ماقتا ءتۇسىمى مول

وڭتۇستىك اۋداندارمەن سا­لىس­­تىرعاندا الدا تۇرعان ور­داباسىدا, ناقتىراق ايتساق, گەكتارىنان 30 تسەنتنەردەن ءشيتتى-ماقتا جينالۋدا. اۋداندا جوعارى كورسەتكىشكە قول جەتكىزىپ وتىر­عان شارۋالار از ەمەس. مىسالى, «رامازان-اگرو» جشس گەكتارىنان 35 تسەنتنەردەن الۋدا. ال «ورداباسى-اگرو» گەكتارىنان 41 تسەنتنەردەن جيناپ, بارلىعىنان وزىق شىقتى.

ورداباسى اۋدانىنىڭ اكىمى نۇربول تۇراشبەكوۆ جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋدىڭ ناتي­­جەسىندە ونىمدىلىك وتكەن جىل­ع­ى­دان 5 پايىزعا ارتقانىن ايتادى. شارۋالار وسىرگەن ءونىم تولىق كومباينمەن تەرىلگەن. ءبىرىنشى تەرىم ءتورت قاتارلى «دجون دير» كومباينىمەن اتقارىلعان.

ال جەتىساي اۋدانىندا 115 مىڭ توننا ماقتا جينالدى. «اق التىننىڭ» ونىمدىلىگى گەكتارىنا 23,6 تسەنتنەردەن ءتۇسىپ وتىر. اۋداندا بيىل 48 943 گەكتار اۋماق­قا ماقتا ءدانى سەبىلگەن. ماقتا تۇسىمدىلىگى جاعىنان اتامە­كەن اۋىلدىق وكرۋگى كوش باستاپ كەلەدى. ونداعى شارۋا­لار ماقتانىڭ ءار گەكتارىنان ورتاشا ەسەپپەن 27,6 تسەنتنەردەن ءونىم السا, ج. ەراليەۆ اۋىل وكرۋگى 26,8 تسەنتنەرلىك تۇسىم­مەن ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنان كورىنگەن. اباي اۋىل وكرۋگىنىڭ ماقتاشىلارى 26,5 تسەنتنەرلىك كورسەتكىشكە قول جەتكىزدى. اتا­مەكەن اۋىل وكرۋگىنىڭ ماقتا­شىلارى – 15 مىڭ توننا, جىلىسۋ اۋىل وكرۋگى – 14 مىڭ, ماقتالى اۋىل وكرۋگى 13 مىڭ تونناعا جۋىق ماقتا جيناپ ۇلگەردى.

ال كەنتاۋ قالاسىنا قاراستى قاراشىق اۋىلدىق وكرۋگىندە العاشىندا 50 گەكتار جەرگە ماقتا ەككەن «تۇران» شارۋا قوجالىعى بۇگىندە «اق التىن» كولەمىن 850 گەكتارعا جەتكىزگەن. وسىدان 3 جىل بۇرىن قوجالىق عىلىمي ينستيتۋتپەن بىرىگىپ, ماقتانىڭ «تۇران» جانە «تۇركىستان» دەگەن سورتتارىن شىعارعان بولاتىن. بۇگىندە «تۇركىستان» سورتىن ءوسىرىپ, وزگە ەلدەرگە ەكسپورتتاپ وتىر. بۇل سورتتىڭ ەرەكشەلىگى – جىلدام ءپىسىپ, كوسەگىنىڭ بىردەن اشىلاتىندىعىندا. سونداي-اق كوپ تىڭايتقىش تالاپ ەتپەيدى. ءتورتىنشى تيپكە جاتاتىن ماقتانىڭ بۇل سورتى توقىما وندىرىسىنە قولايلى. ايتا كەتەرلىگى, اتالعان سورتتى وبلىستاعى وزگە اۋدان, قالا­نىڭ شارۋالارى دا ەگۋدە. شارۋا قوجالىقتا جەرگىلىكتى 60 ادام جۇمىس ىستەيدى. «تۇران» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى حابي­بۋللا ءازيموۆتىڭ ايتۋىنشا, وتكەن جىلى تۇسىمدىك كورسەتكىش گەكتارىنا 35 تسەنتنەر بولسا, بيىل 40 تسەنتنەردەن اسا ءونىم الۋ جوسپارلانعان. بىلتىرعى ءونىمدى تۇركيا جانە بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىنە ەكسپورتتاعان قوجالىق بولاشاقتا توقىما ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر.

شاردارالىق ديقاندار دا بۇگىندە «اق التىندى» اۋا-رايى­نىڭ قولايلى ءساتىن پايدالا­نىپ, تەزىرەك جيناپ الۋدىڭ قامىندا. اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, بيىل 18 225 گەكتار القاپتا ءشيتتى ماقتا تەرىلۋدە. وسىناۋ القاپتان 50 027 توننا اق ۇلپا جينالادى دەپ جوسپارلانعان. ونىڭ 20 مىڭ توننادان استامى جينالعان. اۋىلدار اراسىندا وزگەلەردەن كوپ ءونىم الىپ وتىرعان الاتاۋ باتىر اۋىلدىق وكرۋگىندە – 8 500, كوكسۋ اۋىلدىق وكرۋگىندە – 3 900, قوسسەيىت اۋىلدىق وكرۋگىندە 2 125 توننا ماقتا جينالعان.

ديقاندار ارينە, ەسەلى ەڭبەك­تىڭ ءادىل باعالانعانىن قالاي­دى. بۇل ورايدا ماقتا باعاسى بىرتە-بىرتە ءوسىپ, ديقانداردىڭ كوڭىلىندەگى كۇدىك سەيىلە باستادى. العاشقىدا ماقتانىڭ تونناسى 130 مىڭ تەڭگەدەن قابىلدانعان بولاتىن. وعان پۋنكت باسشىلارى ۇستەمەاقى رەتىندە تونناسىنا 5 مىڭ تەڭگەدەن قوسىپ وتىردى. قازىرگى مالىمەت بويىنشا ۇستەمەاقىنىڭ مولشەرى 15 مىڭ تەڭگەگە كوتەرىلىپ, ال ماقتا باعاسى 140 مىڭ تەڭگەگە جەتكەن. ياعني, ءبىر توننا ماقتانىڭ باعاسى 155 مىڭ تەڭگە بولىپ وتىر. جالپى, باعا ماسەلەسى – اۋدان اكىمدەرىنىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا. بۇل ورايدا قابىلداۋ پۋنكتتەرى مەن ديقاندار قاۋىمىمەن ءجيى كەزدەسۋ وتكىزىلىپ, ءتۇسىندىرۋ ج­ۇمىس­تارى جۇرگىزىلۋدە. ايتا كەتە­لىك, بيىلعى ناۋقان ءونىمدى تەح­نيكامەن جيناۋعا باسىمدىق بەرىلۋىمەن دە ەرەكشەلەنۋدە. جالپى, وڭىردە «اق التىننىڭ» 83 پايىزى كومباينمەن جينالىپ وتىر.

تۇركىستان وبلىسى