اقتوبە وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى انىقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, پوليتسيا پودپولكوۆنيگى ەلميرا سۋليكانوۆا – جول-كولىك وقيعالارىن زەرتتەۋدىڭ ناعىز كاسىبي مامانى. جيىرما جىلدان بەرى وسى سالادا ءۇزىلىسسىز قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقان ەلميرا كولىك اپاتتارىن تەرگەۋ ءىسى كادىمگى پوليتسەيلەردىڭ جۇمىسىنان وزگەشەلەۋ دەيدى. سەبەبى, جول-كولىك وقيعالارىنىڭ سەبەبىن انىقتاۋعا ماتەماتيكالىق ولشەمدەر, ناقتىلىق پەن دالدىك كەرەك.
مازاسىز جۇمىس پەن وتباسىن قاتار ۇستاپ كەلە جاتقان ەلميرا ءوز ماماندىعىنا ەرەكشە بەرىلگەن قىزمەتكەر. كۇندىز-ءتۇنى ءۇي كورمەۋ, بەيمەزگىل ۋاقىتتا اپات بولعان جەرگە – قالا سىرتىنا شىعىپ كەتۋگە, سەنبى مەن جەكسەنبىنىڭ جۇمىس كۇندەرىنە اينالۋىنا كەز كەلگەن بالا-شاعالى ايەل شىداي بەرمەيدى. سوعان قاراماستان ءتورت بالاسىنىڭ جاعدايىن ويلاپ, جۇمىسىن وزگەرتۋ وسى كۇنگە دەيىن ەش ويىنا كەلمەگەن. مۇنىڭ سەبەبىن جۇمىسسىز وتىرا المايتىن تىنىمسىز مىنەزى مەن ماماندىعىنا قۇلاي بەرىلۋىنەن كورەدى. ونىڭ ۇستىنە, ەرى دە پوليتسيا قىزمەتكەرى بولعاندىقتان, ەلميرانىڭ جۇمىسىنىڭ قيىندىعىن جاقسى تۇسىنەدى. «20 جاسىمدا پوليتسيا قىزمەتىنىڭ ەسىگىن قاعىپ, اتىراۋ وبلىسىندا ىشكى ىستەر قىزمەتىندە جۇمىسىمدى باستاعانمىن.1999 جىلى اقتوبەنىڭ جىگىتىنە تۇرمىسقا شىعىپ, وسى جاققا اۋىستىم. 23 جاسىمدا اقتوبە قالاسىنداعى زاۋىت پوليتسيا بولىمىنە تەرگەۋشىنىڭ كومەكشىسى بولىپ قابىلداندىم. سودان باستاپ جول-كولىك اپاتتارىن تەرگەۋ ىسىنە مامانداندىم», دەيدى ول.
جول-كولىك وقيعالارىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قابىلدانعان شارالارعا قاراماستان بۇگىندە اپات ازايماي تۇر. ماسەلەن, بيىلعى جىلدىڭ 9 قازانى مەن 20 قاراشاسى ارالىعىندا اقتوبە وبلىسىندا جول-كولىك وقيعاسىنان 16 ادام كوز جۇمعان. مۇنىڭ باستى سەبەپتەرىن تاجىريبەلى مامان بىلاي دەپ سارالايدى: «بۇگىندە ءبارى اسىعىس. وسى اسىعىستىقتىڭ كەسىرىنەن ادام ءومىرى قيىلىپ جاتادى. ەكىنشى جاعىنان, كوپشىلىك جۇرگىزۋشىلەر جول ەرەجەلەرىن ساقتامايدى. ساقتامايتىن سەبەبى – بىلمەيدى. جولدا ءجۇرۋ – ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىكتى قاجەت ەتەدى. جاستار كولىك جۇرگىزىپ كەلە جاتىپ, سمارتفون شۇقىلاپ وتىرادى. مەن قالا ىشىندەگى جول-كولىك وقيعالارىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىن وسىدان كورەمىن. ال ۇلكەن جولداردا جۇرگىزۋشىلەر جىلدامدىقتى شەكتەن تىس اسىرۋعا شەبەر. ءبىر مىسال. قالا ىشىندەگى بەلگىلى ءبىر ۋچاسكەدە رۇقسات ەتىلگەن كولىك جىلدامدىعى 40 كم/ساع دەپ كورسەتىلگەن بەلگىگە ءمان بەرەتىندەر از. بۇل جەردە كولىك جۇرگىزۋشىلەرى جىلدامدىقتى 50-60 كم/ساع دەيىن ارتتىرادى. ال قالا سىرتىنداعى ۇلكەن اۆتوكولىك جولدارىنداعى قوزعالىستىڭ ورتاشا جىلدامدىعى 50-60 كم/ساع دەپ كورسەتىلگەنىنە قاراماستان, 80 كم/ساع جىلدامدىققا سالادى. وسىنداي ورەسكەل زاڭ بۇزۋشىلىقتى ازاماتتارىمىز قالىپتى جاعداي دەپ تۇسىنەدى. ۇشىنشىدەن, جاۋاپسىزدىقتىڭ ءبىر ۇشى جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە كەلىپ تىرەلەدى. ادامدار باعدارشام تۇرعان جەردەن, نە جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان جولدان ءوتۋدى قيىنسىنىپ, كولىك جولىن كەسىپ وتەمىز دەپ اپاتقا تىكەلەي سەبەپشى بولىپ جاتادى. تارتىپكە باعىنباساق, ءبارى بەكەر. بۇل جاعىنان جولدا ءجۇرۋ ەرەجەلەرىن قاتاڭ ساقتايتىن جۇرتتان ۇيرەنەرىمىز كوپ. ماسەلەن, بەلورۋسسيادا قالا ىشىندەگى كولىك جىلدامدىعى 40 كم/ساع دەگەن بەلگى تۇرسا, وسى ەرەجە بۇلجىتپاي ورىندالادى. جۇرگىزۋشى 40-تان ءسال اسىرسا بىردەن ايىپپۇل تولەيدى. وكىنىشكە قاراي, ءبىزدىڭ زاڭىمىزدا مۇنداي قاتاڭ شەكتەۋلەر جوق بولعاندىقتان, قوزعالىس جىلدامدىعى 40 كم/ساع دەپ كورسەتىلگەن ۋچاسكەلەردە جۇرگىزۋشى جىلدامدىقتى 50-60 كم/ساع دەيىن ارتتىرسا دا, قالىپتى جاعداي دەپ قابىلدانادى», دەيدى پوليتسيا پودپولكوۆنيگى.
ادامدار, اسىرەسە, قىس مەزگىلىندە جولدا اباي بولۋى كەرەك. كوكتايعاق, قالىڭ تۇمان, بوران, نە قار جاۋعاندا جولداعى كورىنۋ قاشىقتىعى تومەن بولعاندىقتان, قارسى بەتتەن كەلىپ قالعان كولىكتى بايقاۋ وتە قيىن. سول سەبەپتى قىستا جوعارى جىلدامدىقپەن كولىك جۇرگىزگەندى ۇمىتقان دۇرىس. قىس مەزگىلىندە, كوكتايعاقتا ۇلكەن جولداردا جەڭىل كولىكتەر مەن اۋىر جۇك كولىكتەرىنىڭ سوقتىعىسۋىنىڭ جيىلەۋ سەبەپتەرى دە وسىندا. ادەتتە جەڭىل كولىك جۇرگىزۋشىسى الدىندا ءجۇرىپ كەلە جاتقان اۋىر جۇك كولىگىن باسىپ وزامىن دەپ, قارسى كەلە جاتقان كولىكتى بايقامايدى. نە كەش بايقاعاندىقتان دا, كولىك تىزگىنىن باسقارا الماي قالادى. جۇرگىزۋشى ۇلكەن جولدا جاعدايدى دۇرىس باعدارلاي الماۋىنان, قارسى بەتكە شىعىپ كەتەدى. دۇرىسى – وڭ جاعىنا قاراي تەجەلىپ, ال قارسى كەلە جاتقان كولىك توقتاۋى كەرەك. وسى كەزدە اپاتتىڭ الدىن الۋعا بولادى.
ەلميرا پوليتسيا قىزمەتىندە ءجۇرىپ, بالالارىنىڭ دا ەرجەتىپ قالعانىن بايقاماي قالعانىن ايتادى. قازىر ۇلكەن قىزى 20-دا, ەڭ كەنجەسى بالاباقشادا. ەرەسەكتەرى اتا-اناسىنىڭ جولىن قۋىپ, پوليتسيا بولۋعا ىقىلاستانىپ وتىرعان جوق دەيدى. سەبەبىن سۇراعاندا, «بالالارىمىزدىڭ ءبىز سياقتى اكە-شەشەسىن كورمەي وسكەنىن قالامايمىز» دەپ جاۋاپ بەرگەن. «جولداسىم ەكەۋمىز بالا تاربيەسىندە ءسوزىمىز ءبىر جەردەن شىعادى. بالالار ەركە ەمەس, ارتىق ەشتەڭە سۇرامايدى. تەك ولار ءبىزدىڭ جاندارىندا ءجيى بولۋىمىزدى قالايتىن. ءبىز ۇيگە بالالار ۇيىقتاپ جاتقاندا, كوبىنەسە تۇندە ورالامىز. سەنبى مەن جەكسەنبىدە دە اتا-اناسىن كورە بەرمەيدى. دەگەنمەن, مۇنداي جۇمىس ءتارتىبىنىڭ پايداسى – بالالار جاۋاپكەرشىلىكتى مويىندارىنا الادى. ساباقتارىن وزدەرى وقيدى, ەرەسەكتەر كىشكەنتايلارىن باعادى, ءۇيدىڭ بار شارۋاسىن دا وزدەرى اتقارادى», دەيدى ەلميرا.
تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەسەيگەن جاس وسىلايشا وتانعا ادال قىزمەت اتقارىپ, تاربيەلى ۇرپاق ءوسىرىپ, جاقسى جار, ۇلگىلى كەلىن بولىپ وتىر. قىزمەتتەستەرى دە ەلميرانى قاراپايىمدىلىعى مەن اقجارقىن مىنەزى ءۇشىن قۇرمەتتەيدى, جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى مامان دەپ باعالايدى.
اقتوبە وبلىسى