بيىل جەتىسۋدىڭ مادەنيەتى جاعىمدى جاڭالىققا تولى بولدى. اسىرەسە, اۋداندارداعى شىعارماشىلىق ۇجىمداردىڭ ونەرى ورىستەدى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ويتكەنى, ايماقتاعى بارلىق اۋداندا حالىق تەاترلارى قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەي باستادى. ەل ىشىندەگى ونەر كەنىشىن پاش ەتكەن بۇل ۇجىمداردىڭ الدى حالىقارالىق بايقاۋعا قاتىسىپ, جۇلدە الىپ تا ۇلگەردى.
مىسالى, جاقىندا عانا قايتا قۇرىلعان «قارادالا» جانە ء«حانتاڭىرى» حالىق تەاترلارى العاشقى ونەر جارىسىنان ولجالى ورالدى. ۇيعىر اۋدانىنداعى ونەر ۇجىمى بايقاۋدا گران-پري يەلەنسە, رايىمبەك اۋدانىنداعى ونەرلى جاستاردىڭ قاتىسۋىمەن اشىلعان شىعارماشىلىق توپ ءبىرىنشى ورىن الدى. قوس ۇجىم گەرمانيانىڭ ماينداعى فرانكفۋرت قالاسىندا وتكەن «جىلدىڭ بەسىنشى ماۋسىمى» اتتى ونلاين فەستيۆالعا ابايدىڭ «ەسكەندىر» پوەماسى نەگىزىندە جاسالعان سپەكتاكل مەن اقيىق اقىن مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» پوەتيكالىق-سازدى دراماسىن ۇسىنعان ەكەن. «قارادالا» مەن ء«حانتاڭىرىنىڭ» ونەرى حالىقارالىق دارەجەدەگى ونەر شەبەرلەرىنىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, بىردەن قوس جۇلدەلى ورىندى جەڭىپ الدى.
جالپى, بيىلعى ونلاين بايقاۋعا الەمنىڭ بىرنەشە ەلىنەن كاسىبي دراما تەاترلارى قاتىسىپتى. ونىڭ ىشىندە قىرىمنىڭ مۋزىكالىق تەاترى, كيپردىڭ «Dell Art» تەاترى, ەۋروپانىڭ بىرنەشە پلاستيكالىق تەاترى جانە ەكى ادەبي تەاتر, ءبىر حور تەاترى جانە باسقا دا تەاتر-ستۋديالار مەن بالالار تەاترلارىنىڭ ونەرى سىنعا تۇسكەن. سۇيىنەرلىگى, گەرمانيا, رەسەي, بەلارۋس ەلدەرىنىڭ تەاتر سىنشىلارى قازىلىق ەتكەن فەستيۆالدا جەتىسۋدىڭ جاڭادان اشىلعان حالىق تەاترلارىنىڭ قويىلىمى توپ جاردى.
حالىق تەاترلارىنىڭ حالىقارالىق بايقاۋعا قاتىسۋىنا بەلگىلى ونەر قايراتكەرى, اكتەر, رەجيسسەر اسقار نايمانتاەۆ ۇيىتقى بولعان ەكەن. جالپى, جەتىسۋلىقتار اسقار نايمانتاەۆتىڭ ەڭبەگىن بيىل تۇساۋى كەسىلگەن رايىمبەك اۋدانى مەن ۇيعىر اۋدانىنداعى اۋەسقوي ونەر ۇجىمدارىنىڭ ۇيىمداستىرۋشى رەتىندە جوعارى باعالايدى. ونلاين فەستيۆالعا دا وسى ەكى تەاتردىڭ قاتىسۋىنا ءوز باتاسىن بەرىپتى. تاۋەلسىز جارىس بولعاسىن قاتىسۋشىلار قوماقتى جارنا تولەۋگە مىندەتتى بولعان. ال قاجەتتى قاراجاتتى ء«حانتاڭىرى» تەاترىن قاناتىنىڭ استىنا العان رايىمبەك اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى ەركىن راحىمجان مەن «قارادالا» تەاترىنىڭ نوقتا يەسى, ۇيعىر اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ ديرەكتورى سالتانات ەرمۇحامبەتوۆا دەمەۋشىلەرگە جۇگىنىپ ءجۇرىپ تاپقان ەكەن.
– بۇل بايقاۋدى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ سايتىندا بۇرىننان تىركەلگەن ەدىم. فەستيۆال كوپجانرلى بايقاۋ رەتىندە قىزىقتىرىپ جۇرگەن-ءدى. ءارى بايقاۋعا كاسىبي عانا ەمەس اۋەسقوي, ستۋدەنتتىك ءتىپتى بالالار تەاترلارى دا قاتىسا الادى ەكەن. شارتىن تۇگەل ورىنداپ, ەكى تەاتردى تىركەدىك. ءبىزدىڭ سپەكتاكلدەر ەۋروپالىقتارعا تىڭ تاقىرىپ بولعاندىقتان, سۇراق كوپ بولدى. ابايدىڭ «ەسكەندىر» پوەماسىن ە.ۆينوكۋروۆ دەگەن ادام ورىسشاعا اۋدارعان ەكەن, سونى تاۋىپ الىپ, قازىلارعا جىبەرگەنمىن. ەۋروپالىقتارعا ەسكەندىر تۋرالى اڭىز قىزىقتى ەكەن, ءبىزدىڭ قويىلىمدى تىڭ جاڭالىق دەپ قابىلدادى. ال, مۇقاعاليدىڭ «اققۋلار ۇيىقتاعاندا» شىعارماسىن ءوز سوزىممەن قىسقاشا مازمۇنداپ جازىپ جىبەرگەن ەدىم, قازىلارعا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن. قويىلىم ۇناپتى. جوعارى باعا الدى. ايتپاقشى, مەن ءوتىنىش انكەتاسىنا ەكى تەاتردى دا «حالىق تەاترى» دەمەي, «تەاتر» دەپ جىبەرگەن ەدىم. ەندى ونى تولىق جازۋعا انكەتا پاراعىنداعى ورىن تار بولدى... ەسەسىنە, قازىلار القاسى «ەكى بىردەي مۋزىكا ءارى دراما تەاترىن اشىپسىڭدار, بۇل تاماشا جەتىستىك» دەپ تىلەكتەستىك ءبىلدىرىپتى. وسىلايشا, گەرمانيانىڭ ماينداعى فرانكفۋرت قالاسىندا وتكەن «جىلدىڭ بەسىنشى ماۋسىمى» اتتى ونلاين فەستيۆالىنىڭ باس جۇلدەسى مەن ءبىرىنشى ورنى اۋىلداعى ونەرلى اعايىنعا بۇيىردى, – دەيدى اسقار نايمانتاەۆ.
الماتى وبلىسى