولىپ قالۋدا. مۇنداي ستسەناري الەمدىك ەكونوميكانىڭ قالپىنا كەلۋىنە كەدەرگى بولۋى مۇمكىن, مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىنە جانە تاۋارلاردى جەتكىزۋ مەن قىزمەت كورسەتۋدىڭ ىركىلىسىنە اكەلۋى مۇمكىن. ازىق-ت ۇلىككە الەمدىك باعانىڭ نەعۇرلىم ۇزاق ءوسۋى جاعدايىندا سىرتقى ينفلياتسيالىق ايانى كۇشەيتۋ تاۋەكەلى بۇرىنعىسىنشا جوعارى. بۇدان باسقا, ساۋدا ارىپتەس ەلدەرگە قاتىستى سانكتسيالىق ريتوريكانىڭ كۇشەيۋىنە جانە الەمدىك قارجى نارىقتارىنداعى قۇبىلمالىلىقتىڭ الەۋەتتى ارتۋىنا بايلانىستى ساقتالىپ وتىرعان گەوساياسي تاۋەكەلدەردى, سونداي-اق وپەك+ جانە وپەك-تەن تىس ەلدەر ۇسىنىستارىنىڭ ۇلعايۋىنا بايلانىستى ەنەرگيا تاسىمالداعىشتار باعاسىنىڭ كۇرت تومەندەۋىن اتاپ وتكەن ءجون.

دامىعان ەلدەردەگى سىرتقى مونەتارلىق جاعدايلار ورتا مەرزىمدى كەزەڭدە ىنتالاندىرۋشى سالادا قالۋدى جالعاستىرادى. اقش فرج جانە ەوب ىنتالاندىرۋشى اقشا-كرەديت ساياساتىن ۇستاناتىنى تۋرالى مالىمدەۋدى جالعاستىرۋدا. بۇل رەتتە قازاقستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا ارىپتەستەرىن قوسقاندا, دامۋشى ەلدەردە ينفلياتسيالىق پروتسەستەردىڭ جىلدامداۋىنا قاراي مولشەرلەمەلەردى ارتتىرۋ جاعىنا قاراي اۋىسۋ ورىن الۋى مۇمكىن.

ءبىزدىڭ باعالاۋىمىز بويىنشا بازالىق ستسەناريدە اقشا-كرەديت تالاپتارى ورتا مەرزىمدى كەزەڭدە بىرتىندەپ بەيتاراپ دەڭگەيگە قايتا ورالادى. ينفلياتسيالىق تاۋەكەلدەردىڭ قازىرگى تەڭگەرىمى اقشا-كرەديت تالاپتارىن قوسىمشا جەڭىلدەتۋ ورتاسىن تەڭەستىردى. بۇل رەتتە ۇلتتىق بانكتىڭ بارلىق قاجەتتى قۇرالدارى بار جانە پەرسپەكتيۆالار ايتارلىقتاي ناشارلاعان جاعدايدا ينفلياتسيانى ودان ءارى نىسانالى دەڭگەيگە دەيىن تومەندەتۋ ءۇشىن قاجەتتى پرواكتيۆتى شەشىمدەر قابىلدايتىن بولادى.