مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ جاقىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا وتاندىق ۆاكتسينانى سالدىراتىنىن مالىمدەدى. بۇل – وتاندىق عالىمداردىڭ ەڭبەگىنە دەگەن سەنىمدىلىك. دەسەك تە قوعام اراسىنداعى ءوز ونىمىمىزگە قاتىستى كەيبىر پىكىرلەرگە قاراپ ۇمىتتەن گورى كۇدىك باسىم ەكەنىن كورەمىز. عىلىم مەن الەۋەتى شەتەلدىكتەرمەن تەڭدەي عالىمدارىمىزدىڭ ناسيحاتى جەتپەي جۇرگەن شاعىندا ولاردىڭ تاجىريبەسىنە دەگەن سەنىمسىزدىكتىڭ تۋىنا تۇسىنىستىك تانىتقان دا ءجون شىعار. ال وسىنداي ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ كوكەيدەگى كوپ ساۋالعا جاۋاپ ىزدەۋدەن باستالادى. سوندىقتان ءبىز كلينيكالىق زەرتتەۋدىڭ سوڭعى ساتىسىندا سىناقتان وتكىزىلىپ جاتقان QazCOVID-in ۆاكتسيناسىن ازىرلەۋشى توپتىڭ جەتەكشىسى, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باسقارما توراعاسى كۇنسۇلۋ زاكاريانى از-كەم سوزگە تارتتىق.
– قازىر پرەزيدەنتتەن باستاپ, عالىمدارىمىزدىڭ الەۋەتىنە سەنىم ارتاتىن جۇرت قوستاپ وتاندىق ۆاكتسينانى كۇتىپ وتىر. QazCOVID-in ۆاكتسيناسى ناقتى قاشان قولدانىسقا ەنگىزىلەدى؟
– COVID-19 ينفەكتسياسىنا قارسى وتاندىق QazCOVID-in ۆاكتسيناسى يناكتيۆتەندىرىلگەن ۆاكتسينا تۇرىنە جاتادى. بۇل ۆاكتسينانى ءبىلىم جانە عىلىم منيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتىنە قاراستى بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ عالىمدارى ازىرلەپ شىعاردى. قازىرگى كەزدە QazCOVID-in ۆاكتسيناسىنىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىنىڭ سىناعى وتكىزىلۋدە. وسى كلينيكالىق سىناق وڭ ناتيجەلى وتكەن جاعدايدا وتاندىق ۆاكتسينا ءتيىستى مەكەمەدە تىركەلەدى. تۇراقتى قولدانىسقا ەنگىزىلۋى وسى جىلدىڭ ناۋرىزىندا جوسپارلانىپ وتىر.
– كلينيكالىق زەرتتەۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭى قالاي جۇرگىزىلىپ جاتىر؟
– بۇگىندە COVID-19 اۋرۋىنا قارسى وتاندىق يناكتيۆتەندىرىلگەن QazCOVID-in ۆاكتسيناسى الماتى جانە تاراز قالالارىندا ەرىكتىلەرگە سالىنىپ, كلينيكالىق زەرتتەۋدىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىندە سىناقتان وتكىزىلىپ جاتىر. ەرىكتىلەر العاش ۆاكتسينا ەككەن كۇننەن باستاپ ءار سىناق كەزەڭىندە دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا بولادى. ءجۇرىپ جاتقان سىناقتىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىندە ەرىكتىلەردە انىقتالىپ جاتقان العاشقى كلينيكالىق جانە زەرتحانالىق كورسەتكىشتەر جاقسى دەڭگەيدە ەكەنى كورىنىپ وتىر.
– ۆاكتسينانىڭ تيىمدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگى قانشالىقتى دەڭگەيدە؟
– اتالعان ۆاكتسينا العاشىندا زەرتحانالىق جانۋارلارعا (اق تىشقان, ەگەۋقۇيرىق, اتجالمان, تەڭىز تىشقان, قويان, كۇزەن, الامان, ماكاكا-رەزۋس مايمىلى) سالىنىپ, كلينيكاعا دەيىنگى جانە ودان كەيىن الماتى قالاسىندا ەكى دۇركىن ءبىرىنشى جانە ەكىنشى كەزەڭدى سىناقتاردان 244 ەرىكتى ازاماتتىڭ قاتىسۋىمەن ويداعىداي ءوتتى. كلينيكاعا دەيىنگى جانە العاشقى ەكى سىناقتا ۆاكتسينا, كلينيكالىق, زەرتحانالىق تەكسەرىستەر مەن باقىلاۋلاردىڭ كورسەتكىشتەرى بويىنشا جاقسى ناتيجەلەرمەن اياقتالدى. جاقسى ناتيجە رەتىندە ۆاكتسينا سالىنعان زەرتحانالىق جانۋارلار جانە پرەپاراتپەن ەگىلگەن ەرىكتىلەردىڭ سىناق جۇرگەن ۋاقىتتىڭ بارلىق كەزەڭىندە جاعدايلارىنىڭ دۇرىس بولۋى, زەرتحانالىق تەكسەرىستەردە ولاردىڭ اعزاسىندا شالىس اسەرلەر مەن جاعىمسىز نەمەسە پاتولوگيالىق قۇبىلىستاردىڭ بولماۋى, يممۋندىق جۇيەدە COVID-19 اۋرۋ قوزدىرۋشىسىنا قارسى جاسۋشالىق جانە قان سارىسۋىندا گۋمورالدىق انتيدەنەلەردىڭ جەتكىلىكتى مولشەردە پايدا بولۋىنىڭ كورسەتكىشتەرىن ايتىپ وتىرمىز. وسىلايشا, وڭ كورسەتكىشتەرگە يە بولعان وتاندىق ۆاكتسينانىڭ تيىمدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگى دالەلدەنىپ وتىر.
– قازىر ۆاكتسينانى 3 مىڭ ەرىكتىگە سالۋ ارقىلى سىناقتان وتكىزىپ جاتىر. ەرىكتىلەردىڭ ءحالى قالاي؟ تىم بولماسا بىرەۋىنىڭ جاعدايى تۋرالى مالىمەت بار ما؟
– QazCOVID-in ۆاكتسيناسىنىڭ ءۇشىنشى كەزەڭدىك سىناعى الماتى جانە تاراز قالالارىندا 3 مىڭ ەرىكتى ازاماتتىڭ قاتىسۋىمەن ءوتىپ جاتىر. سىناق ەكى قالادا بىردەي جەلتوقسان ايىنان باستالدى. ۆاكتسينا ەرىكتى ازاماتتارعا, بەلگىلەنگەن ەرەجە بويىنشا اراسى 21 كۇن بولاتىن ۋاقىتپەن, ەكى رەت 0,5 مل مولشەردە بۇلشىق ەت اراسىنا سالىندى. كلينيكالىق زەرتتەۋدىڭ حاتتاماسىنا سايكەس, دارىگەرلىك تەكسەرىستە بولعان ەرىكتىلەردىڭ جاعدايى قالىپتى. ەشقانداي جاعىمسىز اسەرلەر مەن قالىپتى جاعدايدان اۋىتقۋلار بايقالمادى. ۆاكتسينا سالىنعان ەرىكتىلەر وزدەرىن جاقسى سەزىنىپ, كۇندەلىكتى ءومىر ءسۇرۋ جاعدايلارىن جالعاستىرۋدا.
– وتاندىق ۆاكتسينا اللەرگياسى بار ادامدارعا سالىندى ما؟ ناتيجەسى بەلگىلى مە؟
– نەگىزىندە ۆاكتسينانى سالۋدىڭ الدىندا ازاماتتار جان-جاقتى دارىگەرلىك تەكسەرۋدەن وتكىزىلەدى. ۆاكتسينانى قابىلداۋ كەز كەلگەن ءدارى-دارمەككە اللەرگياسى جوق, قانداي دا ءبىر جۇقپالى اۋرۋلارمەن اۋىرماعان, دەنساۋلىعى جاقسى ازاماتتارعا ۇسىنىلادى. ال ۆاكتسينانى سالدىرعاننان كەيىن ۆاكتسينا قابىلداعان ەرىكتىلەردىڭ اراسىندا اتالعان پرەپاراتقا اللەرگيالىق رەاكتسيا ەشكىمدە انىقتالعان جوق.
– وسى ۋاقىتقا دەيىن ۆاكتسينا سالدىرعان ازاماتتاردىڭ ىشىندە ۆيرۋس جۇقتىرعاندار بولدى ما؟
– ۆاكتسينا قابىلداۋدان بۇرىن ەرىكتىلەر كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىان تازا ەكەنى انىقتالادى. ۆاكتسينا سالدىرعاننان كەيىن ادام COVID-19 اۋرۋىنا شالدىقپايدى. ويتكەنى ۆاكتسينالاۋدىڭ نەگىزگى ماقساتى – اۋرۋدىڭ الدىن الۋ. ياعني ۆاكتسينامەن ەگىلگەن ادام اعزاسىندا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى انتيدەنەلەر ءتۇزىلىپ, اۋرۋعا قارسى تۇرۋشىلىق قاسيەت – يممۋنيتەت پايدا بولادى.
اڭگىمەلەسكەن
ايدانا شوتبايقىزى,
«Egemen Qazaqstan»