ءسارۋار شاقتىڭ سالەمى

بۇل ءان – جاستىق شاقتىڭ سالەمى. ءسىزدى باياعى البىرت كۇن­­­نىڭ اسپانىنا قايتا ەرتىپ اپا­رادى. وتكەن عاسىردىڭ ەستە­لىگىن ماڭعاز شولىپ وتىرىپ, سارعايعان گرامموفونعا جاي­عاسقان ەسكى پلاستينكادان ءوزى­ڭىزدىڭ باياعى داۋىسىڭىزدى ەستيسىز. كۇيتاباقتا ويناعان تانىس ءھام بەيتانىس مۋزىكادان ارمانعا تولى كوكتەمنىڭ جۇپار لەبى ەسەدى. سۇلۋدى سۇيەم دەۋگە باتا الماي, ەڭ شەشۋشى ساتتە ءتىلىڭدى تىستەپ تۇرىپ قالعان اڭ­عال كەيپىڭ, اقجۇرەك كوڭىلىڭ ءبارى-ءبارى ءبىر-بىرىمەن بايلانى­سىپ, جۇرەگىڭدى تولقىتادى. بوي­­جەتكەندى بي كەشىنە شاقى­رىپ الىپ, بيلەي الماي كەتكەن جىگىت­تىڭ كۇيىنە تۇسەسىز. جان قال­تاڭىزدان تۇسپەيتىن عا­­شىقتىق حاتتى يەسىنە بەرۋگە وق­تالعان مەزەتتە, تارتپاڭىزدا تارس ۇمىتىپ كەتكەنىڭىز دە ويىڭىزعا ورالادى. سول كۇنى كوزىنە تىك قاراۋعا باتا الماي, ۇرلانا قاراعانىڭىز. وسىلاي اۋەزدى اۋەننىڭ ىرعاعىنا بال­قىپ وتىرىپ, ۇمىت قالعان ءسا­رۋار ساتتەردى كينولەنتاداي قاي­­تا ءبىر شولىپ وتەسىز.

الەمدى وزىنە ەلىتكەن ءاننىڭ قۇدىرەتتىلىگى. «Bésame mucho» – «بەسامە مۋچو». تورتكىل دۇ­نيەنى باۋراپ الاتىنداي بۇل تۋىن­دىنىڭ نەندەي قاسيەتى بار دەيسىز عوي. شارتاراپتى شىر اي­نالعان كومپوزيتسيانىڭ شىعۋ تاريحى ءتىپتى قىزىق. سەنسەڭىز, ء«سۇي مەنى» دەپ جىرلاعان مەكسي­كالىق قىز كونسەلو ۆەلاسكەس سول كەزدە ءالى ءسۇيىسىپ تە كورمە­گەن ەكەن. ماحابباتقا وسىنشا­ما ءمان بەرگەنى سودان دا بولار. ارۋ قىز كاتوليكتىك موناس­تىر مەكتەبىن بىتىرگەن بەتتە, بار­لىق بوس ۋاقىتىن تەك شى­عار­ما­شىلىعىنا ارنايدى. اۆ­تور يسپان كومپوزيتورى ەنري­كە گرانادوستىڭ فورتەپيانودا وي­ناعان پەساسىن تىڭداپ, قاتتى اسەرلەنەدى. سول سۇمدىق اسەر­دەن ارىلا الماي 1940 جى­لى ءوزىنىڭ 20 جاسقا تولعان تۋعان كۇنىندە جاڭا ءان ومىرگە كەلەدى. ەڭ عاجابى, اتالعان تۋىندى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە وتە تانىمال بولىپ, ەرىن مايدانعا اتتاندىرعان قىز-كەلىنشەكتەرگە كۇش-قۋات سىي­لاعان ەكەن. ولار وسى ءاندى قايىرا قوسىپ, سۇيگەندەرىن ۇزاق ساپاردان سارىلا كۇتكەن كورىنەدى.

ءاننىڭ اتاۋى نەگىزگى ماز­مۇ­نىن ساقتاي وتىرىپ, ءار تىلدە ءار­تۇرلى اۋدارىلعان. ءبىز «شەكسىز ءسۇي مەنى» دەپ اتادىق. مۋزىكا سىنشىلارى XX عاسىر­دا ەڭ كوپ ورىندالعان ەكى ءان بول­سا, سونىڭ ءبىرى «Bésame mucho»­ ەكەنىن جازىپ تا, ايتىپ تا ءجۇر. ولاي دەمەسى بار ما؟ الەم­نىڭ 20 تىلىندە ورىندالعان ءاننىڭ ءالى ءومىر ساحناسىنان تۇس­پەگەنى ونىڭ اسقاقتىعىنان حابار بەرەتىندەي.

ءان جارىققا شىققان سوڭ­ كون­سەلو ۆەلاسكەس اۋەنى مەن ءماتىنىن بىرىكتىرىپ, ءوزى تۋىپ-وسكەن گۆادالاحارا قالا­سىن­داعى راديوعا جىبەرەدى. تىڭ­دارماندار تۋىندىنى بىردەن جىلى قابىلداپ, اۆتوردى را­ديوستانساعا ماراپات­تاۋ ءۇشىن شاقىرادى. ايتسە دە تۋمىسىنان وتە ۇياڭ قىز سىي­لىقتى الۋ­عا قۇربىسىن جىبە­رەدى. ونىڭ بۇل ارەكەتىنە كاتو­ليكتىك تار­بيەسى سەبەپشى بولسا كەرەك. باسىندا ەلدىڭ ءبارى ءان­نىڭ يەسى قۇربىسى ەكەن دەپ جۇر­گەنىمەن, ارتىنان شىندىق اشىلادى.

ءيا, مەكسيكا ۇلتتىق كونسەر­ۆاتورياسى تۇلەگىنىڭ يسپان تىلىندە جازىلعان ليريكاسى لاتىن امەريكاسىن اتتاپ ءوتىپ, دۇ­نيەنى تامساندىرارىنا و باس­تا ەشكىم سەنبەپتى. بىراق, ۋاقىت ۇلى شىعارمانى ءوز بيى­گىنە كو­تەرىپ, ءداۋىر الماسسا دا قوعام جادىنا ماڭگى قۇيدى.

ءاننىڭ تۇڭعىش ورىنداۋشىسى ەميليو تۋەرو ەدى. «بەسامە مۋچونىڭ» العاشقى جازباسىنان ونىڭ داۋىسى ەستىلەدى. الايدا كۋبالىق بولەرو جانرىن­دا جازىلعان كومپوزيتسيا چيليلىك ءانشى لۋچو گاتيكانىڭ رەپەرتۋارىنا ەنگەن كەزدە شىنىمەن تانىمال بولا باستادى. 1944 جىلى امەريكالىق ءانشى دجيممي دورسي ورىنداپ, اقش-تا حيتكە اينالدىردى. ءاربىر ءانشى ءوزىنىڭ داۋىس دياپازونىنا سايكەس ءارتۇرلى ستيلدە ورىندادى. ماسەلەن وسى تۇستا پلاسيدو دومينگو, اندرەا بو­چەللي, حوسە كاررەراس سىندى ونەر تارلاندارىن تۇستەپ كەتپەسەك بولمايتىنداي. ول ول ما ايگىلى «The Beatles» توبى كونتسەرتتەرىندە جاندى داۋىس­تا ورىنداپ, ءتىپتى تۇر­لەن­دىرىپ اكەتتى. سول زاماندا رومانتيكتىڭ وبرازىن سوم­داعان ەلۆيس پرەسلي مەن انگە سيقىرلى سەزىم رەڭكىن بەرگەن فرەنك سيناترانىڭ ورىنداۋىندا ەل ەسىندە ماڭگىگە ساقتالدى.

كوپ ۇزاماي اتالعان كوم­پوزي­تسيا ء«ۇش اتتى» ديسنەي اني­ماتسيالىق ءفيلمىنىڭ ساۋند­ترەگىنە اينالدى. ودان كەيىن 1980 جىلى «ماسكەۋ كوز جاسىنا سەنبەيدى» كينوكارتيناسىندا تىڭدارماندارمەن قاي­­­تا قاۋىشىپ, كەڭەس يدەولو­گياسىنىڭ كادەسىنە جارادى. مەكسيكالىق لوس پانچوس توبى­نىڭ نۇسقاسىندا جول تارتقان تۋىندى, قازاق دالاسىندا دا ءوز قولتاڭباسىن قالدىرىپ كەتكەن ەدى.

ءومىرىنىڭ سوڭىنان دەيىن كوم­پوزيتور كونسەلو ۆەلاسكەس ءاننىڭ نەلىكتەن قوعام ساناسىن­دا ءدۇمپۋ تۋعىزعانىن تۇسىن­دەرە الماي كەتتى. تەك الدەبىر سۇحباتىندا, ءاننىڭ قۇبىلىسى تۋرالى «ورىنسىز تىلەكتىڭ اۋەندەگى كورىنىسى» دەپ, جۇرەك­جاردى ءسوزىن ايتقان ەكەن. سو­دان كەيىن جاسامپاز ءان جالىن­دى ماحابباتتىڭ سيمۆولى رە­تىندە بي كەشتەرىندە ءجيى شىر­قالدى. «Bésame mucho» ءبيى – بۇرىمدىنىڭ بوزبالاعا ايتا الماي كەتكەن عاشىقتىق سەزىمى­نىڭ قويىلىمى ىسپەتتى. قيسىن­سىز قىز تىلەگىنىڭ قيمىلعا ۇلا­سۋى قانداي عاجاپ دەرسىز. تاعى ءبىر تىڭداڭىزشى!