دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن بۇۇ حالىق قونىستانۋى سالاسىنداعى (يۋنفپا) قورى قازاقستانداعى جاسوسپىرىمدەردىڭ جاسىنا سايكەس جاستارعا جانە ولاردىڭ اتا-انالارى ءۇشىن رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىق تۋرالى اقپارات بەرەتىن بايلانىس پاكەتىن ىسكە قوستى. ونىڭ ىشىندە ۆەب-سايت, ءموبيلدى قوسىمشا ء(موبيلدى قوسىمشا 1 قاڭتاردان باستاپ ىسكە قوسىلماق) جانە Telegram كانالىنداعى چات-بوت بار.
بۇل قۇرالدار قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ قولداۋىمەن جاستاردىڭ دەنساۋلىعى مەن ءال-اۋقاتىنا ينۆەستيتسيا سالۋدى جالعاستىرۋ ماقساتىندا دايىندالعان. اتالعان جوبا – ۇلتتىق ستراتەگيالاردا كورسەتىلگەن, سونىمەن قاتار نايروبي سامميتىندە جاريالانعان جاستارعا قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن نىعايتۋ جانە ينستيتۋتتاندىرۋ قادامدارىنىڭ ءبىرى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن يۋنفپا جاستاردىڭ رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعىنىڭ بەدەلىن كوتەرۋ جانە جاستار دەنساۋلىق ورتالىقتارىن (جدو) نىعايتۋ بويىنشا ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە جەتتى. الايدا, دەرەكتەر كورسەتكەندەي, ءبىز العا باسقان پروگرەستى جەتىلدىرىپ, ۇزاق مەرزىمدى ماقساتتارعا جەتۋ ءۇشىن ءالى دە اۋقىمدى جۇمىس اتقارۋىمىز كەرەك.
بايلانىس ونىمدەرى جاستارعا ارنالعان قىزمەتتەردى كۇشەيتۋ ماقساتىندا تۇراقتى دامۋ ستراتەگياسىن ازىرلەۋمەن قاتار ەلدەگى جاستار دەنساۋلىق ورتالىقتارىن قارجىلاندىرۋدى قامتيدى. سونىمەن قاتار جدو ماماندارىنىڭ جۇمىسىن رەگلامەنتتەيتىن بىرقاتار حاتتامالار دايىنداۋ ارقىلى پسيحولوگيالىق جانە زاڭدىق كەڭەس بەرۋ دە بار. جاستار ورتالىقتارىن ءبىلىم مەن وزىق تاجىريبەنى باسقا ۇيىمدارعا بەرەتىن «رەسۋرستىق» ينستيتۋتتارعا اينالدىرۋ ءۇشىن قولداۋ كورسەتىلمەك.
«جاستار دەنساۋلىق ورتالىعى كامەلەتكە تولماعاندارعا مەديتسينالىق-پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتەتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ سۋبەكتىلەرىنە اينالماق. ولاردىڭ باستى ماقساتى – جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋ جانە رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى قورعاۋ, ونىڭ ىشىندە ەرتە جىنىستىق بەلسەندىلىكتىڭ الدىن الۋ, كونتراتسەپتيۆتەردى قولدانۋ, قالاۋسىز جۇكتىلىكتىڭ الدىن الۋ, وتباسىن جوسپارلاۋ جانە جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن ينفەكتسيالار تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ», دەدى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى اجار عينيات.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ يۋنفپا قولداۋىمەن وتكىزگەن زەرتتەۋى كورسەتكەندەي, 15-19 جاس ارالىعىنداعى جاسوسپىرىمدەردىڭ 30%-ى جىنىستىق قاتىناستا, بىراق كوپشىلىگى كونتراتسەپتسيانى پايدالانبايدى, ال باسىم كوپشىلىگى (90%) اقتق جانە جقتب تۋرالى جان-جاقتى بىلىمگە يە ەمەس.
تاعى ءبىر زەرتتەۋدە جاستار مەن ولاردىڭ اتا-انالارى جىنىستىق جانە رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىق سالاسىندا كوبىرەك اقپارات قاجەت ەكەندىگى تۋرالى حابارلادى, سونىمەن قاتار بۇل سالادا ناقتى اقپارات الۋدا قيىندىقتار بار ەكەنىن ايتتى.
«جاستاردىڭ جىنىستىق جانە رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىعىنا ينۆەستيتسيا سالۋ, سونىمەن قاتار ولاردىڭ ءوز دەنساۋلىعى تۋرالى سانالى شەشىمدەر قابىلداۋ, نەكەگە تۇرۋدى كەيىنگە قالدىرۋ جانە جۇكتىلىكتى جوسپارلاۋ قۇقىعىن قوسا العاندا, ءوز قۇقىقتارىن ءبىلۋ جانە جۇزەگە اسىرۋ, جىنىستىق قولسۇعۋشىلىقتان باس تارتۋ قۇقىعى, كونسۋلتاتسيا الۋ قۇقىعى, ايتۆ-نى قوسا العاندا, جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن ينفەكتسيالاردىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋدى بىلدىرەدى. جاستارعا ساي, ناقتى جانە زاماناۋي اقپارات, سونداي-اق جاستارعا ارنالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرى وسى قۇقىقتارعا قول جەتكىزۋدىڭ كىلتى بولىپ تابىلادى. بۇگىن شىعارىلعان كوممۋنيكاتسيالىق ونىمدەر جاستارعا ءوز دەنساۋلىعىن قالاي قورعاۋعا جانە سانالى شەشىم قابىلداۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن تاعى ءبىر قادام بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەدى بۇۇ-نىڭ حالىقتى قونىستاندىرۋ سالاسىنداعى قورىنىڭ قازاقستانداعى وكىلى (يۋنفپا), قىرعىزستان مەن تۇرىكمەنستان ءۇشىن ەلدىك ديرەكتورى دجۋليا ۆالەزە.
«شىن» دەپ اتالاتىن ۆەب-سايت, ءموبيلدى قوسىمشا جانە Telegram كانالىنداعى چات-بوت قازاقستانداعى يۋنفپا-نىڭ تەحنيكالىق قولداۋىمەن جانە اتالعان ۇيىمنىڭ نيۋ-يوركتەگى پاتەرىنىڭ كومەگىمەن, سونداي-اق ۇلتتىق ساراپشىلار توبىمەن بىرلەسىپ قۇرىلدى. ۆەب-سايت, ءموبيلدى قوسىمشا جانە Telegram كانالىنداعى چات-بوت ەكى تىلدە – قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە قولجەتىمدى.