ماقسات – حالىق سەنىمىن اقتاۋ

«پوليتسيا – بۇل حالىق, حالىق دەگەنى­مىز – پوليتسيا». ىشكى ىستەر مينيسترلىگى باسشىلىعىنىڭ بۇل ۇستانىمى تەك جالىندى سوزدەر مەن ۇراندار عانا ەمەس, شىن مانىندە تىنىشتىق ساقشىلارىنىڭ جۇمىسىن بۇقارا حالىققا جاقىنداتۋ جانە تۇرعىنداردىڭ تولىق قولداۋىنا سۇيەنە وتىرىپ, جاڭا مودەلگە كوشۋگە دەگەن تالپىنىسىن, زاڭ ۇستەمدىگى ورناعان قۇقىقتىق مەملەكەت بولۋ ءۇشىن قوعام بولىپ قولداۋعا مۇددەلىلىك تانىتۋىمىز قاجەت.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇيە­سىندە تۇبەگەيلى رەفورما جاساۋ – بۇل زامان تالابى. قازاقستان پوليتسياسىنىڭ قۇقىق ءتارتىبىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ازامات­تاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقى­عىن قورعاۋداعى, قىلمىستىق ارەكەت­تەر­­دىڭ الدىن الۋ مەن ورىن العان قىل­مىس­تاردى اشكەرەلەي وتىرىپ, انىق­تاۋ, تەرگەۋ ارەكەتتەرى ارقىلى دالەل­دەپ, كۇ­دىك­تىلەردى سوت ورگاندارى ءتيىستى زاڭدى شارا كورۋ ءۇشىن جولداۋداعى جۇ­مىس­تارىن, سونداي-اق جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدەگى ەرەن ەڭبەكتەرىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى. اسىرەسە تىنىشتىق كۇزەتىندە تاپجىلماي, ءوز ۋاقىتىمەن ساناسپاي, بار كۇش-جىگەرىن, ءبىلىمىن, تاجىريبەسىن, كەرەك بولسا, دەنساۋلىعى مەن ءومىرىن سارپ ەتە وتىرىپ, قابىلداعان قىزمەتتىك انتىنا ادال قانشاما قاتارداعى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدەگى قوعامدىق قاۋىپسىزدىك ءوز دارەجەسىندە ساقتالىپ وتىرعاندىعى بارشامىزعا ايان. پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ جان­قيا­رلىق ەڭبەگى مەن ەرلىگى ءوز قىزمەتتىك مىندەتتەرىنە دەگەن ادالدىعى ەل باسىنا كۇن تۋعاندا, بۇكىل الەمدى جايلاعان COVID-19 ينفەكتسيالىق ىندەتىنە بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدە 2020 جىلدىڭ 14 ناۋرىزىندا توتەنشە جاعداي جاريالاعان تۇستا وسى ۆيرۋسپەن كۇرەستە جانعا اراشا بولعان دارىگەرلەرمەن قاتار, اسكەريلەر, ۆولونتەرلەر جانە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ەڭ الدىڭعى ساپتا بولىپ, حالىقتىڭ شىنايى ريزاشىلىعىنا بولەنە وتىرىپ, پوليتسيانىڭ وڭ ءيميد­جىنىڭ قالىپتاسۋىنا ۇلكەن ۇلەس قوستى. ءوز كەزەگىندە ەل پرەزيدەنتى ءالى دە قاۋىپتىڭ سەيىلمەگەندىگىن جانە دە قاۋىپسىزدىك شارالارىن كارانتيندىك رەجىمدە دە جالعاستىرا بەرۋ كەرەكتىگىن باسا ايتا وتىرىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا باسقا دا قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورىندار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, ەرىكتىلەر مەن تىعىز بايلانىس ورناتا وتىرىپ, ىندەتتى جويۋداعى جۇيەلى ءىس-شارالاردى جالعاستىرۋدى قاتاڭ تاپسىردى.

حالقىمىزدا ء«بىر قۇمالاق ءبىر قارىن مايدى شىرىتەدى» دەگەن بار. ءسوز جوق, پولي­تسيا قىزمەتى سالاسىندا دا ءارتۇرلى قىل­مىستىق ارەكەتتەرگە بارىپ, قوعامعا جات قىلىقتارعا جول بەرۋ دەرەكتەرى كەزدەسەتىندىگى  اششى دا بولسا شىندىق. كەيبىر قىزمەتكەرلەر تاراپىنان ورىن العان وسىنداي زاڭسىز ارەكەتتەر قوعام تىنىشتىعى ءۇشىن بار­لىق كۇش-جىگەرىن سارپ ەتىپ جۇرگەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ وڭ يميدجىنە كەرى اسەرىن تۋعىزاتىندىعى بەلگىلى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ بارلىق دەڭگەيدەگى باسشى قىزمەتكەرلەرى مەن وزىندىك قاۋىپ­سىزدىك قىزمەتى ءوز قاتارىنداعى قولى, ارى تازا ەمەس قىلمىس پەن ءتارتىپ بۇزۋ­شىلىققا بەيىم قىزمەتكەرلەردەن ارىلۋعا باعىتتالعان جۇيەلى ءىس-شارا­لار­دى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەت سالا­لارىمەن بىرلەسە وتىرىپ جۇر­گىزۋدە جانە ءوز قىزمەتىندە قىلمىستىق ارەكەت­تەرگە جول بەرگەن ازاماتتار جونىن­دە مالى­مەتتەردى بارلىق بۇقارالىق اقپا­­رات­تىق قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەر­دە اشىق تۇردە جاريالاۋى ىشكى ىستەر مينيستر­لىگىنىڭ كادر ساياساتىنداعى اشىق­تىعىن, حالىقپەن تىعىز بايلانىستا ەكەندىگىن بىلدىرەدى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى جولداۋىندا «بۇكىل پروگرەسسيۆتى الەمدە پوليتسيا ينس­تيتۋتى سەرۆيستىك مودەل نەگىزىندە دامۋدا. ءبىز سونداي-اق وسىنداي مودەلگە كوشۋ تۋرالى مالىمدەدىك, بىراق ازىرگە جۇمىس تەك فراگمەنتتىك ناتيجەلەرگە اكەلدى. ۋچاسكەلىك ينسپەكتوردىڭ مارتەبەسىن زاڭدى تۇردە ارتتىرىپ, وعان ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن بارلىق مۇمكىندىكتەردى ۇسىنۋ قاجەت. ول ازاماتتار ءۇشىن تانىمال, قولجەتىمدى, بەدەلدى بولۋعا, ولاردىڭ قۇقىقتارىن بەلسەندى قورعاۋعا ءتيىس. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىز­مەت­كەرلەرىن ادامدارمەن اشىق ديالوگ جۇر­گىزۋگە ۇيرەتۋ ماڭىزدى. بۇل باعىت كادر­لاردى دايارلاۋ جانە ىرىكتەۋ جۇيەسىندە باسىم باعىت بولۋعا ءتيىس», دەپ كورسەتە وتىرىپ, ءتيىستى تاپسىرمالار جۇكتەدى.

الەۋمەتتىك جەلىلەردە ىشكى ىستەر ءمينيسترى, پوليتسيا گەنەرال-لەيتەنانتى ە.تۇرعانباەۆتىڭ ۇكىمەت باسشىسى ا.مامينگە جولداعان قىزمەتتىك حاتى جاريالاندى. وندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار لەگى ناقتىلانىپ, اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتىنىڭ سالاسىن تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋدا ەشقانداي بيۋدجەتتىك قوسىمشا قارجىنىڭ قاجەتى جوق ەكەن­دىگى كورسەتىلگەن. بۇل ەلىمىزدە وڭ وزگەرىس­تەرگە قول جەتكىزۋدە ىشكى ىستەر مينيستر­لىگىنىڭ تۇبەگەيلى رەفورمالىق وزگەرىس­تەرگە جانە قوعام تىنىشتىعىن قامتاماسىز ەتۋدە حالىق ءۇنىن تىڭداۋعا مۇددەلى ەكەندىگىن كورسەتىپ وتىر.

وسى ورايدا, ىشكى ىستەر ورگاندارىنداعى 30 جىلدان اسا قىزمەتتىك تاجىريبەمدى پايدالانا وتىرىپ, تومەندەگىدەي ۇسى­نىس­تارىمدى ءبىلدىرۋدى ءجون دەپ سانادىم:

ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ جول قاۋىپسىز­دىگىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى پروفي­لاكتيكالىق ءىس-شارالاردى ۇيىمداستىرۋ, ۇيلەستىرۋ جانە باقىلاۋعا ءتيىستى دەربەس دەپارتامەنت نەمەسە باسقارما قۇرۋ جونىندەگى باستاماسى وتە قۇپتارلىق. جول قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مەنشىك يەسىنە قاراماستان بارلىق كولىك قۇرالدارىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايى, اسىرەسە جولاۋشىلار تاسىمالىمەن اينالىساتىن اۆتوبۋستار, يندرايۆەر جۇيەسى, تاكسي قىزمەتى, بالالار مەن وقۋشىلار تاسىمالىمەن, ۆاحتالىق جانە شەتەلدىك ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ تاسىمالىمەن اينالىساتىن كولىكتەردىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن باقىلاۋ, جول ءجۇرۋ قوزعالىسىن ۇيىمداستىرۋدا قالالار مەن ەلدى مەكەندەردە زاماناۋي تسيفر­لى وزىق تەحنولوگيالار مەن اۆتوماتتى قوندىرعىلاردى ەنگىزۋدى جوسپارلاۋ, ۇيىمداستىرۋ, ماگيسترالدى اۆتوموبيل جولدارى مەن قالا كوشەلەرىنىڭ ساپاسى مەن جول بەلگىلەرى, جولاق سىزىقتارىنىڭ باسقا دا جول قوزعالىسىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان تەحني­كالىق قوندىرعىلار مەن ولشەۋىش قۇرال­دارىن ەنگىزۋگە بايلانىستى ءنورماتيۆتى قۇجاتتاردى دايىنداي وتىرىپ, ءتيىستى جول-كوممۋنالدى شارۋاشىلىقتارمەن, قۇ­زىرلى ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ, ۇيلەستىرەتىن قۇرىلىم بولۋى ءتيىس.

سون­داي-اق جول ءجۇرۋ ەرەجەسىن جاس ۇرپاققا بالاباقشا, مەكتەپ قابىرعاسىندا تەرەڭ­دەتىپ وقىپ-ۇيرەتۋ ارقىلى جاسوس­پىرىم­دەردى قاراپايىم ەرەجە ساقتاۋ ارقى­لى ءوز ءومىرى مەن دەنساۋلىعىن ساقتاۋ­عا شاقى­رىپ, قۇقىقتىق مادەنيەتىن قالىپ­تاس­تىرۋ وتە ماڭىزدى. سوندىقتان دا جول قا­ۋىپ­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە مەملە­كەتتىك باقىلاۋ جاساۋدىڭ ءرولى وتە جوعارى;

قازىرگى تاڭدا ەكولوگيا مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ وتە وزەكتى ماسەلە. كورونا­ۆيرۋس ىندەتىنىڭ شارىقتاپ ءورشۋى, باسقا دا جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ تارالۋ قاۋپى حالىقتىڭ قاراپايىم ساقتىق شارالارىن ساقتاماۋى, كارانتيندىك رەجىم تالاپتارىن قامتاماسىز ەتەتىن ەكولوگيا, جو­يىلىپ بارا جاتقان جانۋارلار دۇنيەسى مەن تابيعاتتى قورعاۋ, ەلدى مەكەندەر مەن قالالاردا سانيتارلىق جاعدايلارعا باقىلاۋ جاسايتىن اكىمشىلىك پوليتسيا كوميتەتى قۇرامىندا دەربەس قۇرىلىم بولۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىز.

ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ەلىمىزدەگى ساياسي-قوعامدىق احۋالدى زەردەلەپ, قوعامنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن, ازا­مات­تاردىڭ سۇرانىس-تالاپتارىن, نارازى­لىقتىڭ تۋىنداۋ سەبەپتەرىن انىقتاي وتىرىپ, ءتيىستى قۇزىرلى ورگانداردى الدىن الا  اقپاراتتاندىرۋ, ازاماتتىق-قوعامدىق ينستيتۋتتار مەن قوعام بەلسەن­دىلەرىن قاتىستىرا وتىرىپ, شيەلەنىس وشاقتارىن زالالسىزداندىرۋ, سونداي-اق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە ۇنەمى مونيتورينگ جاساي وتىرىپ, مەملەكەتتىك قۇرىلىمعا جانە قوعامعا جات ارانداتۋشىلىق, جالعان اقپارات تاراتاتىن تۇلعالاردى انىقتاپ, ءتيىستى قۇزىرلى ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ, شارا كورەتىن دەربەس قۇرىلىم بولۋى ءتيىس. جەرگىلىكتى پوليتسيا دەپارتامەنتتەرىندە ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ ماقساتىندا وسى بولىمدەردەگى قىزمەتكەرلەردى قايتا اتتەس­تاتتاۋدان وتكىزىپ, وفيتسەرلىك لاۋازىم­دارعا تاعايىنداۋ ارقىلى حالىققا قىل­مىستىق احۋال مەن وقيعالار جونىندە تاۋلىك بويى شۇعىل رەسمي اقپاراتتان­دىرۋ, تۇرعىندار اراسىندا جالعان اقپاراتتاردىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ جانە پوليتسيانىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ شۇعىل ارەكەتتەرى جونىندە قىلمىس ورىن العان اۋماقتان جانە وقىس وقيعا ورىندارىنان تىكەلەي رەپورتاجدار جۇرگىزۋ ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋدا شەشۋشى ءرول اتقارادى.

زاڭ ۇستەمدىگى ورنىققان جاعدايدا عانا ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرىلە وتىرىپ, تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جاڭا ساتىسىنا شىعاتىنى ءسوزسىز.

امىربەك شايماعامبەتوۆ,

قازاقستان ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى, زاپاستاعى پوليتسيا پولكوۆنيگى