سۋ ايدىندارى سۋعا ءزارۋ

وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسى جانۋارلار دۇنيەسىن قورعاۋ جانە بالىق شارۋاشىلىعى ءبولىمىنىڭ باس مامانى رۋسلان بالتاەۆ اعىمداعى جىلدىڭ تامىز ايىندا رەزەرۆتىك قورداعى 13 بالىق شارۋاشىلىعىنا وڭىردەگى سۋ ايدىندارىن بەكىتىپ بەرۋ تۋرالى كونكۋرستىڭ وتكىزىلگەنىن ايتتى. اتالعان كونكۋرسقا 18 كاسىپكەردەن 20 كونكۋرستىق ءوتىنىم ءتۇسىپ, ناتيجەسىندە 5 كاسىپكەرگە 5 بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىنى بەكىتىلىپ بەرىلگەن. الداعى ۋاقىتتا قالعان سۋ ايدىندارىنا تاعى دا كونكۋرس جاريالانادى.

جالپى, وڭىردەگى بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىنا بيىل 15 اقپاننان باس­تاپ, 1 شىلدەگە دەيىن بالىق اۋلاۋ ءليميتى 673,3 توننانى قۇراعان. بۇگىنگە 666 توننا بالىق اۋلانعان. ناتيجەسىندە تابيعات پايدالانۋشىلاردان جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 11 ملن 943 مىڭ تەڭگە تۇسكەن. سونىمەن قاتار اعىمداعى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن كەلەسى جىلدىڭ 1 شىلدەسىنە دەيىن وبلىس اۋماعىنداعى بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىنا بالىق اۋلاۋ ءليميتى 1 150,7 توننانى قۇراپ وتىر. الايدا وبلىستاعى بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماقساتىندا جۇزدەگەن سۋ ايدىنى بولعانىمەن, ونى تىرشىلىك نارىمەن قامتاماسىز ەتۋدە كەدەرگىلەر بار. اتالعان باسقارما وبلىستاعى بارلىق سۋ ايدىنىنىڭ سۋمەن قامتاماسىز ەتىلۋ دەڭگەيىن زەردەلەگەن. ناتيجەسىندە, وبلىستاعى بار 121 سۋ ايدىنىنىڭ تەك 17 سۋ ايدىنىندا عانا سۋ دەڭگەيىنىڭ تۇراقتى ەكەندىگى انىقتالعان.

ء«بىز وڭىردەگى بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىندارىن سۋمەن تۇراقتى تۇردە قامتاماسىز ەتپەسەك, كەلەشەكتە بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ قيىنعا سوعادى. ونىڭ ۇستىنە, تابيعي سۋ قويمالارىندا وسىرىلگەن بالىق اۋلاۋ كۆوتاسىن كوتەرۋ دە قيىندىق تۋعىزادى», دەيدى رۋسلان بالتاەۆ.

بۇگىندە اتالعان باسقارما تاراپىنان جەكە توعاندا ينتەنسيۆتى بالىق ءوسىرۋ شارۋاشىلىعىن دامىتۋ تاجىريبەسى قولعا الىنعان. مۇندا كاسىپكەرلەر ءوزىنىڭ جەرىنە توعان سالىپ, بالىق وسىرەدى. ءبىر جاقسىسى, جەم, شاباق, انالىق بالىق ساتىپ الۋ, قۇرال-جابدىق ساتىپ الۋ سياقتى قاجەتتىلىكتەر مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديالانادى ءارى توعاندى ولاردان الىپ قويۋ قاۋپى بولمايدى. قازىرگى تاڭدا وڭىردە بالىقتاندىرۋ جۇمىستارى دا جۇرگىزىلۋدە. ماسەلەن, تاراز قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى بايزاق اۋدانىندا ورنالاسقان ء«داۋىتباي» بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىنىنا 2 مىڭ دانا تۇقى تۇقىمداس شاباقتار جىبەرىلگەن. بۇل شاباقتار وبلىس اۋماعىنداعى «سان­دەل» شارۋا قوجالىعىنىڭ بالىق ءوسىرۋ تالىمباعىنان الىندى. سول سياقتى, جام­بىل اۋدانىندا ورنالاسقان «كىشى اق­كول» بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىنى «حە ۆيكتور» جەكە كاسىپكەرلىگىنە بەكىتىلىپ بەرىلگەن. كەزەكتى بالىقتاندىرۋ جۇمىستارى كەزىندە ايدىنعا 8500 دا­نا شاباق جىبەرىلگەن. ەندى اتالعان كاسىپ­كەرلىك شاباقتىڭ تۇقى تۇقىمداس, اق امۋر, ءدوڭماڭداي سەكىلدى تۇرلەرىن وسىرۋگە نيەت­تى. سۋعا جىبەرىلگەن شاباقتار قورداي اۋدانىنداعى «كاسكاد ءشومىش» بالىق شا­رۋاشىلىعى سۋ ايدىنىنان الىنعان.

سونىمەن قاتار جامبىل وبلىسىندا تاۋارلى بالىق ءوسىرۋ كاسىبىن ورىستەتۋ جولعا قويىلۋدا. وڭىردەگى وزەندەردىڭ جاعاسىنان بالىق شارۋاشىلىعىن جۇرگىزۋگە قولايلى جەرلەردى انىقتاۋ ماقساتىندا ارنايى توپ تا قۇرىلعان. جۇمىسشى توپ زەردەلەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, وبلىستىڭ قورداي, شۋ جانە مويىنقۇم اۋداندارى ارقىلى وتەتىن شۋ وزەنىنىڭ ارناسىنان جانە جامبىل مەن بايزاق اۋداندارى ارقىلى وتەتىن تالاس وزەنىنىڭ ارناسىنان توعان جاساۋعا جارامدى 24 جەر تەلىمىن انىقتاعان. قورداي, شۋ جانە مويىنقۇم اۋداندارىنداعى شۋ وزەنىنىڭ بويىندا بارلىعى 119 گەكتاردى قۇرايتىن 13 جەر تەلىمى انىقتالىپ وتىر. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ەگەر اتالعان القاپتاردا بالىق ءوسىرۋ توعانى جاسالسا, وندا وڭىردە 238 توننا تاۋارلى بالىق وسىرۋگە مۇمكىندىك تۋادى. ال جامبىل جانە بايزاق اۋداندارىنداعى تالاس وزەنىنىڭ بويىنان 16,6 گەكتار اۋماقتى قۇرايتىن 11 جەر تەلىمى الىنىپ, ول جەردە 24,8 توننانى قۇرايتىن تاۋارلى بالىق وسىرۋگە بولادى. دەگەنمەن, شۋ وزەنىنىڭ تومەنگى ساعاسىندا ورنالاسقان سارىسۋ اۋدانىنا بۇل وزەننىڭ سۋى بارمايدى. اسىرەسە, قامقالى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىندارى وسى كۇنگە دەيىن «قامقالى» كولىنەن بالىق اۋلاپ كەلگەن بولسا, بۇگىندە بۇل دا جوق. سەبەبى, شۋ وزەنىنىڭ سۋى مويىنقۇم جانە شۋ اۋداندارىنىڭ اۋماعىنان بەرى اسپايدى. ايتپەسە, كەزىندە اتالعان اۋىلدىڭ تۇرعىندارى دا بالىق شارۋاشىلىعىمەن اينالىسقان.

بۇگىندە جامبىل وبلىسىندا بالىق شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ماڭىزدى. بۇل ءۇشىن اتالعان شارۋاشىلىققا قولايلى سۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ, ايدىنداردى تىرشىلىك نارىمەن قامتاماسىز ەتۋدەگى كەدەرگىلەردى جويۋ جانە تاعى دا باسقا ماسەلەلەردى رەتتەۋ كەرەك. تومەنگى شۋ بويىنداعى سارىسۋ اۋدانىنداعى جاعداي دا كوپشىلىك ءۇشىن وزەكتى. دەگەنمەن, وڭىردە اتالعان كاسىپتى جولعا قويۋ ماقساتىندا «بالىق شارۋاشىلىعى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعى» جشس قورداي, مەركى, ت.رىسقۇلوۆ جانە جۋالى اۋداندارىنىڭ تاۋ بوكتەرلەرىندەگى 22 تاۋ وزەنىنە جانە 36 بالىق شارۋاشىلىعى سۋ ايدىنىنا عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدە.

ەگەر بۇگىندە جۇرگىزىلىپ جاتقان كۇزگى بالىقتاندىرۋ, جالپى, وڭىردە بالىق ءوسىرۋ جۇمىستارى ءوز جۇيەسىن تاپسا, الداعى ۋاقىتتا جامبىل وبلىسىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعىمەن دە اتى شىعۋى مۇمكىن.

جامبىل وبلىسى