سوڭعى 5 جىلدا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە مال ۇرلىعىنىڭ تومەندەۋى بايقالادى. ەگەر 2015 جىلى 8 مىڭ قىلمىس بولسا, 2016 جىلى – 7,3 مىڭ (- 8%), 2017 جىلى – 6,4 مىڭ (- 13%), 2018 جىلى – 5,6 مىڭ (- 12,4%), 2019 جىلى – 4,7 مىڭ (- 15,2%) فاكتى تىركەلگەن. وسىلايشا, 2015 جىلدان باستاپ 2019 جىلعا دەيىن مال ۇرلىعىنىڭ سانى 40%-عا تومەندەدى. بيىل پاندەمياعا بايلانىستى ەنگىزىلگەن كارانتيننىڭ ناتيجەسىندە مال ۇرلىعى تاعى ەكى ەسەگە ازايدى.
دەسەكتە, بۇل ماسەلە ءالى دە وزەكتىگىن جويمادى. قر پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ مال ۇرلىعىمەن كۇرەستى كۇشەيتۋگە ەرەكشە نازار اۋداردى.
مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قر اشم مەن قر ءىىم بىرلەسكەن مەموراندۋم قابىلداندى. قۇجاتقا سايكەس ۆەدومستۆوارالىق ارنايى توپ قۇرىلىپ, زاڭ شىعارۋ سالاسىندا بىرلەسكەن جۇمىس اتقارىلدى, تەحنيكالىق جانە اقپاراتتىق قولداۋ جولعا قويىلدى, ۆەتەريناريالىق تالاپتاردى, مالدى سايكەستەندىرۋ ءتارتىبىن جانە اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن تاسىمالداۋ قاعيدالارىن ءتۇسىندىرۋ بويىنشا جانە ت.ب. ءىس-شارالار جۇرگىزىلۋدە.
شارۋا قوجالىق باسشىلارى جانە تۇرعىندارمەن مال باسىن سايكەستەندىرۋ (بيركالاۋ, ەلەكتروندىق چيپتەر, GPS-باقىلاۋ جانە ت.ب.), مال جايۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى تۇراقتى جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق, ساۋدا ورىندارىنىڭ, مال بازارلارىنىڭ قىزمەتى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق تالاپتارعا سايكەس تەكسەرىلۋدە.
مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋدىڭ پارمەندى شاراسىنىڭ ءبىرى - ول قازاقستاندا مىندەتتى بولىپ تابىلاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن سايكەستەندىرۋ جۇمىستارى.
ءبىرىنشى كەزەكتە, اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن سايكەستەندىرۋ بازاسى – ءار جانۋارعا باقىلاۋ جۇرگىزۋگە جانە اۋرۋلارعا قارسى ۆەتەريناريالىق ەكپەلەردى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونىمەن قاتار, مالدى تىركەۋ جۇيەسى ۇرلانعان اۋىلشارۋاشىلىق جانۋارلارىن جاپپاي ساتۋدى قيىنداتادى.
بۇگىندە وبلىس اكىمدىكتەرىنىڭ ۆەتەريناريا باسقارمالارىنىڭ ەسەپتەرى بويىنشا رەسپۋبليكا كولەمىندە بارلىق مال باسى سايكەستەندىرىلگەن.
انىقتاما: 2020 جىلعى 14 جەلتوقساندا قازاقستاندا:
8 199 327 باس ىقم;
21 906 792 باس ۇساق مال;
3 090 804 باس جىلقى;
229 036 باس تۇيە;
745 662 باس شوشقا بار.
مال ۇرلىعىنا قارسى ءتيىمدى شارانىڭ تاعى ءبىرى - ول قر اشم ۆەتەريناريالىق باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ كوميتەتىنىڭ رەسپۋبليكانىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە «ىشكى ۆەتەريناريالىق باقىلاۋ» بەكەتتەرىن ورناتۋ باستاماسى بولدى. ولار مال مەن ەت ونىمدەرىن ىلەسپە قۇجاتتارسىز تاسىمالدايتىن كولىكتەردى بەلسەندى تۇردە انىقتاۋدا.
سونداي-اق, قر اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ 2019 جىلعى 18 ساۋىردەگى № 158 بۇيرىعىمەن مەملەكەتتىك شەكارا بويىندا اگروونەركاسىپتىك كەشەن ونىمىنە مەملەكەتتىك باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىراتىن قازاقستان-رەسەي ۋچاسكەسىندە - 28, قازاقستان-قىرعىز ۋچاسكەسىندە - 4 ۆەتەريناريالىق-باقىلاۋ پۋنكتى ورناتىلدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا اعىمداعى جىلى ۆەدومستۆولار بىرقاتار جاڭا, ونىڭ ىشىندە زاڭنامالىق سيپاتتاعى شارالار قابىلداندى.
ماسەلەن, قىلمىستىق كودەكسكە 188-1 «مال ۇرلىعى» بابى ەنگىزىلدى. اتالمىش بابقا سايكەس مۇلكىن تاركىلەي وتىرىپ, 12 جىلعا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى كوزدەلگەن.
بۇل رەتتە مال ۇرلىعى (ادامدار توبىمەن,ء ىرى مولشەردە, ءۇي-جايعا بىرنەشە رەت تۇسۋ جانە ت.ب.) اۋىر قىلمىستار قاتارىنا اۋىستىرىلدى, بۇل تاراپتاردىڭ تاتۋلاسۋى ارقىلى جاۋاپكەرشىلىكتەن قاشۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعارادى.
ۇرلىقتىڭ باسىم بولىگى مالدى ەركىن جايۋ كەزىندە بولعاندىقتان, قر اشم-ءنىڭ 29 ساۋىردەگى №145 بۇيرىعىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن جايۋدىڭ ۇلگىلىك قاعيدالارى بەكىتىلىپ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا جىبەرىلدى. ءوز كەزەگىندە قاعيدالاردى بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك ەنگىزىلدى (اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 408-بابى).
ءىىم ۇرلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ۆەدومستۆولىق باعدارلامانى بەكىتتى, وڭىرلەردە ۇلگىلىك جوسپار بويىنشا مامانداندىرىلعان جەدەل-ىزدەستىرۋ توپتارى قۇرىلدى.