ازاتتىق دەپ ۇرانداتقان گازەت

100 جىلدىق تاريحى بار «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ 20 مىڭىنشى ءنومىرى تاۋەلسىزدىك تاڭىنا ءۇش اي قالعاندا, 1991 جىلدىڭ 28 قىركۇيەگىندە شى­عىپ­تى. تاريحي ساننىڭ باستى بەتىندە اۋەلى وقىرمانعا ارناۋ ءسوز ايتىلعان, سودان سوڭ جۋرناليست قالي سارسەنبايدىڭ «قاسقالداق» ءانى قالاي ايتىلىپ ءجۇر؟» دەگەن ماتەريالى باسىلىپتى. بۇل تۋرالى ءبىرىنشى بەتكە بەرۋدىڭ ءوزى باتىلدىق بول­­عانى انىق. گازەتتىڭ وڭ جاق شەتىندەگى باعانادا شە­تەل­­­دىك باق-تىڭ ماڭىزدى جا­ڭا­­لىق­تارىن بەرگەن. سونىڭ ىشىندە «نەمىس اۋە تولقىنى», «امەريكا داۋىسى», «ازاتتىق» دەگەن تاقى­رىپ­شالار وقىرمان تانىمىن قۇر­لىقارالىق حابارلارمەن كە­ڭەي­تكەنىن كورسەتەدى. باستى بەتتىڭ تومەنگى تۇسىندا گازەت­تىڭ رەداكتسياسى «وسى نو­مىر­­­دەن وقي­تىندارىڭىز» دەپ وقىر­­مان­دى تولىمدى تاقى­رىپ­تار­مەن قىزىق­تىرعان.

گازەتتىڭ «الىستا جۇرگەن اعا­­يىن» ايدارىمەن شىعىس قازاقستان وبلىسىنان ارناۋ­لى ءتىلشى كەڭەسحان زاكەن­نىڭ «اتا قونىسقا كوش جەتتى» دەگەن ءسۇيىنشى حابارى ەلدى ەلەڭ ەتكىز­گەنى ءسوزسىز. وسى ماقا­لا­نىڭ جوعارى جاعىندا اتال­عان ايدارمەن كەيىنگى 2-3 جىل­دان بەرى تۇراقتى تۇردە ماقا­لالار شىعىپ كەلە جاتقانى جازىل­عان. ءجۋرناليستىڭ ء«يا, ادام ءوز وتانىندا, قانداس باۋىر­لا­رىنىڭ ورتاسىندا عانا با­قىت­تى سەزىنەدى. مۇنى ءبىز كە­زىندە تاع­دىردىڭ تالاي سوقپاقتى جولىنا ءتۇسىپ, قالىڭ ەلى قازاق جۇرتىنان ءبولىنىپ, باسقا ەلدە تۇراقتاپ قالعان قانداس باۋىرلارىمىزبەن اڭگىمەلەسكەندە انىق بايقادىق» دەگەنى تارىداي شاشى­راعان قانداستارىمىزدىڭ ەلگە ورالۋىنا تۇرتكى بولعانداي. مىنە, بۇل كوش ءالى دە جالعاسىپ كەلەدى.

اتالعان نومىردەگى تاعى ءبىر ەلەمەي ءوتىپ كەتۋگە كەلمەيتىن دۇ­نيە «قونىسىندا ەل وتىر» دەگەن ات­پەن شىققان ماقالا بول­دى. «ارال تاعدىرى – ادام تاعدىرى» اتتى ايدارمەن شىققان ماتەريال تۋرالى رەداكتسيا «ارال ءوڭىرىنىڭ تاعدىرى – قاشاندا گا­زە­تى­مىزدىڭ نازارىندا. بۇل رەت­­تە گازەت بەتىندە عالىمدار, ما­ماندار, ەڭبەك ادامدارى, جۋرناليستەر كوپتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەر جونىندە وي قوزعاپ, ناقتى شا­را­لار­دى جۇزەگە اسىرۋ­عا مۇ­رىن­دىق بولدى. وسى تاقى­رىپ­تا كوپتەن قالام تارتىپ جۇرگەن اۆتور­لارىمىزدىڭ ءبىرى شاكىزات دارماعانبەتوۆتىڭ بۇ­گىن­­گى ما­قا­لاسىندا اپات اي­ما­­­­عىن­دا ەلگە قامقورلىق كور­سە­تىپ جۇرگەن ازاماتتاردىڭ يگى ىس­تە­رى ءسوز بولادى» دەپ تۇسى­نىك­تەمە بە­رىپتى.

مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ يەگەرى, جازۋشى دۋلات يسا­بە­كوۆ­تىڭ ء«جۇز جىلدىق ار­مان» اڭگىمەسى وقىرمان قا­ۋىمنىڭ ءدال وسى ءنومىردى اسى­عا كۇتۋىنە ىقپال ەتكەن شى­عار. سەبەبى گازەتىمىزدىڭ 20 مى­ڭىن­شى نومىرىندە اڭگىمەنىڭ سوڭى بەرىلگەن. تۋىندىدان ءوزىن كورگەندەي كۇي كەشكەن ءاربىر وقىرمان «قوياندى» كولحوزىنىڭ ءحالىن, جەلدىبايدىڭ جايىن بىلگىسى كەلەدى عوي.

«ەگەمەندى قازاقستاننىڭ» ءتىلشىسى كوپەن ءامىر «مۇيىز­تۇم­سىق» اي­دارىنا فەلەتون جازىپتى. اۆتوردىڭ ءسوز با­سىن­داعى ء«اۋ باستا ابىر-دابىر, اپاي-توپاي, ۋلىعان-شۋلىعان بوپ باستالعان اۋىل­دىڭ داۋى ال­ما­تىعا دەيىن الا­قۇيىن­دا­تىپ سوقسا امال نە؟» دەگەنى وقى­­عان جاندى ىلەستىرىپ اكەتەدى.

باس باسىلىمدا كوتەرىلگەن پروب­لەمالىق ماقالالاردان, وندا­عى اشىق ايتىلعان سىنداردان جاۋاپتى جاندار, ءتيىس­تى مەكەمەلەر قورىتىندى شى­عا­­رىپ وتىرادى. وعان 20 مىڭىنشى نومىر­دەگى «ەگەمەندى قازاق­ستان­نىڭ سىنىنان كەيىن» دە­گەن ايدارمەن شىققان ماتەريال­­داعى مىنا ءماتىن دالەل بولا الادى:

«قازاق كسر حالىققا ءبىلىم بەرۋ مينيسترلىگى گازەتتىڭ 10 تا­مىزداعى سانىندا جاريا­لان­عان «تىلىمنەن جانىم ساداعا» اتتى ماقالانى مامان­داردى قا­تىستىرا وتىرىپ تالقى­لا­دى. ماقالادا وقىتۋ مازمۇ­نىن جاڭارتۋ جونىندە ورىندى ما­سەلەلەر كوتەرىلگەن. وسى با­عىت­تا ى.التىنسارين اتىن­دا­عى پەداگوگيكالىق عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن قازاق مەكتەبىنىڭ 5-11 كلاستارىنا ارنالعان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ تۇجىرىم­دا­ماسىن جاساپ, قالىڭ كوپ­شى­لىككە ۇسىنادى».

كۇنى بۇگىنگە دەيىن جالعاس­قان جۋرناليستىك جول, باس باسى­لىم­نىڭ باعىتى – بۇل.