جيۆوپيستە سۋرەتشىنىڭ ءتۇس پەن كەڭىستىكتىڭ تۇبىنە جەتۋى قانداي قيىن بولسا, گرافيكادا اق پەن قارا ءتۇستىڭ ۇيلەسىمدىلىگى مەن كوپ قىرلىلىعىن ءدال تابۋ دا سونشالىقتى قيامەت-قايىم شارۋا. ايىرماشىلىعى جەر مەن كوكتەي قوس ونەردە دە شەبەرلىكتىڭ شەكسىز شىڭىنا جەتكەن تالانت قانا شەدەۆر تۋدىرا الادى. سۋرەتشى اتاۋلىنىڭ ءوزى تاڭداپ العان سالاسىندا تىڭ يىرىمدەردى تابا ءبىلۋى ونى ونەر بيىگىنە كوتەرمەي قويمايتىنى حاق. سۋرەتشى باتۋحان بايمەن كورەرمەندى ەڭ الدىمەن بەينەلەۋ ونەرىنىڭ قيىن ءتۇرىن تاڭداپ الۋىمەن جانە گرافيكا سياقتى شەكتەۋلى ونەردەن دە شىڭىراۋ تاۋىپ, سونىڭ تەرەڭىنە بويلاي بىلگەن شەبەر رەتىندە قىزىقتىرادى.
گرافيكا كانوندارى ءجيۆوپيستىڭ تابيعاتىمەن ۇندەس ەكەنىنە قاراماستان, ول تۇستەر مەن فورمالاردىڭ بۇكىل كولوريتىن بەرە المايدى, بىراق گرافيكا سونىڭ ءبارىنىڭ ىشىنەن ەڭ نەگىزگى كومپونەنت بولىپ تابىلاتىن سۋرەتتى تاڭداپ الۋىمەن ەرەكشەلەنەدى. ونەرتانۋشىلار اراسىندا «ساراڭ گرافيكا» دەپ اتالىپ كەتكەن سالانىڭ وزىندە دە باتۋحاندى سۋرەتكەرلىك دارەجەگە كوتەرىپ تۇرعان تاباندىلىعى مەن ىزدەنگىشتىك قاسيەتى. گرافيكانى سيلۋەت ونەرى رەتىندە قابىلداساق, داۋ جوق, باتۋحان وسى كاسىپتىڭ ساڭلاعى دەپ ايتۋعا بولادى.
اباي ايتاتىنداي, قيىننان قيىستىرۋدى قاجەت ەتەتىن گرافيكا ونەرىندە باتۋحان ەڭ الدىمەن پەرسپەكتيۆانى جاقسى مەڭگەرگەنىمەن كوزگە ءتۇستى. ول سونىمەن بىرگە اناتوميانىڭ بارلىق نيۋانستارىن تەرەڭ زەرتتەگەن تۋىندىگەر. ءدال وسى كەز كەلگەن گرافيككە تاپتىرا بەرمەيتىن ەكى قاسيەتىن ونىڭ ەڭ تانىمال تۋىندىلارىنان قالتقىسىز تانيسىز. ءتۇس پەن كولوريت مۇلدەم قولدانىلمايتىن ونەردە سۋرەت تەڭ شەشۋشى ءرول اتقاراتىنىن شىعارماشىلىعىنىڭ باستاۋىندا-اق جىعا تۇسىنگەن باتۋحان – قازاق گرافيكاسىنداعى بىرەگەي سۋرەتشى.
ساراڭ گرافيكا دەپ ايتاتىنداي-اق بار, بۇل شەكتەۋلى ونەر شەكتەن تىس سەنتيمەنتاليزمگە بارۋعا دا مۇمكىنشىلىك بەرمەيدى. ەكسپرەسسيۆتى كوڭىل كۇيدى ءبىلدىرۋ دە وتە قيىن. مۇندا تەك سىزىقتار مەن اشىق جانە قارا داقتاردىڭ قاتاڭ لاكونيزمى عانا ادام حاراكتەرى مەن ونىڭ ىشكى دۇنيەسىن اشۋعا كومەكتەسە الادى. ال بۇل دەگەنىڭىز سۋرەتشىدەن ۇلكەن كرەاتيۆتىك ويلاۋ جۇيەسىن تالاپ ەتەدى. ايتارى جوق, وي قورىتا المايتىن سۋرەتشىنىڭ قارا مەن اق تۇستەردىڭ كىرشىكسىز بالانسىنا قول جەتكىزۋى ءتىپتى مۇمكىن ەمەس. مىنە, باتۋحان دارىندىلىعى سوندا, ول وسى اسا دالدىكتى قاجەت ەتەتىن اراقاتىناستىڭ اپوگەيىنە جەتۋ ارقىلى قازاق گرافيكاسىندا نازىكتىككە قۇرىلعان كەسەك وبرازدار جاساي ءبىلدى.
گرافيك-سۋرەتشى مونوتوندى قارا داقتار مەن قوزعالىستى, رەلەفتى, ءتىپتى وبرازدىق كورىنىستى ۇلكەن دالدىكپەن جەتكىزۋدى ابدەن مەڭگەرگەن. گرافيكا ونەرىندە جازىقتىق پەن سىزىق ەرەكشە مانگە يە بولاتىنىن شىعارماشىلىعىنىڭ ءاۋ باسىندا كوڭىلىنە تۇيگەن شەبەر ماتەماتيكالىق لاكونيزم مەن سيلۋەتتىڭ اسقاق ابستراكتىلىگىنە ەرەكشە ءمان بەرەتىنى سونشالىق, تۋىندىلارى ارقىلى ادامنىڭ بويىندا اڭعارىمپازدىقپەن قىراعىلىقتى جەتىلدىرۋگە ۇمتىلادى. گرافيكالىق جۇمىستارىندا سىزىقتار مەن داقتاردى ءبىر كومپوزيتسيادا بىرىكتىرۋدىڭ بارلىق قۇپيالارىنا بارىنشا تەرەڭ بويلاي بىلەتىن باتۋحاننىڭ شىعارماشىلىق پاراديگماسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى مەن ءمانى سۋرەتشى الەۋەتىن تولىق اشا تۇسۋگە كومەكتەسەدى.
مونۋمەنتالدىلىق پەن نازىكتىكتىڭ بەيبىت قاتار ءومىر ءسۇرۋى ومىردە وتە سيرەك قۇبىلىس ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. بۇل قۇبىلىستىڭ قىر-سىرىن تۋىندىلارىندا تولىققاندى دالەلدەپ بەرگەن سۋرەتشى باتۋحان ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدەگى كەنجە ونەردىڭ قارىشتاپ دامۋىنا زور ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقانىمەن قۋانتادى. ارينە وزىنە دەيىنگى م.قيسامەدينوۆ, ي.يساباەۆ, ە.سيدوركين جانە ءوزىنىڭ ۇستازى ت.وردابەكوۆ سياقتى الدىڭعى بۋىن قىلقالام شەبەرلەرىنەن ۇيرەنە وتىرىپ, ول ءوزىنىڭ الابوتەن جولىن ايقىنداپ ۇلگەردى. باتۋحان ءوز شىعارماشىلىعىنىڭ تاقىرىپ اۋقىمدىلىعىن ءدال بەدەرلەۋمەن قاتار دارا قولتاڭباسىمەن دە ەرەكشەلەنە ءبىلدى. كەڭ تىنىستى تۋىندىلارى – سونىڭ ايقىن دالەلى.
قازاقستاندىق گرافيكا مەكتەبىنىڭ زاماناۋي ماسەلەلەرىن جۇرەگىمەن سەزىنە بىلەتىن باتۋحان بايمەننىڭ ەسىمى قازاقستاندا عانا ەمەس, شەتەلدەردە دە كەڭىنەن تانىمال. كورەرمەننىڭ قيالىن وياتاتىن ونىڭ گرافيكالىق تۋىندىلارى قازاق حالقىنىڭ تاعدىرى مەن تۋعان ولكە تاريحىنا ارنالعان. باتۋحان بايمەن شىمكەنت پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ گرافيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەننەن كەيىن كوپ ۇزاماي ءوز تۋىندىلارىن ءتۇرلى كورمەلەردە كورسەتە باستادى, ال 1989 جىلى كسرو سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى اتانىپ ۇلگەردى. بۇگىنگە دەيىن قازاقستاننىڭ مادەنيەت قايراتكەرى باتۋحان بايمەن جۇزگە جۋىق رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق كورمەگە قاتىستى. اسىرەسە تۇركيا, ليۆان, گەرمانيا, قىرعىزستان, تاجىكستان, وزبەكستان, كيپر ەلدەرىندە وتكەن كورمەلەرى زور تابىسقا يە بولدى.
قاشاۋدى بارىنشا مەڭگەرگەن ول ءوزىنىڭ العاشقى سەرياسىنىڭ بىرىندە («سۋرەت سالۋ ساباعى») جارىق پەن كولەڭكە ۇيلەسىمدىلىگىن اعاش, كەراميكا, مەتالل, گيپس فاكتۋراسىندا شتريحپەن جەتكىزدى. كومپوزيتسيا قۇراستىرۋ تەحنيكاسىن دا جەرىنە جەتكىزىپ مەڭگەرگەن ول 80-جىلداردىڭ باسىندا «جاستار» سەرياسىندا كەسكىندى شەڭبەرگە بەينەلەۋ ارقىلى كومپوزيتسيالىق شەشىمنىڭ تۇتاستىعىنا قول جەتكىزدى. «بالالار ويىنى» لينوگراۆيۋراسىنىڭ كەيىپكەرلەرى ەڭ قيىن راكۋرسقا قۇرىلعانىمەن كورەرمەننىڭ ەسىندە قالدى. «كىتاپ وقىپ وتىرعان قىز» تۋىندىسىندا سۋرەتشى ەرەكشە ەلەمەنت قولداندى, قىزدىڭ فونىندا قيالىمەن قۇرىلعان كىتاپتىڭ سيۋجەتى بەرىلدى. قارۋلى شاباندوزداردىڭ قارا سۇلبالارى قاقتىعىسقان شايقاس وسى تۋىندىنىڭ كومپوزيتسيالىق شەشىمىن تولىقتىرا تۇسكەن. نازىك سپيرالمەن بەرىلگەن باسپالداق بولاشاققا ۇمتىلۋدى بەينەلەيدى.
ونىڭ كوركەم گرافيكالىق بەينەلەۋ سۋرەتكەرى رەتىندە تانىلۋى «اۋىلىم – التىن بەسىگىم» اتتى توپتامالىق تۋىندىلارىندا ادامزاتتىق جəنە ۇلتتىق دəستۇرلەر بىرلىگىنىڭ ساقتالۋىنان كورىندى. جاڭا تۋىندىنى ءوزىنىڭ كوركەمدىك وي ەلەگىنەن وتكىزۋ ارقىلى رۋحاني قۇندىلىقتاردى ايشىقتى كورىنىستەرمەن جازىقتىق بەتىندە شەبەر ۇسىنا ءبىلۋى, شىعارماشىلىق ويىنىڭ ناقتى بەينەلىك سيۋجەتپەن ءساتتى بەرىلۋى سۋرەتشىنىڭ نەگىزگى شىعارماشىلىق ۇستانىمىن انىقتادى. بۇل باتۋحاننىڭ گرافيكا əلەمىندەگى يدەيا, كومپوزيتسيا, سيۋجەت, ورىنداۋشىلىق شەبەرلىك ولشەمدەرىنىڭ تۇتاستىعىنان قۇرالاتىن كوركەمدىك بيىكتىككە كوتەرىلۋىنە جول اشتى.
80-جىلداردىڭ باسىندا باتۋحان تۇسكە كوڭىل بولە باستادى. 1982 جىلى سومداعان «شابىت» تۋىندىسىندا سۋرەتشى قانىق اشىق تۇستەردى پايدالاندى, اشىق قىزىل جانە كوگىلدىر تۇستەردى باتىل ۇيلەستىردى, بەينەلەۋ سارىندارىن جەكە شتريحتارمەن جانە قارا ءتۇستىڭ سۇلباسىمەن بەلگىلەدى. وسى جۇمىس بولمىس ەنەرگياسىنان قۋات الىپ تۇر: قىز ايقارا اشىلعان ەسىكتىڭ تابالدىرىعىنان وزگە ءبىر قايناپ جاتقان الەمگە شەشۋشى قادام جاسايدى. ونىڭ تۇلا بويىنداعى جاڭالىققا دەگەن قۇشتارلىق قاراما-قايشى تۇستەگى قۋاتتى شتريحتاردىڭ ىرعاعىمەن بەرىلەدى. قىزدىڭ جاستىققا ءتان اسىر سالىپ بيلەگەن ءساتى قورشاعان كەڭىستىكتە ويۋ-ورنەكتى جەكە ەلەمەنتتەرگە ارقا سۇيەپ جازىلعانىمەن قۇنىن تۇسىرمەي كەلەدى.
وسى جۇمىستان باستاپ سۋرەتشى جالپى وبرازدىق جۇيەنىڭ ماڭىزدى اسپەكتى رەتىندە ءتۇستى پايدالانۋعا جۇگىندى. سۋرەتشى ەموتسيالىق كوڭىل كۇيدى بىلدىرەتىن تۇستەردى تاڭداۋدا دا ەشقاشان قاتەلىككە بوي الدىرعان ەمەس. سول جىلى ول وبراز سومداۋ تۇرعىسىندا ساندىك كورىنىستەردى ايقىنداۋ ءۇشىن تۇسپەن ەكسپەريمەنت جاساي وتىرىپ, بىرقاتار ءتۇرلى-ءتۇستى لينوگراۆيۋرالار جاسادى. «قىزىل جولاق» توپتاماسىندا ادامداردىڭ سيلۋەتىن سومدايتىن ءپىشىن قۇراۋشى قۋاتتى داق رەتىندە قىزىل تۇسكە ەرەكشە دەن قويدى. مۇنىڭ ءوزى تۋىندىنىڭ ديناميكاسىن كۇشەيتىپ, شيەلەنىسىن شيراتىپ, كومپوزيتسيانىڭ ماجورلىق ينتوناتسيا سەزىمىنە جەتۋىنە مۇمكىندىك بەردى.
«شابىت» جانە «شىعىس» مولتەك اۋدانى» لينوگراۆيۋراسىن مۇلدەم باسقا باعىتتا جازعان باتۋحان گرافيكا ونەرىندە وزىندىك جاڭا ءستيلىن قالىپتاستىردى. تۋىندى جازىقتىعىن ءبىرىنشى جانە ەكىنشى پلانعا بولە وتىرىپ, گرافيكالىق ەلەمەنتتەرگە ايقىن گەومەتريالىق كونتۋرلار جاساۋ ارقىلى كەڭىستىكتى كەرەمەت اشا ءبىلدى. اق قاعازدا قىزىل, كوك جانە جاسىل تۇستەردىڭ ۇيلەسىمدى كومبيناتسيالارىن باتىل جاساعان سۋرەتشى قازاقستاندىق گرافيكاعا وسىلايشا جاڭالىق الىپ كەلدى. «قىزىل جولاق» سەرياسىندا شاشىراڭقى اق, قارا جانە قويۋ كوك تۇستەر فونىندا قىزىل داقتىڭ باسىمدىلىقپەن قولدانىلۋى تۋىندىنىڭ ديناميكالىق تۇرعىدان تىڭ مازمۇنعا يە بولۋىنا جول اشتى. بۇل سەرياداعى قاناتتى ات بەينەسى مەن ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن بەينەلەيتىن وبرازدار سۋرەتشىنىڭ كوركەمدىك شەشىمگە جەتۋ ماقساتىندا مەتافورا مەن سيمۆوليزمگە دەگەن ۇمتىلىسىن ايقىن اڭعارتتى. وسىلايشا سۋرەتشى شىندىقتىڭ كوركەم وبرازداعى شىعارماشىلىق كورىنىسىن ادەمى اسپەتتەي الدى.
باتۋحان شىعارماشىلىعىندا ابايدىڭ پوەزياسى ەلەۋلى ورىن الادى. كوپ قىرلى گرافيكالىق جۇمىستارىندا اقىننىڭ قازاق حالقىنىڭ ومىرىنە ارنالعان ولەڭدەرىنىڭ سيۋجەتتەرى شەبەرلىكپەن قىلقالام ونەرىندە قايتالاندى. «اباي ولەڭدەرىنە» سەرياسىندا شتريحپەن بىرگە قارا جانە اق فوندا قارا داق ەنگىزۋ ارقىلى باتۋحان بايمەن كومپوزيتسياعا بەلگىلى ءبىر ماعىنالىق جۇكتەمە بەرۋى ونىڭ سىرلى سۋرەتكەر ەكەنىنەن حابار بەرەدى.
شىڭعىس ايتماتوۆ شىعارمالارىنىڭ سارىنى بويىنشا جاساعان ستانوكتىك گراۆيۋرالار توپتاماسى ونىڭ گرافيكادا ادام تىرشىلىگىنىڭ كۇردەلى كولليزيالارىن تەرەڭ اشۋىنا الىپ كەلدى. «جانپيدا», «عاسىردان دا ۇزاق كۇن», «اق كەمە» روماندارىنا جاساعان تۋىندىلارى ونىڭ ادامزاتتى مازالاپ كەلە جاتقان ماڭگىلىك سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەۋدەن قورىقپايتىنىن اڭعارتتى. بۇل جۇمىستاردا باتۋحاننىڭ دۇنيەتانىمىنىڭ كەڭدىگىن, كوركەمدىك ءبىلىمىنىڭ تەرەڭدىگىن, شەبەرلىك داعدىلارىنىڭ بيىكتىگىن بايقاماۋ مۇمكىن ەمەس. اتالعان شىعارمالارىندا قاتاڭ ۇستامدى قۇرال بولىپ تابىلاتىن شتريحتار مەن اق-قارا ءتۇستى پايدالانۋ ادەبي تۋىندىلاردىڭ ماڭىزدى تۇستارىنىڭ قۋاتتى كۆينتەسسەنتسياسىن كوركەم-پلاستيكالىق وبرازدارمەن بەرۋگە ۇلاستى. ش.ايتماتوۆتىڭ شىعارماشىلىعىمەن بايلانىستى جۇمىستاردا سۋرەتشى قارا شاڭىراقپەن بايلانىستى ستيليستيكادان بويىن اۋلاق سالادى. مۇندا دەكوراتيۆيزم مەن جاسامپاز ينتوناتسيالارعا سۋرەتشى سانالى تۇردە بارمايدى. تۋىندىدا شىڭعىس ايتماتوۆ شىعارماشىلىعىنىڭ ىشكى ارقاۋى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە جالپى ادام تۇرمىس-تىرشىلىگىنىڭ تەرەڭ تابيعي-فيلوسوفيالىق موتيۆاتسياسىن قۇرايتىن ومىرلىك كولليزيالاردىڭ درامالىق ماڭىزى الدىڭعى پلانعا شىعارىلدى. مۇنى باتۋحان بايمەن سۋرەتشى رەتىندە دە, ادام رەتىندە دە ءوزىنىڭ ايتماتوۆتىق توپتامالارىندا تەرەڭ سەزىنە ءبىلدى. سۋرەتشى وبرازداردى ەركىن جانە سەنىمدى تۇردە كەسكى اسپابىمەن سومداعان. وسىلايشا لينوگراۆيۋرانىڭ كوركەم-بەينەلەۋ پارتيتۋراسىنىڭ سىيقىرلى كۇشىمەن جازۋشى پايىمى ومىرگە تىڭ كۇش-قۋاتپەن ورالدى.
سۋرەتشىنىڭ «اڭدار ءماتىنى», « ۇلى دالا», «كوشپەندىلەر», «تۇركىلەر» جانە «كوشپەندىلەر ويىنى» اتتى گرافيكالىق توپتامالارى əلەمدىك جəنە ۇلتتىق سالت-ءدəستۇر قۇندىلىقتارىن بەينەلەۋگە باعىتتالۋىمەن ەرەكشەلەندى. بۇل كومپوزيتسيالاردا ۇلتتىق ءدəستۇردىڭ كەسەك وبرازدارىنىڭ سومدالۋى, ساحنالىق كورىنىس تۇرىندەگى تابيعات پەن قوعام قۇبىلىستارىنىڭ شىنايى بەينەلەنۋى سۋرەتشى شەبەرلىگىن جاڭا ساتىعا كوتەردى.
لينوگراۆيۋرا تەحنيكاسىن جەتىك مەڭگەرگەندىكتەن كوركەم بەينەلەۋدىڭ, ءستيلدىڭ, كومپوزيتسيالىق تەحنيكانىڭ, سىزىق پەن شتريحتىڭ ءتۇسىن, سيپاتى مەن پلاستيكاسىنىڭ سان ءتۇرلى جولىن تابا بىلەتىن باتۋحان بايمەننىڭ تەرەڭ ويعا قۇرىلعان گرافيكالىق جۇمىستارى كورەرمەندى تۋعان ولكەسىنىڭ تاريحى, قازاق حالقىنىڭ تاعدىرى, ونىڭ مادەني داستۇرلەرىن ساقتاۋ پروبلەمالارىنا بەيجاي قالدىرمايدى. بۇل – ءوز يدەيالارىنىڭ كوركەمدىك تۇرعىدا شەشىمىن تابۋ ماقساتىندا سيمۆوليزم, اللەگوريا, مەتافورا جانە گروتەسك تەحنيكاسىن ءجيى قولداناتىن باتۋحاننىڭ باستى جەتىستىگى.
1987 جىلى ول جەلتوقسان تاقىرىبىن اشىپ كورسەتەتىن بىرنەشە ليتوگرافيا سومدادى. «جەلتوقسان» تۋىندىسى ءوزىنىڭ ىقشامدىلىعىنا, كوركەم مانەرلەۋ قۇرالىنىڭ جيناقىلىعىنا وراي وزىندىك ەموتسيالىق كۇيى جاعىنان ەرەكشە درامالىق سيپاتقا يە بولدى. ال «مازاسىز ۇيقى» توپتاماسى پلاستيكالىق شەشىمى جاعىنان وسى جۇمىستى جالعاستىرا تۇسەدى. ەڭ باستىسى, مۇندا ليتوگرافيانىڭ مانەرلى مۇمكىندىكتەرى تولىق پايدالانىلدى.
سوڭعى جىلدارى سۋرەتشى تاريحي باعىتتا بىرنەشە توپتامانى ورىندادى. ءبىرىنشىسى – «تۇركىلەر» توپتاماسى, بۇعان «اشينا», «وعىز-قاعان», «ورحون», «ۇماي-انا» جۇمىستارى كىردى. ەكىنشىسى – تريپتيحقا جاقىن فورماتتا ازىرلەنگەن « ۇلى دالا» توپتاماسى («التىن وردا, «كوكبورى», «اقتابان شۇبىرىندى»). ءۇشىنشى توپتاما «كوشپەندىلەر» دەپ اتالادى. اتالمىش جوبا «اڭشىلىق», «جاڭا جەر», «دوڭعالاق» تۋىندىلارىنان تۇرادى. وسى اق-قارا لينوگراۆيۋرالار كوركەم-پلاستيكالىق شەشىمىن تاپقانى ءوز الدىنا, سونىمەن قاتار سينكرەتتىك سيپاتتاعى جاڭا اۆتورلىق ادىسپەن بىرىككەنى سۋرەتشىنىڭ ءساتتى قادامى.
گرافيك وسى قاعيدالاردى ۇستانا وتىرىپ «كوشپەندىلەر ويىنى» تاقىرىبىندا جۇمىستاردىڭ جاڭا توپتاماسىن ۇسىندى. توپتاما 7 جۇمىستان تۇرادى: «تەڭگە الۋ», «قىز قۋ», «كوكپار», «اۋدارىسپاق», «بايگە», «بۇركىتشى», «جامبى اتۋ». بۇل سەريا دا باتۋحان بايمەننىڭ ىزدەنىمپاز سۋرەتشىلىك ەرەكشەلىگىن اشا ءتۇستى. وسى جۇمىستاردا ول دۇنيەتانىمدىق ۇستانىمىنىڭ وزىندىك ءبىر كىلتىن تاپقانداي اسەر قالدىرادى. مۇندا ەكسپەريمەنتكە جۇگىنگەن سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىق پورتفوليوسىندا ورىن العان ابستراكتىلىقتى, زاتسىز كومپوزيتسيالارداعى پلاستيكالىق-كوركەم يدەيالاردىڭ ءتۇرلى جولدارىن تابۋعا ۇمتىلىس بايقالادى. ءدال وسى تۇستا ونىڭ كوركەمدىك تۇرعىدان ويلاي بىلەتىندىگىن جانە رەاليستىك سارىنداعى ۋاقىتتىڭ وزگەرمەلى ىرعاقتارىن سيمۆولدىق, تاڭبالىق وبرازداردا سەزىنە الاتىندىعىن بىلۋگە بولادى.
جەتى كومپوزيتسيادان تۇراتىن ەڭ ۇلكەن سەريالاردىڭ ءبىرى – «ەسكەندىر قورعانى». بۇل تۋىندىنى باتۋحان بايمەن الىشەر ناۋايدىڭ وسى اتتاس پوەماسىنىڭ اسەرىمەن جاساعان. مۇندا سۋرەتشى ەجەلگى گرەك مۇسىندەرى مەن سۋرەتتەرىنىڭ ءستيلىن ەسكە تۇسىرەتىن قارا فوندا اق داقپەن سۋرەت سالۋ ءستيلىن قولدانعان. گروتەسكتىك گرافيكالىق ءستيلدى سۋرەتشى «تۇيىق» ءتريپتيحى ءۇشىن ءدال تاڭدادى. فيلوسوفيالىق تۇجىرىمداماسى مەن كومپوزيتسيالىق شەشىمى جاعىنان كۇردەلى «جولدا» سەرياسىندا ول شۋمەرلەر مەن مايالار اراسىنداعى ەجەلگى وركەنيەتتەردىڭ پايدا بولۋىنان قازىرگى زامانعا دەيىنگى ادامزاتتىڭ جولىن قاراستىرادى. تابيعي اپاتتار مەن عارىشتىق اپاتتار ءبىزدىڭ وركەنيەتىمىزدى جويۋعا قاۋىپ توندىرەدى, بىراق جاس ۇرپاق ءۇشىن جاڭا پلانەتالارعا جول اشىق ەكەنىن كورسەتەدى. وسى سەريانىڭ ءار تۋىندىسىندا قارا شەڭبەر جاسىرىنعان عارىش وبەكتىلەرىن ءبىلدىرۋ ارقىلى سۋرەتشى بۇل ءبىز الەمدە جالعىز ەمەس ەكەنىمىزدى سەزىندىرگىسى كەلەدى.
ءبىر انىعى, باتۋحان ابدىكەرىم ۇلى بايمەن– لينوگراۆيۋرا تەحنيكاسىنىڭ كوركەمدىك مۇمكىندىگىندە شەك جوق ەكەنىن بۇگىنگى كۇنى تولىق جانە تۇپكىلىكتى دالەلدەپ شىققان ساقا سۋرەتشى. تۋىندىلارى گۋمانيستىك قۇشتارلىققا, تۋعان جەرگە, سۇيىسپەنشىلىككە جانە حالقىنىڭ بولاشاعىنا دەگەن سەنىمگە نەگىزدەلگەن سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىق قاينارى ءالى سارقىلعان جوق. تەحنيكالىق جاعىنان كۇردەلى ونەر جانرى بولىپ تابىلاتىن گرافيكا سالاسىندا تانىلعان سۋرەتشى-گرافيكتىڭ الداعى ۋاقىتتا دا ءوز كورەرمەنىن قۋانتا بەرەتىنىنە كۇمان جوق.
شارحان قازىعۇل