البينوستاردى – تابيعات عاجابى دەسەك تە بولادى. دەگەنمەن, ەلدەن تىم ەرەكشە بولىپ تۋ باق پا, سور ما؟ بۇلاي دەيتىنىمىز, وكىنىشكە قاراي, ءالى كۇنگە دەيىن افريكالىقتار البينوستاردىڭ شاشى, سۇيەگى, جىنىس مۇشەلەرى جانە باس بارماعى ەرەكشە ەمدىك قاسيەتكە, كۇشكە يە دەگەنگە سەنەدى. قارا ءناسىلدى قۇرلىقتا اپپاق بوپ تۋعان ادامداردىڭ كەپتىرىلگەن, ۇگىتىلگەن, دوربالارعا سالىنعان نەمەسە تەڭىزگە شاشىلعان دەنە مۇشەلەرى بالىق ءوسىمىن مولايتادى, تاستاردىڭ اراسىنان التىن تابۋعا نەمەسە ساياساتكەرگە سايلاۋدا جەڭىسكە جەتۋگە كومەكتەسەدى دەپ تۇسىنەدى.
البينوستار دەپ مەديتسينا تىلىندە «البينيزم» اۋرۋىنا شالدىققانداردى ايتاتىنى بەلگىلى. بۇل دەرتكە كوپ جاعدايدا تۋمىسىنان, ياعني جاتىردا جاتقانىندا-اق اعزاسىندا مەلانين پيگمەنتى تىم از نەمەسە مۇلدە جوق ادامدار شالدىعادى. ونداي ادامداردى ءسىز بەن ءبىز كوشەدەن كەزدەستىرگەن دە بولارمىز. سەبەبى, البينوستار الەمنىڭ بارلىق ەلىندە بار. ءالبينيزمنىڭ باستى بەلگىسى – ادامنىڭ تەرىسىمەن بىرگە شاشتارى دا سۇتتەي اق, ال كوزدەرى ۇنەمى قىزارىپ تۇراتىندىقتان وتە ناشار كورەدى. ونداي ادامدار كۇننىڭ استىنا ۇزاق ۋاقىت ءجۇرىپ قالسا, دەنەسى كۇلدىرەپ ءىسىپ كەتەتىندىكتەن ارتى قاتەرلى ىسىك اۋرۋىنا ۇلاسۋى مۇمكىن. ايتالىق, البينوستار, سونداي-اق جانۋارلار اراسىندا دا كەزدەسەدى. ءبىر قىزىعى, جانۋارلار دا البينوستاردى شەتتەتەتىن بولىپ شىقتى.
البينيزم قۇبىلىسى ەجەلگى ريم مەن گرەكيا جازبالارىنان دا تابىلادى. ەۋروپا عالىمدارىنىڭ زەرتتەۋلەرى بويىنشا, 20 مىڭ ادامنىڭ ءبىرى عانا «تازا قاندى» البينوس بولادى. ولاردىڭ تەرىسى اق, شاشتارى اقشىل, كوزدەرى قىزىل كەلەدى. ال نيگەريادا 3 مىڭ بالانىڭ ءبىرى تازا البينوس بولادى ەكەن. سول سياقتى اپپاق جانۋارلار تابيعاتتا سيرەك بولسا دا, كەزدەسەدى. ولاردى البينوستار دەپ اتايدى.
دەسەك تە, البينوستاردىڭ جاراتىلىسى وزدەرى سياقتى سيقىرعا تولى. ادامنىڭ نە جانۋاردىڭ البينوس بولىپ جارالۋىن عالىمدار تۇرلىشە تۇسىندىرەدى. كەيبىرەۋلەرى بۇنى گەندىك كودتىڭ مۋتاتسياسى, باسقالارى اۋرۋ دەپ ۇعىنادى. 17000 ادامنىڭ بىرەۋى – البينيزم قاسيەتىن قانداي دا ءبىر مولشەردە يەلەنۋشى. البينيزمگە شالدىققانداردىڭ كورۋى ناشار, تەرىلەرى تىم جۇقا بولعاندىقتان جاراقاتقا بەيىم بولماق.
ال قازاقستاندا البينوستار بار ما دەسەك, الدىمەن اقتاۋلىق اپالى-ءسىڭلىلى قالاعانوۆالار كوز الدىمىزعا كەلگەن بولار ەدى. قازاقتىڭ اق قىزدارىنىڭ عالامتوردا تانىمالدىعى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. بۇل كۇندەرى ولارعا وتاندىق ءسان ۇيلەرىنەن بولەك, شەتەلدەن شاقىرتۋلار تۇسە باستادى.
ءسىڭلىسى كاميلادان 13 جاس ۇلكەن اسەل بۇگىندە جارنامالىق روليكتەرگە ءتۇسىپ, تابىس تاۋىپ ءجۇر. اسەل قالاعانوۆا بيىل 15 جاسقا تولدى. ءتۇر-ءتۇسى ەرەكشە جەتكىنشەك جاستايىنان ءسان ۇلگىلەرىن كورسەتۋدى ارمانداپ كەلىپتى. بىلتىر وتاندىق تەلەارنادان اپالى-ءسىڭلىلى البينوس قىزدار جايلى سيۋجەت جارىق كورگەن سوڭ ءسان ۇيلەرىنەن شاقىرتۋلار تۇسە باستاعان.
بىلتىر جىلدىڭ سوڭىنا قاراي اسەل امەريكالىق تاۋار جارنامالانعان بەينەروليكتە بوي كورسەتتى. بۇگىندە اقتاۋلىق اپپاق قىزدارعا باسقا ەلدەردە تۇراتىن البينوس بالالار دا عالامتور ارقىلى حابارلاسىپ, اقىل-كەڭەسىمەن بولىسەدى. – رەسەي, بەلارۋس, وزبەكستان سەكىلدى تمد ەلدەرىندە تۇراتىن البينوس بالالار ءجيى حابارلاسىپ تۇرادى. ءتۇر-ءتۇسىنىڭ وزگەدەن ەرەكشە بولىپ كەلۋىنەن كوپ جاعدايدا ولار تىم ۇيالشاق بولىپ كەلەدى. ءوز كەزەگىمدە مەن وسى ەرەكشەلىكتى ءوز پايداسىنا جاراتۋعا كەڭەس بەرەمىن. ماسەلەن, ءوز ارمانىما قولىم جەتىپ, قازىر ءتۇرلى زاتتى عالامتوردا جارنامالاپ ءجۇرمىن. وسى ءۇشىن جاقسى تابىس تا تابامىن, – دەيدى مودەل اسەل قالاعانوۆا. البينوس جەتكىنشەكتىڭ مۇراتىنا جەتۋىنە جول اشقان ادام – ايجان سەيسەناليەۆا ەكەندىگىن ايتا كەتۋ كەرەك. بويجەتكەن مودەل اگەنتتىگىن باسقارادى. جىل باسىندا اپالى-ءسىڭلىلى قىزدارمەن كەلىسىمشارتقا وتىرعان. ولاردىڭ فوتوسۋرەتىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاريالاپ, ىسكەرلىك ۇسىنىستار قابىلداي باستاپتى. «شەتەلگە شىعىپ, جۇمىس ىستەۋىمىزگە ىندەت كەدەرگى بولىپ تۇر», دەيدى ول. – اسەل قازاقستاندىق ءانشىنىڭ بەينەكليپىنە ءتۇسىپ ۇلگەردى. سونداي-اق فلورەنتسيا ەسىمدى گرەك ءانشىسىنىڭ كليپىنە دە ءتۇستى. كوپتەگەن رەسەيلىك سكاۋت-اگەنتتىكتەر دە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر. ء«بىز ولاردىڭ ىسكەرلىك ۇسىنىستارىن قاراپ جاتىرمىز», دەدى مودەل اگەنتتىگىنىڭ ديرەكتورى ايجان سەيسەناليەۆا. مەنەدجەردىڭ ايتۋىنشا, ەپيدجاعداي تۇراقتالىپ, شەكارالار اشىلار بولسا قالاعانوۆتاردىڭ قوس قىزى جاھاندىق جوبالارعا قاتىسا باستايدى. دەمەك, اقتاۋلىق البينوس جەتكىنشەكتەر كوپكە تانىمال ديزاينەرلەردىڭ قولىنان شىققان ءسان ۇلگىلەرىن كيىپ, ساحناعا شىعار ۋاقىتى ءالى الدا.
وسىنداي ەرەكشە ەكى بالانى دۇنيەگە اكەلگەن اناسى ايمان سارقىتوۆا: «تۇڭعىشىم اسەل تۋعاندا گەنەتيكا سالاسى اسا دامي قويماعان كەز, قازىر عوي مەديتسينانىڭ وركەندەپ وتىرعانى, عىلىمي تۇرعىدا تۇسىندىرە الادى. نارەستەم ەرەكشە اپپاق بولىپ تۋعاندا دارىگەرلەردىڭ ءوزى تاڭ قالىپ, ورىس پا دەپ ويلاعان ەدى. باستاپقىدا ءوزىم دە نە ىستەرىمدى بىلمەي, «شوك» بولعانمىن. بىراق, كۇيەۋىمنىڭ اتا-اناسى تۇقىمدارىندا البينوستار بولعانىن ايتتى. مەنىڭ اكە-شەشەم دە وسىعان ۇقساس جايتتاردى كەلتىرگەننەن كەيىن ساباما ءتۇستىم», دەيدى.
ادەتتەگى البينوستارداي اسەل مەن كاميلا دا اعزادا مەلانين جەتىسپەۋشىلىگىنە بايلانىستى كۇننىڭ كوزىندە جۇرە المايدى. شىعا قالعان جاعدايدا دا كوزىلدىرىك كيىپ, قولشاتىر ۇستاۋعا تۋرا كەلەدى.
ايماننىڭ كوشەدە كەتىپ بارا جاتقانداردىڭ نازارىن اۋدارماي قويمايتىن اپپاق قىزدارى تۋرالى ايتارى كوپ.
ء«بىر كۇنى تۇڭعىشىم كىشكەنتاي كەزىندە پويىزدا كەتىپ بارا جاتساق قۇجات, بيلەت تەكسەرۋگە كىرگەن جولسەرىك قىزىمدى كورە سالىپ, كۋپە ەسىگىن جابا قويدى. ەسىنەن تانىپ قالا جازداعان جولسەرىك كەيىن قىزدارىمدى قۋىرشاق ەكەن دەپ ويلاپ قالىپتى», دەپ ەسكە الادى اناسى.
«وي, البينوستار! جانە ەكەۋ, اكەلەرى ورىس پا نە؟ تۇقىمدارىڭىزدا وسىنداي ادامدار بار ما ەدى؟». قالاعانوۆتارعا ەڭ ءجيى قويىلاتىن سۇراق تا وسى.
سونىمەن ءوزىنىڭ ەرەكشە جاراتىلىسىن قابىلداعان اسەل قالاعانوۆا تاياۋدا شاشقا ارنالعان امەريكالىق ءونىمنىڭ جارناماسىنا تۇسكەنى تۋرالى وتاندىق باق وكىلدەرى حابارلاپ جاتتى.
باقتارىڭ اشىلسىن, ءتىل-كوزدەن ساق بولعايسىڭدار, اپپاق قىزدار!
الماتى