ادەبي ورتاعا جاڭا ەسىمدى تانىستىرعان العاشقى شىعارما بەيتانىس اۆتوردىڭ قالام قۋاتىن بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە كورسەتەتىنى انىق. «تەڭىزدىڭ ءدامى تامشىسىنان» بىلىنەدى ەمەس پە؟! جاس قالامنىڭ دەبيۋتتىك شىعارماسىنا قاداري-حالىمىزشە باعا بەرىپ, بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىز. الايدا ادەبي ساحناعا جاڭادان اياق باسقان جازۋشىلارعا ءار تاراپتان ايتىلعان كەز كەلگەن سىننىڭ, ياكي كوپىرمە ماقتاۋدىڭ ىقپالى كوپ تيەتىنىن كەيدە بايقامايمىز. وسىندايدا جاس تالانتتى الىستان تانيتىن كوزى قىراعى اعا بۋىننىڭ ءرولى ەرەكشە كورىنەتىندەي.
ادەبيەت الەمىنىڭ ەسىگىن «قوڭىر كۇز ەدى» اتتى اقجاۋىن جىرىمەن قاققان قاليحان ىسقاققا اكادەميك ز.قابدولوۆ: «بۇل قوڭىر كۇز ەمەس, شىبىنسىز جاز ەدى عوي», دەپ تامسانىپ, جىلى پىكىر بىلدىرگەن ەدى. اسقار سۇلەيمەنوۆ تە «جاس پروزايكتەر جانە جاستار وبرازى» (1962 جىلى جازىلعان) دەگەن ماقالاسىندا قاليحان ىسقاقتىڭ وسى پوۆەسىنە توقتالىپ, قاسىم وبرازىنىڭ شىنايىلىعىنا تەرەڭىنەن بويلاپ, جاس جازۋشىعا جاناشىرلىقپەن اقىل-كەڭەسىن ايتادى. ء«ومىر الدىندا الپىستى ارتىنا تاستاعان دا دەبيۋتانت جاستا. بىراق وسىنىڭ ءبارىنىڭ ورتاسىندا جۇرگەن, ول – ازامات. قاسىمدا بۇل جوق. قاسىم بۇل جاسقا جەتكەن جوق. ق.ىسقاقوۆ كەلەسى كىتاپتارىن جازۋ ۇستىندە (ەگەر دوپ قۋالاپ كەتپەسە) گەرويدى وسى ازامات جاسىنا جەتكىزۋ جاعىن قاراستىرۋى كەرەك», دەيدى.
وسى «قوڭىر كۇز ەدى» شىعارماسىنان باستاۋ الاتىن ليريكالىق تون اۆتوردىڭ كەيىنگى جازىلعان شىعارمالارىندا, ماسەلەن, «بەۋ, اقساق دۇنيەدە» دارمەنسىز سياقتى كورىنەدى. اۋىلدىڭ جۇرەك سىزداتارلىق اۋىر ءحالى مەن التايدىڭ نۋ ورمانىنىڭ شابىلىپ, جان-جانۋارىنىڭ ساتىلۋىن پروبلەما قىلىپ كوتەرگەن اۆتور بۇل حيكاياتتا جاڭا ءستيلدىڭ قالىبىن سوعادى. بۇرىن-سوڭدى شىعارمالارىندا تەك قىلاڭ بەرگەن استارلى يۋمور ەندى ۇلعايادى. شىعارما ءتىلى وزگەرىپ, تارتىس تا ۇدەي تۇسەدى. ال ادەبيەتشىلەر, ا.سۇلەيمەنوۆتىڭ ايتقان بازىناسىن ق.ىسقاق «تۇيىق» شىعارماسىندا ورىندادى دەيدى.
كەز كەلگەن قالامگەردىڭ تىرناقالدى تۋىندىسى مەن سوڭعى شىعارماسىنىڭ اراسىنان كوپ وزگەرىس كۇتەتىنىمىز راس. جانە ول وڭدى وزگەرىستىڭ بولۋى زاڭدى دا. ماسەلەن, بۇعاناسى بەكىپ, بۋىنى قاتپاعان جاس قالامگەر مەن ونىڭ تولىسقان تۇستاعى دەڭگەيىن سالىستىرا المايمىز. باتىس ادەبيەتىندە اۆتوردىڭ قالىپتاسۋ جولىندا ۇستاناتىن ۇشتىك تەوريا بار. ەڭ الدىمەن, قالامگەر ەلىكتەۋ ساتىسىنان وتەدى دەيدى. ياعني ۇلگى تۇتقان جازۋشىسىنا قاراپ وي تۇزەيدى, قالامىن قايرايدى. تىنىمسىز ەڭبەك پەن رۋحاني تاجىريبەنىڭ ناتيجەسىندە ەكىنشى دەڭگەيگە جەتىپ, جازۋشى اتانادى. ال ءۇشىنشى دەڭگەي – ەشكىمگە ۇقسامايتىن, ءوزىنىڭ جازۋشىلىق ءستيلىن قالىپتاستىرا الۋدان تۇرادى ەكەن. وعان جەتەتىندەر نەكەن-ساياق. دەگەنمەن بۇل بيىككە تالپىنعان مىڭ-ميلليون تالاپكەر بار. ۇشتىك تەورياسى بويىنشا, كوبى سونىڭ ءبىرىنشى ساتىسىندا قالىپ قويادى دا, ءبىر شوعىرى عانا ەكىنشى ساتىعا كوتەرىلە الادى. ءسوز-اق. كەيبىر قالامگەرلەردىڭ العاشقى جانە سوڭعى شىعارمالارىنان ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق كورە المايتىنىمىز, بالكي, وسى ءبىرىنشى نە ەكىنشى دەڭگەيدىڭ توڭىرەگىنەن ارى اسا الماعاندىعىنان بولار.
بۇل شىعارماشىلىق توقىراۋدى بولدىرماۋ ءۇشىن تاعى دا قازىرگى عىلىمداعى م.گلادۋەل ۇسىنعان جاڭا تەورياعا سۇيەنسەك بولاتىنداي. ونىڭ پىكىرىنشە, كەز كەلگەن سالادا قارا ءۇزىپ, توپ جارار مامان بولۋ ءۇشىن تالاپكەر سول سالاعا ون مىڭ ساعاتىن باسى ءبۇتىن ارناۋى كەرەك ەكەن. بۇل دەگەنىڭىز, كۇن سايىن ءۇش ساعات ۋاقىت ارناعاندا, ون جىلعا سوزىلاتىن ۇدەرىس. ول الەمگە ايگىلى ونەر ادامدارىنىڭ ءومىرىن ۇزاق جىلدار بويى زەرتتەۋ ارقىلى وسىنداي قورىتىندىعا كەلىپتى. جۇيەلى ەڭبەك پەن توقتاۋسىز ىزدەنۋگە نەگىزدەلگەن گلادۋەل تەورياسىنىڭ ادەبيەتكە دە بەرەر يگىلىگى مول بولار ەدى. ەگەر الگى ەرەجەلەردى قازاق اۆتورلارى ۇستانسا, ارينە.
ال جازۋشىلىقتى نەگىزگى كاسىپ ەتپەگەن اۆتورلار ادەبي ورتادا ءبىر شىعارماسىمەن عانا ەسىمىن قالدىردى. ماسەلەن, م.ميتچەلدىڭ «ۋنەسەننىە ۆەتروم» اتتى جالعىز رومانى الەمنىڭ 38 تىلىنە اۋدارىلىپ, بىرنەشە دۇركىن ەكرانيزاتسيالاندى. قازاق ادەبيەتىندە دە ءبىر تۋىندى, ءبىر جيناعىمەن ادەبيەتتەن الىستاعان قالامگەرلەر بار: س.سماعۇلوۆتى «كۇمىس قوڭىراۋ» جيناعىمەن, س.ەرۋباەۆتى «مەنىڭ قۇرداستارىم» جيناعىمەن, ق.شاڭعىتباەۆ «ار» جيناعىمەن, ت.جارماعامبەتوۆتى «وتامالى» اڭگىمەسىمەن, ر.رايىمقۇلوۆتى «تۇيەلى ادام» پوۆەسىمەن, ك.قازىباەۆتى «ىزعار» رومانىمەن ايتۋعا بولادى. بۇل ەسىمدەردىڭ كوركەم جازۋدى تاستاۋىنا ءبىرىنىڭ قايراتكەرلىك, ازاماتتىق قىرى, ەكىنشىسىنىڭ جۋرناليستىك قىزمەت جولى, بولماسا اۋدارماشىلىق جولعا تۇسۋلەرى سەبەپ بولدى. بالكي, شەبەرلىك قۋات جەتپەگەندىكتەن دەبيۋتتىك شىعارمالارمەن توقتاعان بولار, ءسىرا.
قازىرگىدەي قارىشتاپ دامىعان ۋاقىتتا بارشا الەم جازۋشىلارى زاماناۋي مۇمكىندىكتەردى پايدالانىپ باعۋدا. ماسەلەن, ماركەتينگ پەن مەنەدجمەنتتى ادەبيەتكە ارالاستىرماي قازاق ءسوز ونەرىنىڭ ىلگەرىلەمەيتىنىنە بۇگىندە كوزىمىز جەتىپ وتىر. ويتكەنى بۇرىن حالىقتى كىتاپ وقۋعا باۋلىسا, قازىر قاي كىتاپتى وقۋ كەرەك دەيتىن ماسەلە العا وزدى. اقپاراتتىق قوعام وقىرمانعا سان-سالالى, قاجەتتى-قاجەتسىز دۇنيەلەردىڭ ءبارىن ۇسىنىپ وتىر. كىمدى وقيتىنىڭىزدى تالعام شەشەدى. «قوعام كىتاپ وقىمايدى» دەگەننىڭ وزىندە قازىر پاۋلو كوۋەلو مەن ستيۆەن كينگتى بىلمەيتىن وقىرمان جوق. كلاسسيكالىق شىعارما اتانباسا دا ءھام ەستەتيكالىق تالاپ-تىلەككە ساي كەلمەسە دە ولاردى بارشا الەم وقيدى. بۇل – ادەبيەتتەگى ماركەتينگتىڭ يگىلىگى. ياعني قادىر مىرزا ءالي ايتقانداي, «الدىمەن سەن ابىرويعا جۇمىس ىستەيسىڭ, سوسىن ابىروي ساعان جۇمىس ىستەيدى». مەنەدجمەنتتەگى جەكە برەند قالىپتاستىرۋ دەگەن ۇعىمنىڭ ءتۇپ توركىنى وسىدان شىعادى. جاقسى شىعارما جازىپ جۇرگەن قالامگەردىڭ كەيدە كوركەمدىك قۋاتى ءالسىز, جۇتاڭداۋ تۋىندى جازسا دا قالىڭ وقىرمانىن جوعالتىپ الماۋىنىڭ سىرى دا وسى «ابىرويدا» جاتقانداي. جانە نوبەل سىيلىعىن الاتىن اقىن-جازۋشىلاردىڭ كوبىسىنىڭ تونىن قالىڭداتىپ تۇرعان دا ماركەتينگ ەكەنىن كورىپ ءجۇرمىز. دەگەنمەن زامان قالاي قۇبىلسا دا وقىرمان ادەبي ساۋاتىنان ءھام بيىك تالعامىنان ايىرىلماۋى كەرەك. ادەبيەتتى قانشا جەردەن ماركەتينگ پەن مەنەدجمەنت بيلەسە دە وقىرمان كلاسسيكانىڭ نە ەكەنىن ۇمىتپاسا ەكەن دەيمىز.