قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا: «پراكتيكالىق داعدىلارعا وقىتۋ جانە پراكتيكالىق بىلىكتىلىككە يە بولۋ جونىندەگى باعدارلامالاردى قوسىپ, ورتاشا جانە جوعارى ءبىلىمنىڭ وقىتۋ باعدارلامالارىنىڭ باعىتىن جانە مانىستەرىن وزگەرتۋ», دەپ جاڭا مىندەت قويعاندىعى بەلگىلى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا: «پراكتيكالىق داعدىلارعا وقىتۋ جانە پراكتيكالىق بىلىكتىلىككە يە بولۋ جونىندەگى باعدارلامالاردى قوسىپ, ورتاشا جانە جوعارى ءبىلىمنىڭ وقىتۋ باعدارلامالارىنىڭ باعىتىن جانە مانىستەرىن وزگەرتۋ», دەپ جاڭا مىندەت قويعاندىعى بەلگىلى.
قازىر ماماندار دايارلىعىن جەتىلدىرۋ ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىندە بىلىكتى ادىستەمەنى قولدانۋ جانە ۇزدىكسىز كاسىبي ءبىلىم يدەياسىن ىسكە اسىرۋ مۇمكىندىگىن بەرەتىندىگىمەن تانىلىپ وتىر. مەديتسينادا جوعارى تەحنولوگيالاردىڭ پايدا بولۋى, جاڭا ەمدىك-دياگنوستيكالىق ادىستەمەلەردى ەنگىزۋ, سايىپ كەلگەندە بۇنىڭ ءبارى تەوريالىق جانە پراكتيكالىق داعدىلاردى باعالاۋعا ساپالى جاڭا ادىستەمەلەردى ازىرلەۋ مىندەتتەرىن قويادى.
سونىمەن قاتار, جاڭا باعالاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنىڭ ءبىلىمى جۇيەسىندەگى رەفورمالاردى ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋعا, مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن جانە پراكتيكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك تۋعىزادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتiك باعدارلاماسىنىڭ ءىس-شارالار جوسپارىندا مەديتسينالىق جوو, كوللەدجدەر تۇلەكتەرىنىڭ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنىڭ ءبىلىمىن جانە داعدىلارىن تاۋەلسىز باعالاۋ ينستيتۋتىن ەنگىزۋ بويىنشا ناقتى مىندەتتەر قويىلدى. وسىعان وراي, 2012 جىلدان باستاپ باسىم باعىتتارى مىنالار بولىپ تابىلاتىن ءبىلىم جانە داعدىلاردى باعالاۋ رەسپۋبليكالىق ورتالىعى (بۇدان ءارى – بدبرو) جۇمىس ىستەي باستادى:
– دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنىڭ كاسىبي دايارلىعىن باعالاۋ جانە بىلىكتىلىك سايكەستىگىن راستاۋ;
– ءولىم جاعدايلارىنا جول بەرگەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنىڭ ءبىلىمى مەن داعدىلارىن باعالاۋ (قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ انا, نارەستە ءولىمىن جانە قان اينالىم جۇيەسى اۋرۋلارىن تومەندەتۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق شتابتىڭ ۇسىنىمدارى بويىنشا);
– استانا جانە الماتى قالالارىندا سيمۋلياتسيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىن وقىتۋ.
كوپتەگەن ەلدەردە (اقش, كانادا, انگليا, اۆستراليا, يزرايل) سيمۋلياتسيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ارقىلى تۇلەكتەر مەن مامانداردى ەمتيحانداۋ شاراسىن جۇرگىزەتىن تاۋەلسىز قۇرىلىمدار بار. بۇل ءبىلىم مەن داعدىلار دەڭگەيىن وبەكتيۆتى باعالاۋعا, جوو-عا كادرلاردى دايارلاۋعا اناعۇرلىم قاتاڭ, ال تۇلەكتەر مەن ماماندارعا سالادا ودان ءارى بولۋ ماسەلەسىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ەلدەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارى ءبىلىم جانە داعدىلاردى تاۋەلسىز باعالاۋدى ەنگىزۋ جۇيەسى دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنىڭ تابالدىرىعىندا تۇر. بدبرو – دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىن تىكەلەي تاۋەلسىز باعالاۋ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىراتىن, سيمۋلياتسيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ سەرتيفيكاتتاۋ ەمتيحاندارىن ۇيىمداستىرۋ مەن وتكىزۋدە ءتاجىريبە جيناقتاعان تۇبەگەيلى جاڭا قۇرىلىم بولىپ تابىلادى. 2013 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا رەسپۋبليكادا العاش رەت بدبرو استانا مەن الماتى قالالارىندا 174 دارىگەر مەن 86 ورتا بۋىندى مەديتسينالىق قىزمەتكەر ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارى بىلىكتىلىگىنىڭ سايكەستىگىن راستاۋ مەن كاسىبي دايارلىقتىڭ قاناتقاقتى باعالاۋىن تابىستى وتكىزدى. سەرتيفيكاتتاۋدىڭ ەمتيحان جۇيەسىنە سيمۋلياتسيالىق تەحنولوگيالاردى پايدالانىپ, تەوريالىق (150 سۇراقتان تۇراتىن تەست تاپسىرمالارى) جانە پراكتيكالىق داعدىلاردى باعالاۋدىڭ كەزەڭدەرى كىرەدى. قاناتقاقتى باعالاۋدى جۇرگىزۋدىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارى جاقسى ناتيجەلەر كورسەتتى. تەستىلەۋ جۇرگىزگەندە جوعارى ءبىلىمى بار مامانداردىڭ ەڭ جوعارى بالى 109 بولدى, ەڭ تومەنگىسى 41 بالل قۇرادى. ال ورتا بۋىندى مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭ جوعارى بالى 108-ءدى كورسەتسە, ەڭ تومەنگىسى 31 بالعا تۇراقتادى.
مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەردىڭ پاتسيەنتتەر الدىنداعى جوعارى جاۋاپكەرشىلىگىن ەسەپكە الا وتىرىپ, سونىمەن قاتار, دارىگەردىڭ قاتەلەسۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا كاسىبي دايارلىق دەڭگەيىن ارتتىرۋ قاجەت.
وسىعان وراي, ءىرى كوپبەيىندى كلينيكالار بازاسىن زاماناۋي مۋلياجدارمەن جانە فانتومدارمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنىڭ كاسىبي دايارلىعىن باعالاۋ جانە بىلىكتىلىك سايكەستىگىن راستاۋ ماقساتىندا 16 وڭىرلىك سيمۋلياتسيالىق ورتالىق قۇرۋ جوسپارلاندى. ول مەديتسينالىق پەرسونالدىڭ ءىس-قيمىلىن اۆتوماتتى تۇرگە دەيىن جەتكىزۋىنە جانە دە مەديتسينالىق قىزمەتتەر كورسەتۋ ساپاسىن باسقارۋ مەن دارىگەرلىك قاتەلىكتەردى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونداي-اق, جوو-دا, كوللەدجدەردە سيمۋلياتسيالىق وقىتۋعا قويىلاتىن تالاپتاردى, ستاندارتتالعان ادىستەمەلەردى ۇيلەستىرۋ مەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جۇمىس ىستەيتىن سيمۋلياتسيالىق ورتالىقتار بدبرو بەلگىلەگەن بىرىڭعاي ادىستەمەگە سايكەس وقىتۋ جۇرگىزەدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارىنا بىلىكتىلىك ساناتىن بەرۋ ارقىلى پراكتيكالىق داعدىلاردى باعالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ەنگىزۋ رەسپۋبليكانىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن كاسىبي دايارلانعان مەديتسينالىق كادرلارمەن قامتاماسىز ەتەدى. تۇلەكتەر مەن ونى دايارلاعان جوو جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتەدى حالىققا دارىگەرلىك كومەك كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرادى. ءسويتىپ, مەديتسينا سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى جاڭارتۋ مەن دامىتۋ ءۇشىن نەگىز قالايدى, سونداي-اق قازاقستاندىق مامانداردىڭ باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىگىن جوعارلاتىپ, ەۋروپالىق جانە الەمدىك ءبىلىم بەرۋ قوعامىنا كىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قورىتىپ ايتقاندا, داعدىلانۋ قاشاندا قاجەت. ونى ءومىردىڭ ءوزى تالاپ ەتىپ وتىر.
گۇلميرا جانگەرەەۆا,
قر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ءبىلىم
جانە داعدىلاردى باعالاۋ رەسپۋبليكالىق
ورتالىعىنىڭ باسشىسى.