جاھاندى جايلاعان ىندەت تالاي ماسەلەنى شيەلەنىستىرە تۇسكەنى انىق. كارانتين كەزىندە بۇكىل وتباسىلاردىڭ ءبىر ۇيگە تىعىلۋى بۇرىننان دا بار جۇمىسسىزدىق, وزبىرلىق, الىمجەتتىك سياقتى وقيعالاردى ۋشىقتىرا ءتۇستى. بۇل ارينە مەملەكەتىمىزدىڭ قۇقىق قورعاۋ سالاسىنداعى كوپتەگەن زاڭدى قايتا قاراۋعا ءماجبۇر ەتىپ وتىر. ال وسى ماسەلەلەرگە ارالاسىپ جۇرگەن قوعامدىق قورلاردىڭ نە تىندىرعانى بار؟ ويتكەنى بۇل قورلاردىڭ قارجىلاي گرانتتاردى يەمدەنىپ وتىرعانىن ۇمىتپاۋ قاجەت.
ماسەلەن, «قازاقستاننىڭ تەڭ قۇقىقتارى مەن تەڭ مۇمكىندىكتەرى ينستيتۋتى» قوعامدىق قورىنا 10 جىل تولعان. وسى ۋاقىت ىشىندە قور 20 قوعامدىق ماڭىزدى جانە الەۋمەتتىك جوبانى ىسكە اسىرىپ, 100 ادامدى جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتىپ, ماڭىزدى قۇجاتتاردى ازىرلەۋگە قاتىسقان.
قور 2017 جىلدان بەرى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبا – تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق كورگەندەردى پانالاتاتىن «ARASHA» باسپاناسىن ىسكە اسىرىپ كەلەدى. ايتقانداي, «ARASHA» باسپاناسى الماتى قالالىق جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى مەن ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن اشىلعان.
سودان بەرى سوڭعى ءۇش جىلدا وسى الەۋمەتتىك باسپانا جاقىندارىنان الىمجەتتىك كورگەن 342 ايەل مەن بالانىڭ ۇيىنە اينالدى. قور پرەزيدەنتى, بالالار پسيحولوگى مارگاريتا وسكەمباەۆا بۇرىن دا قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ايەلدەرگە كومەكتەسىپ كەلگەندىكتەن, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق جابىرلەنۋشىلەرىنە جۇيەلى كومەك قاجەت ەكەنىنە كوزى جەتىپ, وسى ىسكە مۇرىندىق بولىپ وتىر.
باسپانا ءبىر تاۋلىكتە 20 ادامدى پانالاتا الادى. سونىمەن قاتار زاڭگەرلىك كەڭەس پەن پسيحولوگيالىق كومەككە جۇگىنگەن ايەلدەردى كۇندىزگى جانە كەشكى ۋاقىتتا قابىلداۋ ءۇشىن جاعداي جاسالىنعان. «ARASHA» باسپاناسى جانە «جەدەل جەلى» تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيدى. كومەككە مۇقتاج بارلىق ادامدار قاۋىپسىز جەرگە ورنالاستىرىلادى, ولارعا تاماق بەرىلىپ, قامقورلىق كورسەتىلەدى. سونداي-اق زاڭدى, پسيحولوگيالىق, قاجەت بولعان جاعدايدا مەديتسينالىق قولداۋ كورسەتىلەدى.
الەۋمەتتىك قىزمەتكەر-باسپانا ۇيلەستىرۋشىسى قاجەتتى انىقتامالاردى الۋعا, قۇجاتتاردى قالپىنا كەلتىرۋگە, اۋىستىرۋعا, مەملەكەتتىك ورگاندارعا ءوتىنىش جازۋعا كومەكتەسەدى. سونىمەن قاتار ءارتۇرلى باعىتتاعى ترەنينگتەر ۇيىمداستىرىلادى, ونىڭ ارقاسىندا ايەلدەر مەن بالالار قولداۋ, كومەك الادى.
وتكەن جىلى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا جانە «ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعى» كەاق گرانتتىق قولداۋىمەن قور «قازاقستاندىق وتباسىلار-2019» اۋقىمدى زەرتتەۋىن جۇرگىزدى. وعان 3 مىڭنان استام قازاقستاندىق قاتىسىپتى. زەرتتەۋ نۇر-سۇلتان, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىندا جانە ەلىمىزدىڭ 14 وڭىرىندە جۇرگىزىلدى. العاش رەت قازاقستاندىق وتباسىلار ءارتۇرلى تۇرعىدان قارالدى.
ال بيىل, ياعني 2020 جىلى قور ەكى ماڭىزدى جوبانى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋدا: «جاستار اراسىندا وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار كەشەنى» جانە «جاستار اراسىندا سۋيتسيدتىك مىنەز-ق ۇلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار كەشەنىن وتكىزۋ».
بۇل جوبالار دا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا جانە «ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعى» كەاق گرانتتىق قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلادى.
ءبىرىنشى جوبا بويىنشا جارتى جىل ىشىندە «قازاقستاننىڭ تەڭ قۇقىقتارى مەن تەڭ مۇمكىندىكتەرى ينستيتۋتى» قق ەلىمىزدىڭ 17 وڭىرىندەگى جاستار اراسىندا وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋدى كوزدەيتىن اۋقىمدى اقپاراتتىق ناۋقان وتكىزدى. ونىڭ ىشىندە اجىراسۋ الدىندا تۇرعان ەرلى-زايىپتىلارعا ارنالعان 14 ترەنينگ 600 ادامدى قامتىعان كورىنەدى.
سول سياقتى «مەنىڭ وتباسىم – مەنىڭ بايلىعىم!» وتباسىلىق فوتوگرافيا بايقاۋىنا 150-دەن استام ادام قاتىسىپتى. ال 30 ادام قاتىسقان «قازاقستاندىق وتباسىلاردىڭ سۇيىكتى تاعامدارى» بۇل ىسكە قانشالىقتى سەپتەسەدى؟ جانە 100 شاقتى ادام قوسىلعان ء«سىز ءۇشىن وتباسى دەگەنىمىز نە؟» دەگەن بايقاۋ-ساۋالناما دا ۇيىمداستىرىلعان. بيىل 12-13 قىركۇيەكتە ونلاين فورماتتا «OTAUFEST» وتباسىلىق فەستيۆالى ءوتىپ, وعان 7 مىڭنان استام ادام قاتىسقان.
وسى قازان ايىندا قور ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندە «مەنىڭ وتباسىم – مەنىڭ بايلىعىم» اكتسياسىن وتكىزبەك. وعان مەكتەپ وقۋشىلارى, ستۋدەنتتەر, پسيحولوگتەر, «OTAUFEST» وتباسىلىق فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازدارى, مەديا تۇلعالار قاتىسادى. اكتسيا جالپى 17 مىڭنان استام ادامدى قامتۋدى كوزدەيدى.
ەكىنشى, «جاستار اراسىندا سۋيتسيدتىك مىنەز-ق ۇلىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان ءىس-شارالار كەشەنىن وتكىزۋ» جوباسىنىڭ قانداي پايداسى بار؟ بۇل «مەن ءومىردى تاڭدايمىن!» اۋقىمدى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ ناۋقانى ەلىمىزدىڭ 17 ءوڭىرىن قامتۋى كەرەك. جوبا اياسىندا «قازاقستاندىق جاستاردىڭ سۋيتسيدتىك مىنەز-قۇلقى: الەۋمەتتىك جانە پسيحولوگيالىق تريگگەرلەر» اۋقىمدى الەۋمەتتىك زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ, تانىستىرىلىپتى. ساۋالناماعا 16-29 جاس ارالىعىنداعى 2 مىڭ ادام تارتىلعان.
جوبا جەتەكشىلەرىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىنان باستاپ «مەن ءومىردى تاڭدايمىن!» شاراسى وڭىرلەردەگى مەكتەپ, كوللەدج وقۋشىلارى جانە جوو ستۋدەنتتەرى اراسىندا Zoom پلاتفورماسىندا وتۋدە. جاستار الدىندا تانىمال قازاقستاندىق پسيحولوگتەر, جاستار اراسىنداعى سۋيتسيدپەن جۇمىس جونىندەگى ماماندار, مەديا تۇلعالار ءومىردى باعالاۋعا شاقىرىپ, ءسوز سويلەيدى. قازان ايىندا بارلىق وڭىردە جەتەكشى ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتەدى. شاراعا 15 مىڭنان استام جاس قازاقستاندىق قاتىسادى.
الماتى