ءالى ەسىندە... ول جىلدارى مەكتەپ بىتىرگەن بالالاردىڭ جوعارى ءبىلىم الۋعا, الىسقا ساپار شەگىپ, ەل كورىپ, جەر تانۋعا دەگەن قۇشتارلىقتارى ەرەكشە ەدى. ءتىپتى, سول 1970 جىلداردىڭ جازىندا ارمان قۋىپ, باقىتىن ىزدەپ شىققان كەي جىگىتتەر تەمىرجول ۆوكزالىنا سول ساتتە كەپ توقتاعان پويىزعا كوپ ويلانباستان مىنە سالىپ, الىپ ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە اتتانىپ كەتە باراتىن.
ۇزدىك وقىعانى ءۇشىن مەكتەپتەن العان «التىنىن» ارقالاپ, سەرىكبايدىڭ سونداي شۇباتىلعان پويىزدىڭ بىرىمەن ماسكەۋگە جەتىپ, گەولوگ ماماندىعى بويىنشا جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەنىن ەستىگەن اكەسى كوپ ۇزاماي بىرەۋدەن سالەم ايتىپ جىبەرىپتى. «تاۋ-تاس پەن قۇمدى كەزىپ,
ءالى ەسىندە... ول جىلدارى مەكتەپ بىتىرگەن بالالاردىڭ جوعارى ءبىلىم الۋعا, الىسقا ساپار شەگىپ, ەل كورىپ, جەر تانۋعا دەگەن قۇشتارلىقتارى ەرەكشە ەدى. ءتىپتى, سول 1970 جىلداردىڭ جازىندا ارمان قۋىپ, باقىتىن ىزدەپ شىققان كەي جىگىتتەر تەمىرجول ۆوكزالىنا سول ساتتە كەپ توقتاعان پويىزعا كوپ ويلانباستان مىنە سالىپ, الىپ ەلدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە اتتانىپ كەتە باراتىن.
ۇزدىك وقىعانى ءۇشىن مەكتەپتەن العان «التىنىن» ارقالاپ, سەرىكبايدىڭ سونداي شۇباتىلعان پويىزدىڭ بىرىمەن ماسكەۋگە جەتىپ, گەولوگ ماماندىعى بويىنشا جوعارى وقۋ ورنىنا تۇسكەنىن ەستىگەن اكەسى كوپ ۇزاماي بىرەۋدەن سالەم ايتىپ جىبەرىپتى. «تاۋ-تاس پەن قۇمدى كەزىپ,ءۇي بەتىن جىلداپ كورمەي كەتەتىن ونداي ماماندىقتى بەس جىل وقىپ اۋرە بولماي-اق قويسىن, ودان دا اۋىلعا كەلسە وتىراردىڭ وتتى دالاسىن بارلاپ جۇرگەن سونداي ءبىر ەكسپەديتسياعا ديپلومسىز-اق باسشى ەتىپ قويا سالامىن», دەپتى اكەسى سادۋاقاس. ول كەزدە شىنىندا گەولوگيا سالاسى, جەر قويناۋىن زەرتتەۋ تەك وزگە جۇرتقا عانا ءتان جۇمىس سياقتى ەدى.
سودان سەرىكباي وقۋىن تاستاپ اۋىلىنا قايتتى. ەلگە كەلگەن سوڭ قاراشاڭىراق – قازمۋ-گە ەكونوميست ماماندىعى بويىنشا وقۋعا ءتۇستى. ەل بولاشاعىنىڭ باياندى بولۋى, تابىسىنىڭ ارتىپ, كوشىنىڭ ءتۇزۋ بولۋى وسى ەكونوميستەردىڭ قولىندا. ەكونوميست ۇلكەن شارۋاشىلىق, ۇلكەن مەكەمەنى بىلاي قويعاندا, ءار وتباسىعا كەرەك ماماندىق. ءومىر بويى جامبىل, ءتۇركىستانداعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە وقىتۋشىلىق, وسى وقۋ ورىندارىندا باسشىلىق قىزمەت اتقارىپ, ەكونوميست مامانداردى دايىنداعان سەرىكباي سادۋاقاس ۇلىنىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىمەن 2 كانديداتتىق, 1 ماگيسترلىك ديسسەرتاتسيا قورعالىپتى.
– قازاقستاندا قازىر جىل سايىن ەكونوميست ماماندىعىنا 350 ورىنعا مەملەكەتتىك گرانت بولىنەدى, – دەيدى بىزبەن اڭگىمەسىندە سەرىكباي سادۋاقاس ۇلى. – مەكتەپتى التىن مەدالعا ءبىتىرىپ كەلگەندەردىڭ وزىنە بۇل گرانتتار جەتىسپەي, ءبىر ورىنعا 10-12 بالادان تالاسىپ جاتادى. ەلىمىزدە 150-گە جۋىق جوعارى وقۋ ورنى بار بولسا, سونىڭ 144-ىندە ەكونوميست ماماندىقتارى دايىندالادى ەكەن. ايتسە دە, وسىلاردىڭ ءبارى مىقتى ماماندار دايىنداپ جاتىر دەپ ايتا المايسىڭ. مەنىڭشە, مۇنى دا ءبىر تارتىپكە كەلتىرۋ قاجەت. قازىر نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە وسى سالا بويىنشا مىقتى ماماندار دايارلانۋدا. تۇركىستانداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتى جىل سايىن قانشاما بالالاردى شەتەلگە جىبەرىپ, ماگيستراتۋرادا وقىتىپ جاتىر. «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا ەلىمىزدە مىقتى ەكونوميستەردىڭ شوعىرى پايدا بولدى. بىراق, ەل ءالى دە ەكونوميكانىڭ نە ەكەنىن تۇسىنبەي جاتىر. مىقتى ەل بولۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن مىقتى ەسەپ كەرەك.
سەرىكباي سادۋاقاس ۇلى قۇنى 6 ميلليون تەڭگە تۇراتىن «شاعىن جانە ءبىر سالالى قالالاردى دامىتۋدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق نەگىزگى باعىتتارىن ازىرلەۋ» اتتى جوبانىڭ ورىنداۋشىسى.
– «وڭتۇستىكتە وبلىستىق ماڭىزى بار – 3, اۋداندىق ماڭىزى بار 4 قالا ورنالاسقان, – دەيدى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, حالىقارالىق ەكونوميكالىق ەۋرازيا اكادەمياسىنىڭ تولىق مۇشەسى, رەسەي جاراتىلىستانۋ اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى س.ىدىرىسوۆ. – وسى 7 قالانىڭ ءىشىنەن تەك قانا كەنتاۋ قالاسى عانا مونوقالالاردى دامىتۋدىڭ باعدارلاماسىنا ەنگەن. ال, ءتۇركىستان قالاسى بۇل باعدارلاما تىزىمىندە جوق. ايتا كەتەتىن ءبىر ماسەلە, قازاقستاندا شاعىن جانە مونوقالالاردى ءارتۇرلى ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاعدايلارىنا بايلانىستى جىكتەۋدىڭ عىلىمي نەگىزدەرى جاسالماعان. سوندىقتان تەك قانا حالىق پەن ءوندىرىس سالالارىنىڭ سانىمەن, ولاردىڭ جالپى ونىمدەگى ۇلەس سالماعىمەن عانا انىقتالعان. بۇل ادىستەمە شەتەلدىق عىلىمي-زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرىنە سايكەس كەلمەيدى.
مىسالى, قازىرگى كەزدە تۇركىستان قالاسىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنا بايلانىستى قاراستىرساق, ونىڭ حالقىنىڭ سانى مەن ءوندىرىستىڭ ۇلەس سالماعىمەن ەسەپتەگەندە مۇنى مونوقالانىڭ قاتارىنا قوسسا دا بولادى, سەبەبى – تەك قالانىڭ ءوزىن الساق, دەلدالدىق ساتۋ مەن ساتىپ الۋ (بازار) سالاسىنان باسقا جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءوندىرىس وشاقتارى وتە از. مەنىڭشە, شاعىن قالالاردى كۇيزەلىستى جاعدايدان شىعارۋ ءۇشىن يننوۆاتسيالىق ءجۇيەنى قۇرۋدىڭ ورتالىق جانە ايماقتىق بيلىك كومەگىمەن جۇزەگە اسىرىلاتىن, ەكونوميكالىق قولداۋ كورسەتۋدىڭ جان-جاقتى شارالارىن قاراستىراتىن ماقساتتى كەشەندىك باعدارلاما جاسالۋى قاجەت. مۇنداي باعدارلامادا ولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ءوزارا قارىم-قاتىناس جاساۋ قاعيداتتارى ناقتى انىقتالۋى ءتيىس.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.