الماتى ءۇشىن اسا كۇردەلى جىل بولدى

ءتۇرلى جيىنداردان 30,8 ملرد تەڭگە ۇنەمدەلدى

اپتا باسىندا الماتى قالاسى اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتى الاڭىندا ەسەپ بەردى. مەگاپوليس باسشىسى­نىڭ بايانداماسى «پاندەميا كەزىن­دەگى الماتى» دەپ اتالۋى دە بەكەر ەمەس. الماتى اكىمى بارلىق سالاداعى ات­قارىل­عان جۇمىستاردى سارالاپ, باق وكىلدەرىنىڭ ساۋالدارىنا تۇگەلگە جۋىق جاۋاپ بەردى.

قازىر الماتىداعى سانيتارلىق-ەپيدەميالىق جاعداي قايتا قيىندادى. پاندەميا باستالعاننان بەرى قالادا وسى ۋاقىتقا دەيىن ىندەت جۇقتىرۋدىڭ 16 534 وقيعاسى, سونداي-اق ەتيولوگيا­سى انىقتالماعان پنەۆمونيانىڭ 1 200 جاعدايى تىركەلدى. ونىڭ ىشىندە – 14 960 ادام نەمەسە 90,4%-ى جازىلىپ شىقتى. كوروناۆيرۋستان قايتىس بول­عاندار سانى 331 ادامدى قۇرايدى (2%).

– قازىر پاندەميا ەۋروپا مەن رەسەيدە ءورشىپ تۇرعانىن كورىپ وتىرمىز. مۇنداي جاعداي بىزدە دە ورىن الۋى ىقتيمال. ءبىز وعان دايىندالىپ جاتىرمىز, – دەدى قالا اكىمى.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن بيۋدجەتتىڭ شىعىس بولىگىن قايتا قاراۋ جانە كونفەرەن­تسيا دوڭگەلەك ۇستەل, سالتاناتتى جانە مادەني-بۇقارالىق, يميدجدىك ءىس-شا­رالار سياقتى باسىم ەمەس شىعىن­دار­دان باس تارتۋ جۇمىستارى جۇر­گىزىل­دى. ناتيجەسىندە, بيۋدجەت 30,8 ملرد تەڭگەگە وڭتايلاندىرىلىپ, بۇل قارا­جات ەپيدەمياعا قارسى كۇرەسكە باعىتتالدى.

2020 جىلى COVID-19-عا قارسى كۇرەس ءۇشىن الماتىعا رەسپۋبليكالىق (21,6 ملرد تەڭگە) جانە جەرگىلىكتى (89,4 ملرد تەڭگە) بيۋدجەتتەن بارلىعى 100 ملرد تەڭگەدەن اسا قاراجات ءبولىندى. قاراجات ينفەكتسيالىق گوسپيتالدار سالۋعا, مەديتسينالىق جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا, مەديتسينالىق ۇيىم­دار­دى ەمدىك گازبەن جابدىقتاۋعا, ءدارى-دارمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋگە, جەدەل جاردەم كولىكتەرىن, جەكە قورعانۋ قۇرالدارىن ساتىپ الۋعا, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاماقتانۋىنا, تۇرۋى­نا, وتەماقىلار تولەۋگە, ازىق-ت ۇلىك جانە ءدارى-دار­مەكتەردىڭ تۇراق­تاندىرۋ قور­لارىن جاساقتاۋعا, سونىمەن قاتار قالانى اۋقىمدى دەزينفەكتسيالاۋ جۇمىستارىنا جۇمسالدى.

7011 توسەكتىك ورىن ساقاداي ساي تۇر

الماتىدا 7011 توسەكتىك ورنى بار 23 ستا­تسيونار ساقاداي ساي تۇر. پاندە­ميا كەزىندە الماتىدا ءۇش جاڭا ينفەك­تسيالىق ستاتسيونار سالىندى: 2 ءمودۋلدى كلينيكا جانە رۆ-90 گوسپيتالى. جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن ەكى كلينيكا قايتا قۇرىلدى.

اكىم كەلتىرگەن مالىمەتتەرى بويىنشا جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جۇمىسى جانە ناۋقاستاردى باعدارلاۋ جاڭا الگوريتمگە اۋىستىرىلدى. جاڭا 35 جەدەل جاردەم كولىگى ساتىپ الىندى. 16 جەلتوقسانعا دەيىن قوسىمشا 50 ماشينا كەلەدى. 2021 جىلدىڭ باسىندا تاعى 50 كولىك الىنباق.

جالپى قالالىق زەرتحانالىق جەلى مەن پاتسيەنتتەردى دياگنوستيكالاۋ جۇمىسى ورتالىقتاندىرىلدى. قۋاتى تاۋلىگىنە پتر-زەرتتەۋلەرىن 22 مىڭعا دەيىن كەڭەيتۋ مۇمكىندىگى بار.

– وتكەن جىلى ءبىز جاقىن ورنالاس­قان قولجەتىمدى جەردەن مەديتسينالىق قىزمەت تۇرلەرىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ 3 جىلدىق جوسپارىن قابىلدادىق. بارلىعى 35 امبۋلاتوريا سالىنادى. 16 امبۋلاتوريا ىسكە قوسىلدى, كەلە­سى جىلى تاعى 11 امبۋلاتوريا پاي­دالانۋعا بەرىلەدى, – دەدى قالا اكىمى.

ءبىرىنشى ەشەلون ستاتسيونارلارىن مەديتسينالىق گازبەن, سونىڭ ىشىندە وتتەگىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى جالپىقالالىق باعدارلاما ىسكە اسىرىلىپ وتىر. مەديتسينالىق ۇيىم­داردىڭ كارىز سۋلارىنىڭ بيولوگيالىق قاۋىپ­سىزدىگى رەجىمى ەنگىزىلدى. مەدي­تسينالىق قالدىقتاردى كادەگە جارا­تۋعا باقىلاۋ كۇشەيتىلدى.

ب.ساعىنتاەۆتىڭ مالىمەتىنشە, تۇراقتاندىرۋ قورىن قۇرۋ ءۇشىن 10 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ونىڭ 5 ملرد تەڭگەسى اۋرۋحانالار مەن ەمحانالاردى ءدارى-دارىمەكپەن قامتاماسىز ەتۋگە, 5 ملرد تەڭگەسى ءدارىحانالاردى دارىلىك پرەپاراتتارمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان.

قالا اكىمى بيىلعى 9 ايدا جالپى سوماسى 14 ملرد تەڭگەدەن اسا تولەم جۇرگىزىلگەنىن العا تارتتى. وسى كەزەڭدە اي سايىن 3,5 مىڭنان 7,5 مىڭعا دەيىن مەديتسينا قىزمەتكەرى ۇستەمەاقى العان.

كۆي-مەن كۇرەس بارىسىندا جۇمىس ورنىندا ىندەت جۇقتىرىپ, ناۋقاس­تانعان 1 491 مەديتسينا قىزمەتكەرى بەل­­گىلەنگەن تولەمدى الدى. بۇعان قو­سىم­شا 50 مەديتسينا قىزمەتكەرى جەر­گىلىكتى بيۋدجەتتەن الەۋمەتتىك تولەم­دەر الدى. بۇگىنگى تاڭدا كادرلىق رەزەرۆ­تە 2 450 مەديتسينا قىزمەتكەرى بار.

90 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىپ جاتىر

مەگاپوليس اكىمى قانداي جاعداي بولسا دا قالا ەكونوميكاسىن قۇلدىرات­پاۋ ءۇشىن اتقارىلىپ جاتقان شارالار لەگىن اتادى.

ونەركاسىپ, بايلانىس, قۇرىلىس سالالارىندا ەكونوميكالىق ءوسىم ساقتالعان. مىسالى, ونەركاسىپ 4,3%-عا, قۇرىلىس 11,8%-عا, پايدالانۋعا بەرىلەتىن باسپانا كولەمى 3,6%-عا, بايلانىس قىزمەتتەرى 8%-عا ءوستى.

جىل قورىتىندىسى بويىنشا الماتىدا قۇنى 176,2 ملرد تەڭگە بولاتىن 90 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلىپ, ناتيجەسىندە 7,3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. مەگا­پوليستىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ جىلدىق كولەمى 900 ملرد تەڭگەگە باعالانىپ وتىر.

2020 جىلدىڭ 11 ايىنىڭ قورى­تىن­دىسى بويىنشا مەملەكەتتىك بيۋدجەت­كە جينالعان سالىقتار مەن تولەمدەر وتكەن جىلدىڭ ۇقساس كەزەڭىنە قاراعاندا 1%-عا كوپ. بۇل رەتتە قالانىڭ مەملەكەتتىك بيۋدجەت كىرىستەرىندەگى ۇلەسى 23,5-تەن 25,7%-عا دەيىن ۇلعايدى.

3 جەلتوقساندا ونلاين فورماتتا وتكەن ينۆەستيتسيالىق فورۋمنىڭ ناتيجەسىندە 1,5 ترلن تەڭگە سوماسىنا 55 مەموراندۋم جاسالدى. ينۆەس­تورلار­دىڭ جوعارى بەلسەندىلىگى 2020 جىلعى سىرتقى سوققىلارعا قارا­ما­س­تان, الماتى ينۆەستيتسيالىق بەلسەن­دىلىكتىڭ حالىقارالىق ورتالىعى بولىپ قالاتىنىن تاعى راستايدى.

بيىل الماتى اكىمدىگى ءبىلىم جانە عىلىم, باق, الەۋمەتتىك قىزمەت كور­­سەتۋ سالالارىندا قىزمەت ەتەتىن 35 جاسقا دەيىنگى جاستارعا ارنال­عان «الماتى جاستارى» اتتى جەڭىل­دەتىل­گەن يپوتەكالىق نەسيەلەندىرەتىن جەكە باعدارلاماسىن ىسكە قوسقانى بەلگىلى.

2020 جىلى الماتىدا 2 ملن 396 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پاي­دالانۋعا بەرىلەدى. بۇل – 22 626 پاتەر, 2 062 جەكە تۇرعىن ءۇي. ونىڭ ىشىندە «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 290 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي, ياعني 5 206 پاتەر بەرىلەدى.

سونىمەن قاتار «7-20-25» جەڭىل­دەتىلگەن يپوتەكالىق نەسيەلەندىرۋ باعدارلاماسى جالعاسىپ, وسى ارقىلى 76,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا 5 605 پاتەر الۋ ماقۇلداندى. باعدارلاما بويىنشا باستاپقى جارنا پاتەردىڭ جالپى قۇنىنىڭ 10%-ىن قۇرايدى. كرەديتتىك شارت جىلدىق 5%-بەن 25 جىل مەرزىمگە رەسىمدەلەدى. جەڭىلدەتىلگەن شارتتاردىڭ ارقاسىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, مۇعالىمدەر, جوو مەن عزي وقىتۋشىلارى مەن عىلىمي قىزمەتكەرلەرى, مادەنيەت جانە سپورت سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, جۋرناليس­تەر, جازۋشىلار, حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى قىزمەتكەرلەرى اراسىنان 894 الماتىلىق جاستار كوپتەن كۇتكەن پاتەرلەردى باستاپقى جانە قايتالاما تۇرعىن ءۇي نارىعىنان ساتىپ الدى.

جىل سوڭىنا دەيىن قالانىڭ بارلىعى 1 مىڭ جاس تۇرعىنى باسپا­نالى بولادى.

75 مىڭ كاسىپكەردىڭ سالىعى كەيىنگە قالدىرىلدى

قالانىڭ 75 مىڭ كاسىپكەرى سالىق بويىنشا 23 ملرد تەڭگەگە جۋىق بەرەشەگى كەيىنگە قالدىرىلدى. 2,9 مىڭ كاسىپكەردىڭ 72 ملرد تەڭگە سوماسىنا نەسيەلەرى كەيىنگە قالدىرىلدى.

پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا سايكەس, 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن كوممۋ­نالدىق مەنشىك نىسانىنداعى اۋماق­تاردى جالعا العان 1,2 مىڭ كاسىپكەر 376 ملن تەڭگە سوماسىنداعى تولەمنەن بوساتىلدى.

200-دەن اسا نىسان (سوو, قوعامدىق تاماقتاندىرۋ, بازارلار) 20 مىڭعا جۋىق كاسىپكەردى 3 ايعا دەيىنگى مەرزىمگە جالاقى تولەۋدەن بوساتتى. قازىر­گى ۋاقىتتا جالعا بەرۋشىلەر جالداۋ مولشەرلەمەسىن ورتاشا ەسەپپەن 20-30%-عا تومەندەتتى.

وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋ ماقساتىندا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى اياسىندا جاسالعان بارلىق شارتتار بويىنشا تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەت تۇرلەرىنىڭ 90%-ى جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەردەن ساتىپ الىنادى.

قازىرگى تاڭدا كوپ بالالى انالارعا قولداۋ كورسەتۋ ءۇشىن وڭىرلىك «باقىتتى وتباسى» ورتالىقتارىنىڭ بازاسىندا «ىسكەر انا» باعدارلاماسى دا كوپ ءىس تىن­دىرىپ وتىر. مۇندا ولار­دى «ەڭبەك» مەملەكەتتىك باعدارلاما­سى اياسىن­دا كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتادى.

كوپ بالالى وتباسىلاردان 888 ادام 555 مىڭ تەڭگەگە دەيىن گرانت الدى. سونىمەن قاتار 406 ملن تەڭگە سوماسىنا 203 كوپ بالالى انا 5 ملن تەڭگەگە دەيىنگى گرانتتى يەلەندى. سول سياقتى «شىڭعا ورلەۋ» الەۋمەتتىك كلۋبى جوباسى ىسكە قوسىلدى.

سونداي-اق مۇگەدەك جانداردى الەۋمەتتەندىرۋ جانە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماقساتىندا العاش رەت Ten Qogam الەۋمەتتىك قولداۋ ورتا­لىعى اشىلدى. ورتالىق مۇگەدەك ادامدارعا جانە ولاردىڭ وتباسىلارىنا اقپاراتتىق, كونسۋلتاتسيالىق, زاڭگەرلىك جانە پسيحولوگيالىق قول­داۋ كورسەتەدى. جۇمىسقا ورنالا­سۋ­عا جاردەمدەسەدى, مۇگەدەك ادام­داردى قوعامعا ءتيىمدى بەيىمدەۋ ءۇشىن تۇرمىستىق جانە الەۋمەتتىك داعدى­لارعا وقىتادى.

الماتى