كەشە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پارلامەنت سەناتىندا «وتاندىق ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ جانە قورعاۋ, سونداي-اق, ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا جاعدايلارىندا جانە دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا (دسۇ) كىرۋ كەزىندە ولاردى مەملەكەتتىك قولداۋ» تاقىرىبى بويىنشا پارلامەنتتىك تىڭداۋ بولدى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
كەشە قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن پارلامەنت سەناتىندا «وتاندىق ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ مۇددەلەرىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ جانە قورعاۋ, سونداي-اق, ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا جاعدايلارىندا جانە دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا (دسۇ) كىرۋ كەزىندە ولاردى مەملەكەتتىك قولداۋ» تاقىرىبى بويىنشا پارلامەنتتىك تىڭداۋ بولدى, دەپ حابارلادى وسى پالاتانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
شاراعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى, ايماقتار باسشىلىعىنىڭ, بيزنەس قاۋىمداستىقتارىنىڭ وكىلدەرى مەن ساراپشىلار قاتىستى.
جيىندى اشقان سەنات ءتوراعاسى ق.توقاەۆ قازاقستاندىق زاڭ شىعارۋشىلار كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك شەڭبەرىندە ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردى تەرەڭدەتۋ جانە دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ تالاپتارىنا ءسايكەس نورماتيۆتىك قۇقىقتىق بازانى بىرىزدەندىرۋ جونىندە بەلسەندى جۇمىستار جۇرگىزىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ودان باسقا, ەلىمىزدەگى زاڭداردىڭ ەلەۋلى بولىگى دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلتىرىلدى.
توراعا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇكىمەتتىڭ 11 قازانداعى كەڭەيتىلگەن وتىرىسىنداعى ىقپالداستىق – ءبىز ءۇشىن ءومىر تالابى ەكەندىگى, «بۇل رەتتە جالپى ىقپالداستىق كارتيناسىن جاساۋ, ءىس-ارەكەتتەردىڭ مۇمكىن بولاتىن بارلىق بالاما نۇسقالارىن ازىرلەۋ, قازاقستاننىڭ ىقتيمال شىعىندارى مەن پايداسىنا تالداۋ جۇرگىزۋ قاجەت...» دەگەن سوزىنە نازار اۋداردى.
پارلامەنتتىك تىڭداۋ بارىسىندا پارلامەنت سەناتىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتىنىڭ حاتشىسى سارسەنباي ەڭسەگەنوۆ ەۋرازيالىق ىقپالداستىق جانە دسۇ-عا كىرۋ جاعدايىندا وتاندىق ءونىم وندىرۋشىلەردى قورعاۋ مەن قولداۋدى زاڭنامالىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنە جان-جاقتى توقتالدى. سەناتور ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ەكونوميكانىڭ باسىم سەكتورلارىن دامىتۋدى ىنتالاندىرۋ نەگىزدەلگەن جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق قىزمەت سۋبەكتىلەرىن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى بەلگىلەنگەن «يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى مەملەكەتتىك قولداۋ تۋرالى» زاڭ قابىلدانعانىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي بيزنەس-قۇرىلىمداردى كەز كەلگەن بيۋروكراتتىق كەدەرگىلەر جاسالماۋىنا كەپىلدىكتى قاراستىراتىن كاسىپكەرلىك كودەكسى مەن «رۇقساتتار مەن حابارلامالار تۋرالى» زاڭنىڭ جوبالارى ازىرلەنەتىن بولادى.
كەدەن وداعى قۇرىلعاننان بەرى قازاقستاننىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىنە 2009 جىلى 1,8 ميلليارد اقش دوللارى بولعان تىكەلەي ينۆەستيتسيا 2012 جىلى 3,4 ميلليارد اقش دوللارى بولىپ 88,9 پايىزعا ۇلعايدى. سونداي-اق, قازاقستاننىڭ كەدەن وداعى ەلدەرىمەن ءوزارا ساۋدا قۇرىلىمدارىندا وڭ وزگەرىستەر بايقالىپ وتىر. كەدەن وداعى قۇرىلعاننان بەرى قازاقستاندىق تاۋارلاردىڭ رەسەيگە ەكسپورتى 3,5 ميلليارد اقش دوللارىنان 6,7 ميلليارد اقش دوللارىنا دەيىن ءوستى. بۇل تۋرالى ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ىستەرى ءمينيسترى جانار ايتجانوۆا ايتتى.
يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى البەرت راۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي ۇلتتىق ەكسپورتتىق ستراتەگيا ازىرلەنىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ەكسپورتتى قولداۋ جانە وعان سەرپىن بەرۋ جۇيەسى, سونداي-اق, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ءرولى مەن ەكسپورتتىق مىندەتتەردى شەشۋگە ولاردى تارتۋ دارەجەسىن ارتتىرۋ ماسەلەلەرى ونىڭ ماڭىزدى قۇرامى بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى, سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى مەن كاسىپكەرلەردىڭ ۇلتتىق پالاتاسى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ساۋدا وكىلدىكتەرى جەلىسىن, ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى ارناۋلى ينستيتۋتتار قۇرۋ ستراتەگيانىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
بۇل ستراتەگيانىڭ قاجەتتىگى ەكسپورتتىق ارنالاردى الدىن الا قالىپتاستىرۋ مەن سىرتقى نارىقتاردا قازاقستاندىق تاۋارلاردى ەكسپورتتاۋدى بەلسەندى تۇردە ۇدەتۋ ماڭىز بەرىلگەن يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا تاۋارلاردى ءوندىرۋدىڭ كۇتىلىپ وتىرعان اۋقىمىنا نەگىزدەلگەن.
تىڭداۋ بارىسىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ, وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قايىربەك وسكەنباەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ءمۇسلىم ومىرياەۆ, باسەكەلەستىكتى قورعاۋ اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر بايمۇقانوۆ, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى باسقارماسىنىڭ مۇشەسى راحىم وشاقباەۆ بايانداما جاسادى.
پارلامەنتتىك تىڭداۋ قورىتىندىسى بويىنشا وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلار مۇددەلەرىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, دسۇ-عا مۇشە بولۋدىڭ بارلىق ارتىقشىلىقتارىن ىسكە اسىرۋعا, الەمدىك نارىقتىڭ اشىلۋىنا بايلانىستى قازاقستاندىق ەكونوميكا سالالارىن جانە وتاندىق ءونىم وندىرۋشىلەردى قورعاۋعا باعىتتالعان ۇسىنىمدار ازىرلەندى.