بىردە «سان-فرانتسيسكو داۋىسى» گازەتىندە ون جەتى جاستاعى بەيتانىس اۆتوردىڭ «جاپون جاعالاۋىنداعى تايفۋن» اتتى وچەركى باسىلادى. وقىرمان قاۋىمدى ەلەڭ ەتكىزگەن بۇل تۋىندى ايگىلى دجەك لوندوننىڭ دەبيۋتى بولاتىن. كۇنى كەشە – 12 قاڭتاردا تالانتتى جازۋشىنىڭ تۋعانىنا 145 جىل تولدى.
قىرىق جاسىندا باۋىر اۋرۋىنان ومىردەن وتكەن ول از عۇمىر كەشسە دە الەمدىك ادەبيەتكە كوپ مۇرا قالدىردى. لوندون قالامىنان كوركەمدىك دەڭگەيى بيىك رومان, پوۆەستەر مەن اڭگىمە, وچەركتەر تۋدى. ول ومىردە ءبارىن كوردى: قاڭعىباستىق, تەڭىز قاراقشىلىعى, كونتراباندا, التىن ىزدەۋ, ءساتتى قوعامدىق قىزمەت جانە سوتسياليستىك مۇراتتارى ءۇشىن كۇرەس.
الايدا لوندون تاريحتا ءبىرتۋار رومانيست ءھام شەبەر اڭگىمەشى قالپىمەن عانا قالدى. ونىڭ دۇنيەدەن وزعانىنا عاسىردان استى: شەتەلدە ءالى كۇنگە دەيىن وقىلادى. قازاق وقىرماندارىنا دا تاڭسىق ەمەس. دەگەنمەن شىعارمالارى قازاق تىلىنە تولىق اۋدارىلعان جوق.
ال جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ اۆتوردىڭ «تەلەگەي تەڭىز, اتتانىس» شىعارماسىن 1926 جىلى «جاڭا مەكتەپ» جۋرنالىنا (4,5 ساندارى) العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اۋدارىپ, جاريالاعان. بالا كۇنىنەن تەڭىزدە وسكەن جازۋشىنىڭ قالامىنان تۋعان تۋىندىلاردىڭ بارلىعى دەرلىك تەڭىز اينالاسىنداعى تۇرمىس-تىرشىلىككە تولى.
لوندون شىعارماشىلىعىنىڭ بيىگى – «مارتين يدەن» (1909, قازاق تىلىندە – 1968) رومان-بيوگرافياسىندا اۆتوردىڭ وزىندىك تۇلعاسى, قوعام مەن قورشاعان ورتانى تانۋى, ءسوز ونەرى جونىندەگى ويلارى جازىلادى. كەيىننەن لوندون شىعارمالارىن مۇحتار اۋەزوۆ, م.داۋلەتباەۆ, ب.وماروۆ, ت.ب. قالامگەرلەر اۋدارىپتى. اۋەزوۆتىڭ «كوكسەرەك» پوۆەسىنەن كانادالىق جازۋشى ەرنەست سەتون-تومپسوننىڭ «ۆيننيپەگ قاسقىرى» مەن لوندوننىڭ «اق ازۋ» اتتى شىعارمالارىنىڭ اسەرى بايقالادى دەسەدى. بۇل لوندون تۆورچەستۆوسىنىڭ قازاق كلاسسيكاسىنا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە ىقپال ەتكەنىن كورسەتەدى.