«تاربيە – تال بەسىكتەن باستالادى» دەگەن تامسىلگە سۇيەنگەن دانا حالىق بالا دەگەندە ەت جۇرەگى ەلجىرەمەي قويمايدى. ادام بالاسىنىڭ ومىرگە دەگەن كوزقاراسى مەن تالعامى دا بالالار ادەبيەتىمەن قالىپتاسادى. دەمەك, بالالار ادەبيەتى – ۇرپاق تاربيەسىنىڭ تالبەسىگى, تاعىلىم, ءتالىم ورداسى. سوندىقتان دا بۇل سالا قاي كەزدە دە قامقورلىق پەن نازاردان تىسقارى قالماۋى كەرەك.
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە بالا پسيحولوگياسىن دامىتاتىن كىتاپتاردىڭ از بولۋى ءھام كىتاپ دۇكەندەرىندەگى قازاق بالالار ادەبيەتىنىڭ تومەن كورسەتكىشى قوعامدا ايتارلىقتاي الاڭداۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر. باسپالاردان جارىق كورەتىن بالالار ادەبيەتىنىڭ باسىم بولىگى شەتەل اۋدارمالارى بولسا, ال دۇكەندەردەگى زامان تالابىنا ساي بالالار كىتاپتارىنىڭ سانى دا, ساپاسى دا كوڭىل كونشىتپەيدى. وسى ءبىر تۇيتكىلدى ماسەلە كۇنى كەشە عانا ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا وتكەن القالى جيىندا تالقىلاندى. القيسسا.
«بالالار ادەبيەتى – ۇلت بولاشاعى» تاقىرىبىنداعى ونلاين كونفەرەنتسيا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ ەل پرەزيدەنتى ق.ك.توقاەۆتىڭ 1 قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنا سايكەس «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قۇرۋدا حالىققا جاقىن بولۋ, قوعاممەن كەرى بايلانىس ورناتۋ مىندەتىن جۇزەگە اسىرۋ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا قۇرىلعان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ جول كارتاسى بويىنشا ءوتتى.
باسپا سالاسى بويىنشا بالالار ادەبيەتىنىڭ بىرقاتار ماسەلەلەرىن كوتەرگەن كونفەرەنتسيادا 2017-2020 جىلدارى وتاندىق باسپالاردان 364 بالالار ادەبيەتى ارقايسىسى 1000-1500 دانا تارالىممەن جارىق كورگەنى ءھام تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا بالالار كىتاپتارىنىڭ 70%-ى مەملەكەتتىك تىلدە باسىلىپ شىققانى ايتىلدى. سونداي-اق مينيسترلىك بالالار ادەبيەتىنىڭ جاس ۇرپاق تاربيەسى ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, بيىل «مادەنيەت تۋرالى» زاڭعا تولىقتىرۋلار مەن وزگەرىستەر ەنگىزىپ, كەلەر جىلدان باستاپ (2021) كىتاپ پالاتاسى جانىنان بىرنەشە جوبالاردى, سونىڭ ىشىندە «ۇزدىك بالالار شىعارماسى», «جىلدىڭ ۇزدىك كىتابى» بايقاۋلارى مەن «اسىل ءسوز» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
جيىننىڭ بەتاشار ءسوزىن العان مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ادىلبەك قابا بايانداماسىندا بالالار ادەبيەتىن دامىتۋدا جازۋشىلارعا قازىرگى زامان تالابىنا ساي تاقىرىپتاردى يگەرۋى, شىعارما جازعاندا ولاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرۋى, بالالار ادەبيەتىن عىلىممەن, تاربيەمەن تىعىز بايلانىستىرۋدى, جاسوسپىرىمدەر شىعارمالارىندا ءسوز مادەنيەتى, ەستەتيكالىق تالعامنىڭ جوعارى بولۋى ءھام مازمۇنىندا تراگەديا بولماۋىن ايتا وتىرىپ, وتاندىق باسپالاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, كىتاپ دۇكەندەرىندە قازاقتىلدى بالالار ادەبيەتى كونتەنتىنە باسىمدىق بەرۋ ماسەلەلەرىن ورتاعا سالدى.
«ەلىمىزدە كىتاپ شىعارۋشى ۇيىمدار دا بارشىلىق. الايدا ولاردىڭ قازىرگى نارىققا توتەپ بەرەتىن باسەكەگە قابىلەتتىلىگى دامىماۋدا. وتاندىق باسپالاردىڭ ماركەتينگتىك, مەنەدجمەنتتىك سالاسى جولعا قويىلماعان. وسى رەتتە ءوز ونىمدەرىن نارىققا شىعارىپ, پايدا تابا الماۋدا. سونداي-اق وقىرماندار كىتاپتىڭ سىرتقى جانە ىشكى بەزەندىرۋلەرىنە دە ءمان بەرەدى. كىتاپ ديزاينى دا ەستەتيكالىق تالاپتارعا ساي بولۋى كەرەك. باسپالار جاس وقىرماندار بويىنا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى سىڭىرۋدە اۋدارما ادەبيەت ەمەس, قازاق ءتول بالالار ادەبيەتىن باسىپ شىعارۋدى قولعا السا دەيمىز», دەدى ول.
كونفەرەنتسيا بارىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتتارى ناريمان تورەعاليەۆ, ايگۇل قاپباروۆا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى جانىنان قۇرىلعان قوعامدىق سەنىم ۇلتتىق كەڭەسى مۇشەسى قايرات جولدىباي, ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانا ديرەكتورى ءۇمىتحان مۇڭالباەۆا, ۇلتتىق مەملەكەتتىك كىتاپ پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ءادىل قويتانوۆ, بالالار ادەبيەتىنىڭ وكىلدەرى تولىمبەك ىبىرايىم بايانداما جاسادى. سونداي-اق نۇر-سۇلتان, الماتى, شىمكەنت قالالارى مەن وبلىس اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, باسپاگەرلەر, كىتاپحانالار, كىتاپ دۇكەندەرىنىڭ باسشىلارى ونلاين رەجىمدە پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
جالپى, ەلىمىزدە بالالار ادەبيەتىن تۇراقتى تۇردە باسىپ شىعارۋمەن «فوليانت», «ارۋنا», «الماتىكىتاپ», «مەكتەپ», «بالالار ادەبيەتى», «بالاۋسا», «كىتاپ-ءداۋىر», «شۇعىلا» باسپالارى جانە «اتامۇرا كورپوراتسياسى» اينالىسادى. كەي باسپالاردىڭ ەل ايماقتارىندا كىتاپ دۇكەندەر جەلىسى دە بار. ماسەلەن, ءىرى ساۋدا ورىندارىنداعى كىتاپ دۇكەندەر جەلىسى قازاقستاندىق باسپالارمەن بىرىگىپ جۇمىس ىستەۋ جوسپارىن قاراستىرسا, قازاقتىلدى بالالار ادەبيەتىنىڭ كونتەنتى جوعارى دەڭگەيدە قالىپتاسار ەدى. بالكي, بالالار ادەبيەتىنىڭ بۇل ءتۇيىنى, كەلەلى جيىندا ايتىلعانداي, اۆتور-باسپا-دۇكەن ۇشتاعانىنىڭ قالىپتاسپاي وتىرعانىنان بولار.
بۇل تۋرالى ۇلتتىق مەملەكەتتىك كىتاپ پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ءادىل قويتانوۆ: «كىتاپ شىعارۋ سالاسىندا اۆتور-باسپا-دۇكەن دەگەن ۇشتىك بايلانىس قالىپتاسپاعان. بالالار ادەبيەتىنىڭ ءبىرىنشى ماسەلەسى – بالالار جازۋشىلارىنا قامقورلىق جوق. ەلىمىزدەگى كوپتەگەن بالالار اۆتورلارى شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋعا ىنتالاندىراتىن دۇنيە جوقتىعىن العا تارتادى. كىتاپ پالاتاسى وسى ماقساتتا تامىز ايىندا «ۇزدىك بالالار شىعارماسى» دەگەن بايقاۋ جاريالادىق. ول ءۇش نوميناتسيادان تۇرادى: ءبىرىنشى – مەكتەپگە دەيىنگى, ەكىنشى – ون جاسقا دەيىنگى, ءۇشىنشى ون جاستان جوعارى بالالارعا ارنالعان. ادەبي بايگەنىڭ قورىتىندىسى قاراشانىڭ 25-ىندە شىعادى. بايقاعانىمىز, ادەبي ورتادا بالالار اۆتورلارى بارشىلىق. جانە ولار بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە جاقسى جازادى», دەي كەلە بۇل بايقاۋ الداعى جىلدارى دا جالعاسىن تاۋىپ, ۇلتتىق كونكۋرسقا اينالاتىنىن اتاپ ءوتتى.
بۇدان بولەك جيىنعا قاتىسۋشىلار قازاق ەرتەگىلەرى زاماناۋي ۇلگىدە جازىلىپ, ادەبيەتتە جاڭا كەيىپكەرلەر پايدا بولۋىنا ءھام بۇگىنگى بالالاردىڭ نەنى قالايتىنىن, ولارعا قانداي شىعارمالاردىڭ قىزىق بولاتىنىنا زەرتتەۋ جۇرگىزدى. سونداي-اق بالالار ادەبيەتىن دامىتۋدىڭ تەتىكتەرى مەن اقىن-جازۋشىلاردىڭ زاماناۋي تاقىرىپتاردى يگەرۋى, كىتاپ نارىعىنداعى قازاقتىلدى كونتەنتتىڭ ۇلەسى مەن باسپالاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ت.ب. بالالار ادەبيەتىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىعا سالىندى.
كونفەرەنتسيا قورىتىندىسى بويىنشا الداعى ۋاقىتتا بالالار ادەبيەتى قالامگەرلەرىن ىنتالاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا, سونداي-اق بالالار ادەبيەتى سۋرەتشىلەرى, ديزاين كادرلارىن دايىنداۋدا گرانت كولەمىن ۇلعايتۋ, ب.سوقپاقباەۆ اتىنداعى بالالار ادەبيەتى كۇنىن بەلگىلەۋ, كىتاپ ءىسى سالاسىنا, ونىڭ ىشىندە ماقساتتى تۇردە بالالار ادەبيەتىمەن اينالىساتىن باسپا نىساندارىنا سالىق جۇكتەمەسىنە جەڭىلدىكتەر جاساۋ تۋرالى مينيسترلىك تاراپىنان ۇكىمەتكە ۇسىنىستار جولداناتىن بولادى. اتالعان يگى باستامالار مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, جۇزەگە اسىپ جاتسا, قازاق بالالار ادەبيەتىندە ءبىرشاما جاقسى وزگەرىستەر بولارى انىق.