كارانتين قالا بيزنەسىن قانشالىقتى قۇلدىراتتى؟

«اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپ­كەرلەر پالاتاسىنىڭ دەرەگى بو­يىنشا, كارانتين سالدارىنان قالادا اسىرەسە ويىن-ساۋىق جانە دەمالىس (45 پايىز), تۋريزم (41 پايىز) جانە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ (38 پايىز) سالاسى قاتتى زارداپ شەككەن. 48 مىڭنان استام جۇمىسشى قىسقارعان. بۇل شاھارداعى قىزمەتكەرلەردىڭ 14,4 پايىزى. 53 مىڭعا جۋىق قىزمەتكەر اقىسىز ەڭبەك دەمالىسىنا جىبەرىلگەن. بۇل جالپى قىزمەتكەرلەردىڭ 15,8 پايىزى. ونلاين-ساۋالداماعا قاتىسقان كاسىپكەرلەردىڭ 22,8 پايىزى ءوز قارىزىن جابۋ ءۇشىن اقشاسى جوق ەكەنىن ايتىپتى. سالىق تولەمى بويىنشا ساۋدا نىساندارىنان تۇسەتىن ءتۇسىم 3-4 ملرد تەڭگەگە ازايعان. ءارتۇرلى باعالاۋ بويىنشا قالادا ساۋدامەن 230 مىڭ ادام اينالىسادى. ولاردىڭ 70 مىڭعا جۋىعى ساۋدا ورتالىعىندا ىستەسە, 50 مىڭى بازاردا تۇر. جىل سوڭىنداعى كورسەتكىش بويىنشا قالا قازىناسى 100 ملرد تەڭگە سالىقتىق تۇسىمدەردەن قاعىلدى.

الماتى قالاسى كاسىپكەرلىك جانە ينۆەستيتسيا باسقارماسىنىڭ دەرە­گىنشە, 75 مىڭعا جۋىق كاسىپ­كەرگە 23 ملرد تەڭگەدەن استام سالىق سوماسىن تولەۋدى كەيىنگە قالدىرۋ كومەگى جاسالعان. «سونىمەن قاتار 2020 جىلعا ارنالعان تۋريزم, قوعامدىق تاماقتاندىرۋ جانە قوناقۇي قىزمەتتەرى سالاسىنداعى كاسىپكەرلىك قىزمەتتى جۇزەگە اسىرۋدا قولدانىلاتىن سالىق سالۋ نىساندارى ءۇشىن زاڭدى تۇلعالار مەن جەكە كاسىپكەرلەردىڭ مۇلكىنە سالىناتىن سالىق ستاۆكالارىنا «0» كوەففيتسيەنتى بەلگىلەندى» دەپ حابارلادى باسقارما وكىلدەرى. لوكداۋن كەزىندە 1100 كاسىپكەر 376 ملن تەڭگەگە مەملەكەتتىك نىسانداردى جالعا الۋ تولەمدەرىنەن بوساتىلىپتى. 200-دەن استام ءىرى ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ نىساندارىنىڭ جابىلۋىنا بايلانىستى 20 مىڭعا جۋىق كاسىپكەر (ساۋدا جانە ويىن-ساۋىق ورتالىقتارى, قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارى, بازارلار) جالعا الۋ اقىسىن تولەمەۋ مۇمكىندىگىن العان.

كارانتيننەن كەيىن 6 مىڭ كاسىپكەر جۇمىسىن جالعاستىرا الماعان. ولار نەگىزىنەن بۇقارالىق ءىس-شارالار (وتباسىلىق, سالتاناتتى جانە ەستەلىك بانكەتتەر, ۇيلەنۋ تويلارى, مەرەيتويلار) وتكىزەتىن مەكەمەلەر. سونداي-اق كاراوكە, بيليارد, كومپيۋتەر, تۇنگى كلۋبتار, بوۋلينگ ورتالىقتارى, فۋد-كورتتار, بالالار ويىن الاڭدارى, جابىق اتتراكتسيوندار, باتۋتتار دا جابىق تۇر. 

ساندۋعاش جۇماعۇلوۆا – قالاداعى ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ بىرىندە جەكە كاسىپپەن اينالىسادى. ول ساۋدا ورتا­لىعى باسشىلىعىنىڭ ەشقانداي جەڭىلدىك ۇسىنباعانىن ايتادى.

– كارانتينگە دەيىن ساۋدا جاقسى بولدى. كارانتين كەزىندە ارەنداعا تولەمەسەك تە, كوممۋنالدىق شىعىنداردى تولەپ تۇردىق. سول كەزدە ساۋدا وتە تومەندەپ كەتتى. قازىر دە كارانتينگە دەيىنگى كەزەڭ­مەن سالىستىرعاندا تابىس ناشار. بىزدە استروبوكستار ايىنا 117-120 مىڭ تەڭگە شاماسىندا تولەيدى. ساۋدا جوق ەكەنىن كورە تۇرىپ ساۋدا ورتالىعى باسشى­لىعى ەشقانداي جەڭىلدىك جاسامايدى, – دەيدى ول.

ال Car City ساۋدا ورتالىعى بۇدان ءارى ونلاين ساۋدانىڭ ارتۋىنا كۇش سالىپ, سونىمەن قوسا جالعا الۋشىلار سانىن دا كوبەيتۋگە مۇددەلى.

– توتەنشە جاعداي كەزىندە Car City ساۋدا ورتالىعىنىڭ جۇمىسى تولىقتاي توقتادى. 1-5 شىلدە ارالىعىندا قايتادان جۇمىس ىستەدىك. سوسىن 5 شىلدەدەن باستاپ 17 تامىزعا دەيىن جۇمىس قايتا توقتادى. كارانتين كەزىندە جالعا الۋشىلاردىڭ ەشقايسىسى كەتكەن جوق. بىزدە 1300 ارەنداتور بار. ساتۋشى جانە باسقا دا ادام­داردى قوسا العاندا 3 مىڭنان اس­تام ادام جۇمىس ىستەپ وتىر. كارانتين كەزىن­دە ارەندا اقىسىن المادىق. جۇمىس باستالعالى بەرى ۋاقتىلى تولەپ جاتىر, – دەيدى ساۋدا ورتالىعىنىڭ زاڭگەرى دينارا بەكوۆا. زاڭگەر كارانتيننىڭ ساۋ­دا ورتالىعى جۇمىسىنا اۋىر تيگەنىن ايتادى. بىرنەشە اي بويى ارەندانىڭ تولەنبەۋى جانە بانك الدىنداعى بەرە­شەكتىڭ ءوسۋى ورتالىققا قارجىلىق زالال كەلتىرگەن.

– بىزگە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە وتە قاجەت. دەگەنمەن ءدال قازىر تولەپ جاتقان نە­سيە­مىز 2024 جىلى بىتەدى. ۇكىمەت سول نەسيەنىڭ سىياقىسىن سۋبسيديالاپ بەرسە ۇلكەن كومەك بولار ەدى. كارانتين كەزىندە جالاقى ازايعانىمەن, اكىمشىلىك قىزمەتكەرلەر قىسقارعان جوق. ءدال قازىر ساۋدا ءۇيىنىڭ اكىمشىلىك رەسۋرسىندا 15 قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى زاڭگەر.

بيىلدان باستاپ ساۋدا ءۇيى اكىمدىكپەن, باسقا دا ورگاندارمەن كەلىسىپ ساۋدا ءۇيىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋدى, الەۋەتتى جالعا الۋشىلاردى جۇمىسقا تارتۋدى جانە CarCity.kz ۇلتتىق ماركەتپلەيسىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر.

قالالىق اكىمدىكتىڭ ۇسىنۋىنشا, 2020 جىلدىڭ 16 ناۋرىزىنا دەيىن بارلىق نەسيە ۇيىمدارى (ەكىنشى دەڭگەيلى بانك, ميكروقارجى ۇيىمدارى, لومبارد, ونلاين نەسيە, ت.ب.) ارقىلى بەرىلگەن بانك­تىك زايمدار مەن ميكرونەسيەلەر بو­يىنشا حالىقتىڭ, شاعىن جانە ورتا بيز­نەس نەسيەلەرىنىڭ نەگىزگى قارىزى جانە سىياقى تولەمدەرى شەگەرىلگەن. جالپى 127 ملرد تەڭگەگە 360 مىڭ نەسيەلىك زايم­دى تولەۋ كەيىنگە قالدىرىلعان.

ال «المالى نان» جشس ديرەكتورى گۇلناز تەمەشوۆا مەملەكەت تاراپىنان ۇسىنىلعان ەشقانداي كومەكتى پاي­دالانباعانىن, سوعان قاراماستان كاران­تين قيىندىعىنان سىتىلىپ شىق­قاندارىن ايتتى. قازىرگى تاڭدا الماتى قالاسىندا «توي ءدامى» فيرمالىق دۇكەن­دەر جەلىسىنىڭ 4 نۇكتەسى بار. نان, توقاش ونىمدەرىن شىعاراتىن «المالى ناننىڭ» وزىندە 100-گە جۋىق ادام جۇمىس ىستەيدى. ودان بولەك اسپازدىق ونىمدەرمەن اينا­لىساتىن جەلىسى بار. ول جەردەگى قىز­مەتكەر سانى 70-كە جۋىقتايدى. جالپى العاندا, 200-دەي قىزمەتكەر ەڭبەك ەتەدى. ادەپكىدە قاتاڭ كارانتين شەكتەۋلەرى كومپانيا جۇمىسىنا وراسان قىسىم تۇسىرگەن.

– ادام بالاسى ءۇشىن ەڭ باستى اس – نان وندىرەتىن مەكەمە بولعاندىقتان تج كەزىندە دە جۇمىسىمىزدى جالعاستىرا بەردىك. جۇمىسشىلاردىڭ كوبى قالانىڭ شەت ايماقتارىنان كەلىپ ىستەيدى. بلوك-بەكەتتەردىڭ قويىلۋى قالاعا كىرىپ-شى­عۋ­دى قيىنداتىپ تاستادى. قالا كاران­تينگە جابىلعان سوڭ, بىزگە كليەنت كەلە مە, كەلمەي مە دەگەن دە قاۋىپ تۋدى. ودان بولەك, ۇجىم ىشىندە مەديتسي­نا­لىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ ءۇشىن دە جان­تالاستىق. وسىنداي فاكتورلارعا بايلانىستى جۇمىسشىلارىمىزدىڭ 50 پايىزعا جۋىعىن اقىسىز ەڭبەك دەمالىسىنا جىبەردىك. قالعان جۇمىسشىلاردى ءوز ەسە­بىمىزدەن قالادا قالدىرىپ, مەكە­مە جۇمىسىن جۇرگىزىپ تۇردىق. ناۋرىز, ءساۋىر, مامىر ايلارىندا ساۋدا 60-70 پا­يىزعا دەيىن قۇلدىراپ كەتتى. ءبىرىنشى كا­ران­تيننەن سوڭ اقىرىنداپ جاعداي رەت­تەلدى. 2019 جىلدىڭ ءدال وسى ۋاقىتىمەن سالىستىرعاندا بىزدە ساۋدا 30-35 پايىزعا قۇلدىرادى. وقۋشىلار, ستۋدەنتتەر جوق, كوپتەگەن مەكەمە ونلاين جۇمىس ىستەۋگە كوشتى. وسىنىڭ ءبارى ساتىلىمنىڭ تومەندەۋىنە اسەر ەتتى. ءبىز جۇمىس ىستەپ تۇرعان مەكەمە بولىپ سانالعاندىقتان جالعا الۋ قۇنى بويىنشا بىزگە جەڭىلدىك جاسالمادى. اقىسىز دەمالىسقا كەتكەن قىزمەتكەرلەر 42 500 تەڭگە الدى. سالىقتان بوساتىلعان جوقپىز, – دەيدى كاسىپكەر.

شيكىزات باعاسى وسكەنىنە قاراماستان, مەكەمە نان باعاسىن قىمباتتاتپاعان.

– ءوزىمىزدىڭ شيكىزات قورىمىز بىرنەشە ايعا جەتتى. ءارى قاراي جاعداي قالىپقا ءتۇستى. كارانتينگە بايلانىستى شيكىزات باعاسى ءوستى. الايدا سول شيكىزاتتان جاساپ شىققان ءونىمىمىزدىڭ باعاسىن وسىرۋگە باتىلىمىز بارمادى. قيىن جاعداي كەزىندە قالاي قىمبات باعا قويا الامىز؟ ونى كىم الادى؟ سوسىن بىزگە الەۋمەتتىك نان ءپىسىرۋ جونىندە تالاپ قويىلدى. ونىڭ باعاسى – 80 تەڭگە. ءسويتىپ حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك از قامتىلعان توبىنا دا قول­داۋ جاسادىق, – دەيدى ول.

كارانتين ۋاقىتىندا «توي ءدامى» كليەنتتەر ءۇشىن ونلاين جەتكىزۋ قىزمەتىن ۇسىن­باعان. ويتكەنى مەكەمە جۇمىس ىس­تەپ تۇر­عاندىقتان تۇتىنۋشىلار وزدەرى كە­لىپ, الىپ تۇرعان. «بىراق كارانتيننەن ساباق الىپ ونلاين-دۇكەن اشىپ قوي­دىق. قازىر جۇمىس ىستەپ, بىرتىندەپ تاپ­سى­رىستار ءتۇسىپ جاتىر», دەدى گۇلناز تەمەشوۆا.

پاندەمياداعى شەكتەۋ شارالارىنا قاراماستان, الماتىدا نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار كولەمىنىڭ وڭ ديناميكاسى بايقالادى. 10 ايدا ونىڭ كولەمى 719,2 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ءوسىم – 17 پايىز. ونەركاسىپ سالاسىندا 2020 جىلدىڭ 10 ايىندا 826,4 ملرد تەڭگەگە ءونىم شىعارىلىپتى. 928 جۇمىس ورنىن قۇرا وتىرىپ قۇنى 36,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 5 ونەركاسىپتىك جوبا (Hyundai Trans Kazakhstan, دورحان, المەرەك, ماسلو-دەل, Papirone) ىسكە قوسىلىپتى.

«جۇرگىزىلگەن ساۋالدامالارعا سايكەس, جىل باسىنان بەرى ساۋدا جانە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا كىرىستەردىڭ تومەندەۋى 50 پايىز, جۇمىس ورىندارىنىڭ قىس­قارۋى 30 پايىز, جالاقىنىڭ تومەن­دەۋى 20 پايىزعا دەيىن جەتتى. 10 ايدا الماتى­داعى بولشەك ساۋدا اينالىمى 8 پايىزعا, كوتەرمە تاۋار اينالىمى 14 پايىز­عا تومەندەدى. نەگىزگى تومەندەۋ ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار بويىنشا باي­قالادى: بولشەك تاۋار اينالىمىندا 14 پايىز جانە كوتەرمە اينالىمداعى ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى بويىنشا 31 پا­يىز» دەلىنگەن قالالىق اكىمدىكتىڭ بىزگە بەرگەن مالىمەتىندە.

GSB UIB ديرەكتورى ماقسات حالىق­تىڭ ايتۋىنشا, پاندەميادان الماتى اۋىر سوققى الدى.

– الماتى وسى ۋاقىتقا دەيىن دونور قالا بولىپ كەلدى. بىراق سوڭعى 1-2 جىلدا مەملەكەتتەن دە ترانسفەرتتەر الىپ جاتىر. ساۋدا مەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسى قالا بيزنەسىنىڭ 86 پايىزىن قۇرايدى. ال پاندەميانىڭ قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا قاتتى سوققى بولىپ تيگەنىن ەسكەرسەك, كارانتيننەن قالا ەكونوميكاسىنا وراسان شىعىن كەلگەنىن بايقايمىز. ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى وڭدەۋشى ونەركاسىپ سالاسىندا 2 پايىز ءوسىم, ال قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا 6 پايىزدان تومەن قۇلدىراۋ بار دەدى. ءىجو تامىز ايىندا 3 پايىز بولدى, ال قىركۇيەك ايىن­دا قۇلدىراۋى ءسال دە بولسا تەجەلدى (2,8 پا­يىز). وسى مالىمەتتەردىڭ ءوزى-اق الماتى احۋالىنىڭ ناشار ەكەنىن اڭعارتادى, – دەيدى ول.

مەملەكەت كارانتين كەزىندە شارۋاسى شاتقاياقتاعان كاسىپورىندارعا 6 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرمەك. ۇلتتىق بانك پەن ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى بىرلەسە وتىرىپ, قىزمەت كورسەتۋ, وڭدەۋشى ونەركاسىپ سالاسىنداعى ءىرى كاسىپورىندار ءتىزىمىن بەكىتكەن. ءتارتىپ بويىنشا, ءبىر كاسىپورىنعا بەرىلەتىن شەكتى نەسيە كولەمى – 6 ملرد تەڭگە. ورتا جانە شاعىن بيزنەس ءۇشىن شەكتى مولشەر 3 ملرد تەڭگەدەن اسپاۋ كەرەك بولسا, جەكە كاسىپكەرلەر 50 ملن تەڭگە­دەن ارتىق نەسيە الا المايدى. توتەن­شە جاعداي كەزىندە زارداپ شەككەن اگرو­ونەركاسىپ كەشەنى كاسىپكەرلەرى مەن ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن نەسيە­لەۋ ءۇشىن قوسىمشا 200 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ­تى. 200 ملرد تەڭگەنىڭ 100 ميللياردى اگرو­ونەركاسىپ كەشەنى ءۇشىن شەكتى مولشەر بولىپ بەكىتىلگەن. ونىڭ 70 ملرد تەڭگەسى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى, 30 ملرد تەڭگەسى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسيا­سى» اق ارقىلى بەرىلمەك. ءتىزىمنىڭ كەڭە­يۋىنە بايلانىستى باعدارلاما اتاۋى كاسىپ­كەرلىك سۋبەكتىلەرىن جەڭىلدىكپەن نەسيەلەۋ باع­دارلاماسى بولىپ وزگەرگەن. بولىن­گەن قارا­جات 2021 جىلدىڭ 31 ناۋرىزى­نا دەيىن يگەرىلۋى ءتيىس. ەكونوميست م.حالىق مۇنىڭ قاجەتتى باستاما ەكەنىن, الايدا سول بولىنگەن قارجىنىڭ دىتتەگەن ماق­ساتقا جەتۋى كۇمان تۋعىزاتىنىن ايتادى.

– «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» قىزمەتىندە كىشكەنە بولسا دا دۇرىس باعىت بايقالادى. ولار ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر سياقتى ەمەس, كاسىپكەرلەرمەن تىكەلەي جۇمىس ىستەيدى. نەسيەنى بەرۋ تەك بانكتەر ارقىلى عانا ەمەس, شاعىن نەسيە ۇيىمدارى ارقىلى دا جۇزەگە اسىرىلسا دەگەن ۇسىنىستى بۇعان دەيىن دە ايتقان ەدىم. ويتكەنى بانكتەردىڭ تالابى دا, پايىزى دا وتە جوعارى. پاندەميادان قيىندىق كورگەن كاسىپكەر تولەم قابىلەتى بويىنشا بانك تالاپتارىنا جاۋاپ بەرە الماي جاتادى جانە كومپانيالاردىڭ كەپىلدىككە قوياتىن مۇلكى دە جوق. وسى جەردە باتىس تاجىريبەسى كەرەك. كەپىل رەتىندە مەملەكەتتىڭ ءوزى شىعۋى كەرەك. ەگەر كاسىپكەر سالىعىن ۋاقتىلى تولەگەن, جاقسى قىزمەت كورسەتكەن بولسا نەگە وعان مەملەكەتتىڭ ءوزى كەپىل بولماسقا؟ ۇكىمەت جەڭىلدەتىلگەن نەسيەنى وسىلاي جەتكىزسە ءجون بولادى. ال بانكتەر مۇلكى جوق كاسىپكەرگە نەسيە بەرمەيدى. ءسويتىپ بولىنگەن اقشا ءتيىستى مەجەگە جەتپەي جاتادى. جازداعى مالىمەت بويىنشا, شوب-قا بولىنگەن 1 ترلن تەڭگەنىڭ 40 پايىزى عانا يگەرىلگەن. 600 ملرد تەڭگە كاسىپ­كەرلەرگە جەتپەي وتىر, – دەيدى م.حالىق.

مۇنى كاسىپكەر گ.تەمەشوۆا دا قولدايدى.

– جەڭىلدەتىلگەن نەسيە العىمىز كەلەدى. قازىرگە كەزگە دەيىنگى شارتى بويىن­شا ۇنەمى كەپىلدىك مىندەتتەمە سۇراي­دى. كاسىپكەرلەردىڭ بارىندە بىردەي جىلجىمايتىن م ۇلىك جوق قوي. بىرنەشە ملن نەسيە الىپ, ونىڭ ۇستىنە قوساقتاپ كەپىلگە م ۇلىك قويۋ وتە ءتيىمسىز. ەگەر سول تالاپتى الىپ تاستاسا, وندا اتالعان نەسيەنى الۋعا بولادى. وسى كۇنگە دەيىن مەملەكەتتەن نەسيە, سۋبسيديا الىپ كورگەن ەمەسپىز, – دەيدى كاسىپكەر.

ەكونوميستىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا بانكروتتىڭ الدىندا تۇرعان شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى سۋبەكتىلەر قاتارى ارتا بەرمەك. سوعان ساي جۇمىس­سىزدار سانى دا وسەدى. كوپتەگەن كومپانيا جۇمىسشىلارىن اقىسىز دەمالىسقا جىبەرۋى مۇمكىن. جاعداي وتە كۇردەلى. تولەم قابىلەتىنىڭ تومەندەۋى سۇرانىستىڭ ازايۋىنا اسەر ەتەدى. «مەملەكەت جۇمىس ورنىن ساقتاپ قالۋى كەرەك. ويتكەنى قازىر كاسىپورىندارعا كومەكتەسپەسە مەملەكەت ەرتەڭ ەكى مارتە شىعىندالادى», دەيدى ساراپشى.

قالا اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ بىلتىر جىل سوڭىندا ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكىزگەن بريفينگتە مەملەكەتتىك بيۋدجەت كىرىسىندەگى قالانىڭ ۇلەسى 23,5-تەن 25,7 پايىزعا دەيىن ۇلعايعانىن, داعدارىسقا قارسى شارالاردى قابىلداۋ ارقىلى قالا ەكونوميكاسىن تۇراقتاندىرا العانىن ايتتى. 3 جەلتوقساندا ونلاين فورماتتا وتكەن ينۆەستيتسيالىق فورۋم كەزىندە 1,5 ترلن تەڭگەدەن استام سوماعا 55 مەموراندۋم­عا قول قويىلعان. «ينۆەستورلاردىڭ جوعارى دەڭگەيدەگى بەلسەندىلىگى, ىشكى قيىندىقتارعا قاراماستان, الماتىنىڭ حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق بەلسەندى ورتالىق بولىپ قالاتىنىن كورسەتەدى», دەدى ب.ساعىنتاەۆ.

ال قالالىق ءماسليحاتتىڭ VIII سەسسياسىندا 2021 جىلعا ارنالعان شاھار بيۋدجەتى بەكىتىلدى. بيىلعى بيۋدجەت كولەمى 823 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن ماقساتتى ترانسفەرت كولەمى دە بىلتىرعا قاراعاندا 10,2 پايىزعا (143,7 ملرد تەڭگە) ارتتى. كاسىپكەرلىك جانە ينۆەستيتسيالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەركەبۇلان ءورازاليننىڭ ايتۋىنشا, ونەركاسىپ سالاسىندا ەش كاسىپورىن جابىلماعان.

– جازدا 1500-دەن استام كاسىپورىن جۇمىسىن توقتاتتى, جۇمىس ورىندارى قىسقاردى. كەيىنىرەك نىساندار جالعا بەرىلدى, نە جۇمىستارىن قايتا جالعاس­تىردى. وڭدەۋشى ونەركاسىپتە جۇمىسىن جالعاستىرا الماي قالعاندار سانى 5 پا­يىزدان كوپ ەمەس. ولار نەگىزىنەن كىشىگىرىم تسەح مەكەمەلەرى, – دەدى ە.ورازالين.

باسقارما باسشىسى قالا بيزنەسىنە سەرپىن بەرەتىن Almaty Business-2025 باعدارلاماسىنىڭ قارقىندى جۇمىس ىستەپ جاتقانىن, Qoldaý كاسىپكەرلىك ورتالىعىنىڭ 2020 جىلى 90 مىڭنان استام كەڭەس بەرىپ, «بىرىڭعاي تەرەزە» ۇستانىمىمەن 500-دەن استام رۇقسات ەتەتىن قۇجاتتار ۇسىنعانىن ايتادى. ورتالىققا كەلگەن شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرى قاجەتتى كەڭەس پەن قۇجاتتاردى وڭاي الادى. قىزمەتتىڭ ءبارى تەگىن كورسەتىلەدى. جالپى, قالا بيز-نەسىن قولداۋعا 12,2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپتى. قارجىلاندىرۋدى «الماتى» ميكرو قارجى ۇيىمى مەن Almaty Finance نەسيە ۇيىمى اتقارماق. بۇل رەتتە Almaty Finance ءىرى جانە ورتا جوبالارعا 500 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە بەرسە, «الماتى» ميكرو قارجى ۇيىمى كىشى جانە شاعىن بيزنەسكە 58,3 ملن تەڭگەگە دەيىن نەسيە ۇسىنباقشى.

البەتتە ەكونوميكاسى الىپ قالانىڭ تىرشىلىگىنەن ءبىر ىزدىلىك تابامىن دەۋ – ۇلپا قاردىڭ اراسىنان ينە ىزدەپ اۋرەگە تۇسكەنمەن بىردەي. سوندىقتان كاسىپكەر مەن ەكونوميست, حالىق پەن اكىم ءسوزىنىڭ اراسىندا الشاقتىق تۋىنداپ جاتسا وعان تۇسىنىستىكپەن قاراۋ كەرەك شىعار. ەشبىر باسشىلىق وماقاسا قۇلادىق, وڭباي جىعىلدىق دەمەيدى. ەشبىر كاسىپكەر پاندەميانىڭ پايداسى مول ەكەن دەپ تاعى ايتپايدى. قولداۋ دا بار, قيىندىق تا مول. ۇلكەن جارىلىستىڭ زاردابى كەيدە ۇزاق جىلداردان سوڭ كورىنىس تاۋىپ جاتپاي ما. ەكونوميكانى ساقتاپ قالۋ كۇرەسى دە ەندى باستالسا كەرەك.

الماتى