پاندەميا ەلىمىزدەگى مەديتسينا, ءبىلىم, تسيفرلاندىرۋ سالالارىنداعى كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ بەتىن اشسا, سونىڭ الدىڭعى لەگىنە ينتەرنەت بايلانىسىنىڭ ناشارلىعى نەمەسە بايلانىستىڭ بولماۋى, وقۋ ورىندارىن كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن جابدىقتاۋ ماسەلەسىن شىعاردى.
بۇل وقۋ جىلىنىڭ ءبىرىنشى توقسانىنىڭ اياقتالۋىنا ساناۋلى كۇندەر قالعاندا دا وزەكتى بولىپ وتىر. اقتوبە وبلىسىنىڭ 403 مەكتەبىندەگى جالپى وقۋشىلار سانى – 157 919. قىركۇيەك ايى باستالعاننان بەرى 219 مەكتەپ ءداستۇرلى تۇردە وقىپ جاتىر. بۇلار – نەگىزىنەن الىس ەلدى مەكەندەردە. تامىز ايىنىڭ سوڭىندا 18 مىڭ وتباسىنىڭ 24 مىڭ وقۋشىسىن قاشىقتان وقىتۋعا كومپيۋتەرلىك تەحنيكامەن جابدىقتاۋ قاجەت بولدى. نەگىزىنەن كوپبالالى, از قامتىلعان, ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار وقۋشىلاردى قامتۋ جوسپارلاندى. مۇنىڭ ءبارىن ءبىر مەزەتتە قامتۋ مۇمكىن ەمەس, سودان وبلىستاعى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى بارلىق كومپيۋتەرلىك تەحنيكانىڭ جارامدىلىعى تەكسەرىلگەندە, 12 500 كومپيۋتەرلىك تەحنيكانىڭ عانا تالاپقا ساي ەكەنى انىقتالدى. بۇعان دەيىن وسى جابدىقتار وقۋ كابينەتتەرىندە كورنەكىلىك ماقساتتا عانا تۇرعان, ونىڭ كوبىسىنىڭ جارامدىلىق مەرزىمى وتكەنى بەلگىلى بولدى.
تامىز ايىنىڭ جيىرمالارىندا جارامدى 12 500 كومپيۋتەر ەڭ ءبىرىنشى قاجەتتىلىگى بار وتباسىلارعا تاراتىلىپ بەرىلدى. تامىز ايىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اقتوبە وبلىسىنىڭ قاشىقتان وقيتىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا 19 146 كومپيۋتەر, 13 833 نوۋتبۋك, 2 314 كومپيۋتەر, 2 999 پلانشەت ساتىپ الۋعا قارجى ءبولىندى.
10 قىركۇيەككە دەيىن وبلىستىڭ ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە 13 151 نوۋتبۋك, 2 091 كومپيۋتەر, 2 999 پلانشەت ساتىپ الۋ جوسپارلاندى. وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءلاززات ورازباەۆا: «كومپيۋتەر ماسەلەسى ەل بويىنشا كۇردەلى بولىپ وتىر. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە قازىر كۇندەلىكتى اقپاراتتى كۇندەلىكتى بەرەمىز» دەي كەلىپ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ بويىنشا كونكۋرس وتكىزىلىپ, قورىتىندىسىندا ەكى مەكەمەنىڭ جەڭىسكە جەتكەنىن حابارلادى. وسىلايشا, اقتوبە وبلىسىنىڭ بارلىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىن قىركۇيەك ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن «LTD International» جشس جانە «LaborTech International» جشس-ءى جابدىقتاپ بولۋى كەرەك ەدى. الايدا جاعداي باسقاشا ءوربىدى. بۇل كەزدە كومپيۋتەردى كۇتۋمەن ءتورت كوزدەرى تۇگەل بولعان وقۋشىلار ءبىرىنشى توقساندى دا اياقتاپ قالدى. كوپشىلىك وقۋشى ەكى اي كومپيۋتەرسىز ءبىلىم الدى.
قازاننىڭ سوڭىنا دەيىن 24 مىڭ مەكتەپ وقۋشىسىنا ۋادە ەتىلگەن كومپيۋتەرلىك تەحنيكا تولىق تۇسپەدى. سونىمەن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن 3 ملرد تەڭگە جانە وعان قوسىمشا وبلىستىق بيۋدجەتتەن قوسىمشا قاراستىرىلعان 1 ملرد تەڭگەدەن استام قارجىنىڭ سۇراۋى قايدا؟!
جابدىقتاردىڭ جەتكىزىلۋ مەرزىمىن قارايىق. 18 قىركۇي̆ەك كۇنى «LOGYCOM» كومپانياسى اقتوبە قالاسىنا 660 كومپيۋتەر جەتكىزدى. مونوبلوكتار قاشىقتان وقىتۋعا ارنالعان قۇرالدارمەن: ۆيدەوكامەرا, ميكروفون, Wi-Fi-مەن قامتاماسىز ەتىلگەن. سول كۇنى اقتوبە وبلىسىنىڭ ءبىلىم سالاسىندا ساپانى قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتىنىڭ وكىلىنىڭ باقىلاۋىمەن تەحنيكالىق قۇرىلعىلار 12 مەكتەپكە تاراتىلدى.
8 قازان كۇنى 2 314 كومپيۋتەر, 765 نوۋتبۋك, 185 پلانشەت كەلدى. 20 قازاندا 3 442 نوۋتبۋك, ەرتەڭىنە 2 810 پلانشەت جەتكىزدى. مۇنىڭ بارلىعىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسىنان ۇتىپ العان «LTD International» جشس-ءى جەتكىزدى.
– «LaborTech International» جشس نوۋتبۋكتەردى 10 قىركۇيەكتە اكەلۋى كەرەك بولسا دا, جەتكىزۋ مەرزىمى ءبىر ايدان استام ۋاقىتقا سوزىلدى», دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مارال مىرجىقباەۆا.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا تاپسىرىس بەرۋشى اقتوبە وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى سەنىمسىز جەتكىزۋشىنىڭ ۇستىنەن كەلىسىمدى ۋاقتىلى ورىنداماعانى ءۇشىن ايىپپۇل وندىرۋگە سوتقا بەرىپ جاتقان كەزدە, قاجەتتى تەحنيكا دا جەتتى. «LaborTech International» جشس-ءى وكىلى عابيت بازارالين جەتكىزۋ مەرزىمىنىڭ كەشىكتىرىلگەنىنە شەكارالاردىڭ جابىق تۇرۋى سەبەپ بولدى دەگەندى العا تارتىپ, «برەند پروتسەسسورلار ءبىر زاۋىتتا جاسالسا, قالعان بولشەكتەرى باسقا جەردە جينالاتىندىقتان, ونى قۇراستىرۋ ءۇشىن تاسىمالداۋدا قيىندىقتار تۋدى», دەدى. قىسقاسى, شەكارالاردىڭ جابىق تۇرۋى بولشەكتەردىڭ قوزعالىسىنا اسەر ەتكەن دەگەندى العا تارتقان عابيت بازارالين نوۋتبۋكتاردىڭ «ۆەب-كامەراسى, ميكروفونى, داۋىس كۇشەيتكىشى, Wi-Fi بار», دەپ سەندىردى.
قاجەتتى كومپيۋتەرلىك جابدىقتار كەلگەن بويى تەحنيكالىق ەرەكشەلىككە سايكەستىگىن, زاقىمدانۋدىڭ بار-جوعى تەكسەرىلدى. اقتوبە وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءلاززات ورازباەۆا دا: «پلانشەتتەر قاشىقتان وقىتۋعا قاجەتتى بارلىق قۇرالدارمەن جابدىقتالعان: ۆەب-كامەرالار, ميكروفون, wi-fi-مەن جابدىقتالعان» دەگەندە, جەتكىزۋشى كومپانيا مەن ل.ورازباەۆانىڭ سوزدەرى ءبىر جەردەن شىقتى.
كەشىگىپ جەتكەن قاشىقتان وقىتۋعا قاجەتتى جابدىقتاردىڭ مەكتەپتەرگە ادىلەتتى تۇردە ءبولىنۋى «Aqtobe – adaldyq alańy» جوبالىق كەڭسەسىنىڭ ساراپشىلارى, «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى, ءبىلىم جانە جۇمىسپەن قامتۋدى ۇيلەستىرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارمالارى, ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتى, وبلىستىق جاستار رەسۋرستىق ورتالىعىنىڭ وكىلدەرى, قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ كوز الدىندا ءوتتى. دەگەنمەن, وسى كەزگە دەيىن مەملەكەتتىڭ قارجىسىنا ساتىپ الىنعان كومپيۋتەرلىك تەحنيكا قايدا كەتتى؟ نەگە 307 مەكتەپتە بار-جوعى 12 500 دانا كومپيۋتەر عانا قالعان دەگەن سۇراقتىڭ باسى اشىق تۇر. كۇنى كەشە عانا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىگىنىڭ ماماندارى اقتوبە وبلىسىنىڭ مەكتەپتەرىنە كومپيۋتەرلەر ساتىپ الۋعا بولىنگەن جانە الدىڭعى جىلدارى بولىنگەن قارجىنى تەكسەرۋگە كىرىستى. ءازىر بەلگىلى بولعانى, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى 2018 جىلدان بەرى مەكتەپتەرگە قاجەتتى كومپيۋتەرلىك تەحنيكالاردى نارىقتاعى باعادان قىمباتقا ساتىپ الىپ كەلگەن ەكەن. ماسەلەن, 2018 جىلى ءبىلىم باسقارماسى «كازينتەرسەرۆيس» جشس-مەن 5 مىڭ دانا كومپيۋتەر الۋ جونىندە كەلىسىمشارتقا قول قويادى. مەملەكەتتىك ساتىپ الۋداعى لوت باعاسى 250 ملن تەڭگەگە ەسەپتەلگەن. «كازينتەرسەرۆيس» جشس اقتوبە قالاسىنداعى «فورا», «تەحنودوم» دۇكەندەرىندە باعاسى 149 مىڭ تەڭگە تۇراتىن كومپيۋتەردى مەكتەپتەرگە 250 مىڭ تەڭگەدەن ساتقان. تاپسىرىس بەرۋشى – اقتوبە وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى.
«كومپيۋتەردىڭ نارىقتاعى باعاسىن, ساپاسى مەن قانشالىقتى ۇسىنىسقا يە ەكەنىن تەكسەرە كەلە, بۇل قۇرىلعىلاردىڭ كونفيگۋراتسياسى ءالسىز بولعانى جانە سەرۆيستىك قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتىلمەگەنى انىقتالدى», دەيدى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى اگەنتتىكتىڭ ارنايى مونيتورينگ توپ ساراپشىسى نادير مەرعاليەۆ. ويتكەنى, ەلەكتروندى لوتقا قاتىسىپ, جەڭىپ العان تاراپ كومپيۋتەرلىك تەحنيكاعا 36 ايعا دەيىن سەرۆيستىك قىزمەتتى تەگىن جاساۋى كەرەكتىگى ءبىلىم باسقارماسىمەن جاسالعان كەلىسىمشارتتا كورسەتىلگەن. مىنە, تەحنيكا كەلىپ تۇسكەن بويى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى جاڭا جابدىقتاردىڭ كومپيۋتەرلىك سەرۆيستىك قىزمەتى ءۇشىن بيۋدجەتتەن تاعى دا قارجى بولەدى. بۇل قارجى دا «كازينتەرسەرۆيس» جشس-ءنىڭ ەسەپشوتىنا قۇيىلادى. مۇنىمەن ءبىر مەزگىلدە 1 ملرد تەڭگەدەن استام مەملەكەت قارجىسىنا تاعى دا كومپيۋتەرلىك تەحنيكا ساتىپ الۋعا ءبىلىم باسقارماسى كونكۋرس جاريالايدى.
سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى اگەنتتىكتىڭ ارنايى مونيتورينگ ءبولىمى وسى زاڭبۇزۋشىلىقتارعا قارسى تەكسەرىس جۇرگىزۋدى باستاعانىن جانە قورىتىندىسىن ءتيىستى قۇرىلىمدارعا جولدايتىنىن مالىمدەدى.
ال ماماندار مۇنى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ زاڭىنداعى ولقىلىقتاردان كورەدى. قازىرگى زاڭ بويىنشا بۇل پروتسەسس ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلادى. ماسەلەن, كونكۋرس جاريالانعاندا, تەك قانا ءبىر ساتىپ الۋشى قاتىسقان جاعدايدا, كونكۋرس وتپەگەن بولىپ شىعادى. 20 كۇن بويى ەكىنشى قاتىسۋشىنىڭ قوسىلۋىن كۇتۋ كەرەك. ەگەر ساتىپ الۋعا ەكىنشى نە ءۇشىنشى قاتىسۋشىلار ىنتا بىلدىرمەسە, وندا كونكۋرس وتپەگەن بولىپ شىعادى. سوندىقتان دا قاشىقتان وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ سياقتى وتە قاۋىرت جانە قاجەتتى شارالارعا كونكۋرس جاريالاماي-اق, شۇعىل ۇيىمداستىرۋعا زاڭعا وزگەرىس جاساۋ كەرەكتىگىن العا تارتادى. قازاقستاننىڭ بارلىق مەكتەپتەرىنە قاجەتتى تەحنيكانى سەنىمدى برەند كومپانيالاردان تىكەلەي ساتىپ الۋدى ۇيىمداستىرعاندا, جاعداي قازىرگىدەي بولماس ەدى دەيدى ماماندار. سوندا عانا جەمقورلىق تا, مەرزىمىنەن كەشىكتىرمەۋ سياقتى قولبايلاۋ بولماس ەدى.
اقتوبە وبلىسى