«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارى تۋرالى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى 1 اقپانداعى № 922 جارلىعىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارى تۋرالى»
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى 1 اقپانداعى № 922 جارلىعىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى
قاۋلى ەتەمىن:
1. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2010 جىلعى 1 اقپانداعى № 922 جارلىعىنا (قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءپۇاج-ى, 2010 ج., № 10, 115-قۇجات; 2012 ج., № 68, 976-قۇجات) مىناداي وزگەرىس ەنگىزىلسىن:
جوعارىدا اتالعان جارلىقپەن بەكىتىلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگيالىق دامۋ جوسپارىندا:
«قازاقستاننىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ ءتۇيىندى باعىتتارى» دەگەن III ءبولىم مىناداي رەداكتسيادا جازىلسىن:
«III. قازاقستاننىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ ءتۇيىندى باعىتتارى
قازاقستان 2020 جىلى
قازاقستان 2020 جىلى الەمدىك داعدارىستان ءبىرشاما قۋاتتى جانە باسەكەگە قابىلەتتى, ەكونوميكاسى ارتاراپتاندىرىلعان جانە حالقى بەلسەندى تۇردە جاڭا ەكونوميكاعا تارتىلا وتىرىپ شىنىققان ەلگە اينالادى.
2020 جىلعا قاراي قازاقستان ەل ەكونوميكاسىنىڭ شيكىزات ەمەس سەكتورلارىنا قوماقتى شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قولايلى ىسكەرلىك احۋال قالىپتاسقان الەمنىڭ باسەكەگە بارىنشا قابىلەتتى ەلۋ ەلىنىڭ قاتارىندا بولادى. ەكونوميكا كەلەسى ەكونوميكالىق داعدارىستارعا جاقسى دايىندىقتا بولادى. قازاقستان شەكتەس ەلدەرمەن جانە باسقا دا مەملەكەتتەرمەن ءوزىنىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق بايلانىستارىن نىعايتادى.
2020 جىلعا قاراي ەل ارتاراپتاندىرىلعان ەكونوميكانى دامىتۋ ءۇشىن قاجەتتى ادامي رەسۋرستارعا, سونداي-اق وتاندىق كاسىپكەرلەر مەن ەكسپورتتاۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن قاجەتتى ينفراقۇرىلىمعا يە بولادى. كولىك ينفراقۇرىلىمى مەن تەلەكوممۋنيكاتسيانى قارقىندى دامىتۋ ەسەبىنەن وزگە الەممەن ءۇزىلىسسىز بايلانىس قامتاماسىز ەتىلەدى. قازاقستاننىڭ وڭدەۋشى ونەركاسىبى, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن قىزمەتتەر كورسەتۋ سالاسى ەكونوميكا قۇرىلىمىندا تاۋ-كەن ونەركاسىبىمەن قاتار لايىقتى ورىن الادى. الەۋمەتتىك سالادا جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىندا ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلەدى.
2020 جىلعا قاراي قازاقستان ەكونوميكاسى ناقتى ماندە 2009 جىلدىڭ دەڭگەيىنىڭ ۇشتەن بىرىنەن جوعارى وسەدى1. ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ جونىندەگى جوسپارلاردى تابىستى ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن ەكونوميكانىڭ قايتا وڭدەۋ سالالارىنىڭ ءوسۋ كورسەتكىشتەرى 2020 جىلعا قاراي ءوندىرۋشى سالالاردىڭ ءوسۋ كورسەتكىشتەرىنەن جوعارى نەمەسە ولارعا تەڭ بولادى.
ويلاستىرىلعان ماكروەكونوميكالىق ساياسات جۇرگىزۋ ناتيجەسىندە 2020 جىلعا قاراي التىن-ۆاليۋتا رەزەرۆتەرىنىڭ دەڭگەيى (قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قورىنىڭ اكتيۆتەرىن قوسپاعاندا) ءۇش ايلىق يمپورتتان نەمەسە (قانداي كورسەتكىشتىڭ جوعارى بولاتىنىنا قاراي) ەل ەكونوميكاسىنىڭ مەملەكەتتىك جانە كورپوراتيۆتىك سەكتورلارىنىڭ قىسقا مەرزىمدى (1 جىلعا دەيىنگى) سىرتقى بورىشىنىڭ كولەمىنەن تومەن بولمايدى. ۇلتتىق قوردىڭ اكتيۆتەرى ءىجو-ءنىڭ كەمىندە 30%-ىن قۇرايدى. وسى كەزەڭدە ينفلياتسيا جىلىنا ورتا ەسەپپەن 5-8% دەڭگەيىندە ساقتالىپ تۇرادى. ايىرباس باعامى ساياساتى قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ ىشكى جانە سىرتقى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ تەڭگەرىمىن قامتاماسىز ەتەدى.
2020 جىلعا قاراي تابىسى ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن حالىقتىڭ ۇلەسى 8%-عا تومەندەيدى. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار, ايەلدەر, بالالار مەن جاستار وزدەرىنىڭ بارىنشا قورعالعانىن سەزىنەدى جانە وزدەرىنىڭ قوعامداعى مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتە الادى.
قابىلدانىپ جاتقان شارالاردىڭ ناتيجەسiندە 2020 جىلعا قاراي وتباسى-تۇرمىستىق قاتىناستارسالاسىندا ايەلدەرگە قاتىستى جاسالعان قىلمىستاردىڭ ۇلەس سالماعى 9,7%-عا دەيىن جانە كامەلەتكە تولماعاندارعا قاتىستى قىلمىستاردىڭ ۇلەس سالماعى 2,2%-عا دەيىن ازايادى.
بالاباقشادان ۋنيۆەرسيتەتكە دەيىن ساپالى ءبىلىم بەرۋ بۇكىل ەل بويىنشا قولجەتىمدى بولادى, حالىق دەنساۋلىعىنىڭ جاي-كۇيى ايتارلىقتاي جاقسارادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرى الەمنىڭ ۇزدىك ستاندارتتارىنا ساي بولادى. قازاقستاندىقتار بارىنشا سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانىپ, تەمەكى شەگەتىندەر مەن الكوگولدى اسىرا پايدالاناتىندار سانى ازايادى. قوعامنىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ بارلىق سالالارىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى قولدانۋ دايەكتى جانە كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەڭەيەدى. ءارتۇرلى ەتنوستىق توپتار مەن ءدىني كونفەسسيا وكىلدەرى ىشكى تۇراقتىلىق, قاۋىپسىزدىك, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم جاعدايىندا ءومىر سۇرەتىن بولادى.
قازاقستاننىڭ وركەندەۋىنىڭ, گۇلدەنۋى مەن قاۋىپسىزدىگىنىڭ ورنىقتى تۇعىرى: ءتۇيىندى بەس باعىت
تاياۋ ونجىلدىقتا ءتۇيىندى بەس باعىت مەملەكەت قىزمەتىندەگى باسىمدىقتار بولادى:
1) داعدارىستان كەيىنگى دامۋعا دايىندىق;
2) يندۋستريالاندىرۋ مەن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ارقىلى ءارتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋ ەسەبىنەن ەكونوميكانىڭ ورنىقتى ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋ;
3) بولاشاققا ينۆەستيتسيالار – ورنىقتى ەكونوميكالىق وسۋگە, قازاقستاندىقتاردىڭ وركەندەۋى مەن الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ادامي كاپيتالدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ;
4) حالىقتى ساپالى الەۋمەتتىك جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ;
5) ۇلتارالىق كەلىسىمدى, قاۋىپسىزدىكتى, حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ ورنىقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋ.
ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋگە دايىندىق پروتسەسىندە قازاقستان ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن رەفورمالاردى جەدەلدەتىپ ىسكە اسىرۋعا ءتيىس. ءبىرىنشى ءتۇيىندى باعىت – داعدارىستان كەيىنگى دامۋعا دايىندىق – ناتيجەسىن ونجىلدىق كەزەڭنىڭ باسىندا بايقاۋعا بولاتىن شارالاردى قامتيدى. بۇل – ءبىرشاما قولايلى بيزنەس ورتا قۇرۋ, قارجى سەكتورىن نىعايتۋ جانە قۇقىقتىق جۇيەنى جەتىلدىرۋ.
ەكىنشى ءتۇيىندى باعىت شەڭبەرىندەگى ءىس-قيمىلدار ەلدى ۇدەمەلى يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ناتيجەسىندە قازاقستان ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋدى جەدەلدەتۋگە ىقپال ەتەتىن بولادى. بۇل ەكونوميكالىق مودەلدى وزگەرتۋگە جانە ەكستەنسيۆتى, شيكىزاتتىق دامۋ جولىنان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋعا كوشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەلدى ينفراقۇرىلىمدىق دامىتۋ جوسپارلارى ەكونوميكانى ۇدەمەلى ارتاراپتاندىرۋعا جانە ەلگە شەتەل ينۆەستيتسيالارىن تارتۋعا ىقپال ەتەتىن ەنەرگەتيكا, كولىك جانە تەلەكوممۋنيكاتسيا سالالارىن جاڭعىرتۋعا شوعىرلانادى.
ادامي رەسۋرستاردىڭ سانى مەن ساپاسى كەز كەلگەن ەلدىڭ بولاشاعىن ايقىندايتىن نەگىز قۇرۋشى فاكتورلار بولىپ تابىلادى. ادامي كاپيتال – بۇل يننوۆاتسيالاردىڭ جانە ەكونوميكانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى. ءۇشىنشى باعىت – بولاشاققا ينۆەستيتسيالار – قازاقستاننىڭ ادامي رەسۋرستارىنىڭ ساپاسىن ۇزاق مەرزىمدى كەزەڭدە ارتتىرۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالاردى قامتيتىن بولادى.
ءتورتىنشى ءتۇيىندى باعىت – ازاماتتار ءۇشىن قىزمەتتەر كورسەتۋ شەڭبەرىندە – حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى ءتيىمدى كورسەتۋ جونىندەگى شارالار كۇشەيتىلەتىن بولادى.
بەسىنشى ءتۇيىندى باعىت – ۇلتارالىق كەلىسىم, قاۋىپسىزدىك, حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ تۇراقتىلىعى شەڭبەرىندە – ىشكى تۇراقتىلىقتى, قاۋىپسىزدىكتى, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋ, بەيبىتسۇيگىش سىرتقى ساياساتتى دامىتۋ جونىندەگى شارالار كوزدەلەتىن بولادى.
قازاقستاننىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ ءتۇيىندى بەس باعىتىنىڭ نەگىزى ۇتىمدى ماكروەكونوميكالىق ساياسات بولىپ تابىلادى. ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ جانە ءارتاراپتاندىرۋ, ونىڭ «قىزىپ كەتۋىن» بولدىرماۋ ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋ ماقساتىندا ەكونوميكانىڭ ءوسۋى كەزەڭىندە مەملەكەتتىڭ شىعىستارىن ازايتۋدى جانە ولاردى ەكونوميكالىق باسەڭدەۋ كەزەڭىندە ۇلعايتۋدى كوزدەيتىن انتيتسيكلدى فيسكالدىق ساياسات جۇرگىزىلەتىن بولادى. بۇل رەتتە كەلەسى ونجىلدىق كەزەڭنىڭ سوڭىنا قاراي بيۋدجەتتىڭ مۇناي ەمەس تاپشىلىعى ءىجو-گە قاتىستى 3%-دان اسپايدى. اقشا-كرەديت ساياساتى ينفلياتسيانى تەجەۋ جونىندەگى شارالاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالاتىن بولادى. ۆاليۋتالىق ايىرباس باعامىنىڭ ساياساتى قازاقستاندىق ەكونوميكانىڭ ىشكى جانە سىرتقى باسەكەگە قابىلەتتىلىگى اراسىنداعى تەڭگەرىمدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالادى.
ءتۇيىندى باعىت: داعدارىستان كەيىنگى دامۋعا دايىندىق
جاھاندىق قايتا ورلەۋ كەزەڭىندە قازاقستانداعى ىسكەرلىك احۋال ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنىڭ ورنىقتى نەگىزىن قامتاماسىز ەتەدى. ول ەكونوميكانى جەدەلدەتىپ ءارتاراپتاندىرۋ جانە وتاندىق بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن اۋقىمدى ينۆەستيتسيالاردى تارتۋعا ىقپال ەتەتىن شەشۋشى فاكتور بولىپ تابىلادى. ورنىقتى قارجى جۇيەسى جانە سەنىمدى قۇقىقتىق ورتا دا كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدا سىندارلى ءرول اتقارادى.
بيزنەس ورتانى جاقسارتۋ
ستراتەگيالىق جوسپار – 2020-نى ىسكە اسىرۋدىڭ العاشقى جىلدارى مەملەكەت وتاندىق كاسىپكەرلەر, سول سياقتى حالىقارالىق ينۆەستورلار ءۇشىن دە بيزنەس جۇرگىزۋدىڭ قۇنىن ازايتۋعا باعىتتالعان بەلسەندى شارالارعا باستاما جاسايدى. اكىمشىلىك راسىمدەردىڭ وڭتايلى شەڭبەرىن بەلگىلەپ جانە ولاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ اشىقتىعىن ارتتىرا وتىرىپ, مەملەكەت تورەشىلدىك پەن سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ قازاقستانداعى ىسكەرلىك احۋالدىڭ ماڭىزدى اسپەكتىلەرىنە ىقپال ەتۋىن تومەندەتۋگە ۇمتىلاتىن بولادى.
بيزنەس ورتانى جاقسارتۋ جونىندەگى
ستراتەگيالىق ماقساتتار
2020 جىلعا قاراي
ەكونوميكانىڭ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورلارىنا سالىناتىن وتاندىق جانە شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار (وڭدەۋشى ونەركاسىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ, قىزمەتتەر كورسەتۋ) كەمىندە 30%-عا ۇلعايادى;
ءىجو-گە تىكەلەي شەتەلدىك ينۆەستيتسيالاردىڭ (تشي) ۇلەسى ون پايىزدىق تارماققا ۇلعايادى;
ءىجو-دەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ (شوب) ۇلەسى 7-10 پايىزدىق تارماققا ۇلعايادى;
ينۆەستيتسيا كوزدەرى ءارتاراپتاندىرىلادى ء(ار ەلدىڭ ۇلەسى 5% جانە ودان كوپ بولاتىن نەگىزگى 10 ينۆەستور ەل);
قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «بيزنەس جۇرگىزۋدىڭ جەڭىلدىگى» («Doing Business») رەيتينگى بويىنشا ەڭ ۇزدىك كورسەتكىشتەرمەن 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەنەدى;
قازاقستان «Transparency International» رەيتينگىندە سىبايلاس جەمقورلىقتى ءتۇيسىنۋ يندەكسى بويىنشا ەلدەردىڭ ۇشتەن ءبىرىنىڭ ىشىندە الدىڭعى قاتارداعى ورىندى يەلەنەدى
2015 جىلعا قاراي
قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «بيزنەس جۇرگىزۋدىڭ جەڭىلدىگى» («Doing Business») رەيتينگى بويىنشا كورسەتكىشتەرى 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 7 پوزيتسياعا جاقسارادى;
ۋاقىت پەن شىعىنداردى قوسا العاندا, بيزنەستى تىركەۋگە جانە جۇرگىزۋگە بايلانىستى وپەراتسيالىق شىعىندار (رۇقسات, ليتسەنزيالار, سەرتيفيكاتتار الۋ; اككرەديتتەۋ; كونسۋلتاتسيا الۋ) 2011 جىلمەن سالىستىرعاندا 30%-عا تومەندەيدى;
ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى مەن دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ىسكەرلىك احۋالعا جانە كاسىپورىندار جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىنە شولۋىنداعى (BEEPS) بيزنەس ورتانىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرى جاقسارادى
2011 جىلعا قاراي
جاڭا نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋ مەن قابىلداۋ ءۇشىن رەتتەۋشىلىك اسەر ەتۋدى تالداۋ ادىستەمەسى (ارۆ) ازىرلەنەدى;
قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «بيزنەس جۇرگىزۋدەگى جەڭىلدىك» («Doing Business») رەيتينگى بويىنشا كورسەتكىشتەرى 2008 جىلمەن سالىستىرعاندا 7 پوزيتسياعا جاقسارادى;
ۋاقىت پەن شىعىنداردى قوسا العاندا, بيزنەستى تىركەۋگە جانە جۇرگىزۋگە بايلانىستى وپەراتسيالىق شىعىندار (رۇقسات, ليتسەنزيالار, سەرتيفيكاتتار الۋ; اككرەديتتەۋ; كونسۋلتاتسيا الۋ) 30%-عا تومەندەيدى
قارجى سەكتورىن نىعايتۋ
قازاقستاننىڭ قارجى جۇيەسىنىڭ ودان ءارى دامۋى اعىمداعى جاھاندىق داعدارىستىڭ نەگىزگى قورىتىندىلارىن ەسكەرەتىن بولدى:
1) كەز كەلگەن قارىز الۋ كوممەرتسيالىق, قارجىلىق جانە ۆاليۋتالىق تاۋەكەلدەردى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قاتاڭ پرۋدەنتسيالدى ستاندارتتارعا جانە اشىقتىق تالاپتارىنا نەگىزدەلۋى ءتيىس;
2) حالىقارالىق كاپيتال نارىقتارىنا قولجەتىمدىلىك بانك سەكتورىنىڭ جانە مەملەكەت قاتىساتىن زاڭدى تۇلعالاردىڭ سىرتقى بورىشىنىڭ دەڭگەيىن جاۋاپتى باسقارۋدى تالاپ ەتەدى;
3) ەل ىشىندەگى جيناقتار دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋى ورنىقتى, اشىق جانە ءتيىمدى رەتتەلۋگە ءتيىس قارجى جۇيەسىنە دەگەن سەنىمنىڭ نىعايۋىنا بايلانىستى.
ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ كەزەڭىندە قارجى سەكتورىن مەملەكەتتىك قولداۋ ساقتالادى, الايدا بىرتە-بىرتە جەكە باستاماعا ورىن بەرە وتىرىپ, تىكەلەي مەملەكەتتىك قاتىسۋ ازاياتىن بولادى.
وتاندىق قارجى جۇيەسىندەگى ودان ءارى رەتتەۋ بارىنشا تولىق جانە قارجى سەكتورىنىڭ ماكروەكونوميكالىق بايلانىستارىن جان-جاقتى ەسكەرەتىن بولادى. بەلسەندى ەكونوميكالىق ورلەۋ كەزەڭىندە پرۋدەنتسيالدىق نورماتيۆتەر باسەڭدەۋ جاعدايىندا جيناقتالعان الەۋەتتى پايدالانۋ ءۇشىن قاتاڭداتىلاتىن بولادى.
جالپى العاندا, قارجى سەكتورىنىڭ دامۋى ەلدىڭ ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋى ءۇشىن قارجى رەسۋرستارىن تارتۋعا باعدارلانادى.
قور جاساۋدىڭ ىشكى كوزدەرى حالىقتىڭ جانە وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ بوس رەسۋرستارى ەسەبىنەن كوبەيتىلەتىن بولادى. ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋ كوزدەرى رەتىندە رەسۋرستاردى تارتۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعدايلار جاساۋ ارقىلى نىعايتىلاتىن مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىكتەرىنىڭ ءرولى مەن ماڭىزى ارتادى.
ەلدىڭ قارجى سەكتورىنا دەگەن سەنىمىن ورنىقتىرۋ جانە ولارعا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر اياسىن كەڭەيتۋ جونىندە بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلەتىن بولادى. قارجى قىزمەتتەرىن تۇتىنۋشىلار مەن ينۆەستورلاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋ تەتىكتەرىن كەڭەيتۋگە, قارجى ۇيىمدارىندا ىشكى باقىلاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسى مەن تاۋەكەل-مەنەدجمەنتتى ەنگىزۋگە, سونداي-اق ولاردىڭ قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋعا ايرىقشا كوڭىل بولىنەدى.
ىشكى رەسۋرستاردىڭ ءوسۋ شاماسىنا قاراي جوبالىق ينۆەستيتسيالاۋ قۇرالدارىن قوسا العاندا, قارجى قۇرالدارىنىڭ كەڭ اۋقىمى بار قور نارىعى ودان ءارى داميدى. مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك جانە يسلامدىق قارجىلاندىرۋ قور نارىعىن دامىتۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن بولادى. بۇعان قۇندى قاعازدار اينالىسىنىڭ بارابار كولەمىن قامتاماسىز ەتەتىن مەملەكەتتىك قۇندى قاعازدار نارىعىنىڭ ودان ءارى دامۋى دا سەپتىگىن تيگىزەدى.
قازاقستاننىڭ تولىققاندى قور نارىعىن قالىپتاستىرۋ جانە ونىڭ حالىقارالىق كاپيتال نارىعىمەن ىقپالداسۋى شەڭبەرىندە الماتى قالاسىنىڭ وڭىرلىك قارجى ورتالىعى ودان ءارى داميتىن بولادى. ستراتەگيالىق پەرسپەكتيۆادا مەملەكەت حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن الماتى قالاسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتى قارجى ورتالىعىن دامىتۋ جانە ونىڭ ازياداعى جەتەكشى 10 قارجى ورتالىعىنىڭ توبىنا كىرۋى ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاسايدى.
جالپى العاندا, ەلدىڭ قارجى سەكتورىن دامىتۋ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارجى سەكتورىن دامىتۋدىڭ داعدارىستان كەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان تۇجىرىمداماسىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.
قارجى سەكتورىن دامىتۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق ماقساتتار
2020 جىلعا قاراي
قارجى ۇيىمدارىنىڭ ينستيتۋتسيونالدىق بازاسى كەڭەيتىلەدى جانە ولاردىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرى ۇلعايتىلدى;
بانك سەكتورىنىڭ سىرتقى مىندەتتەمەلەرىنىڭ ۇلەسى ونىڭ مىندەتتەمەلەرىنىڭ جيىنتىق كولەمىندە 30%-دان اسپايدى;
قارجى نارىعى قىزمەتتەردىڭ كەڭ سپەكترىن ۇسىنادى جانە ينۆەستورلار مەن قارجى قىزمەت-
تەرىن تۇتىنۋشىلاردىڭ اراسىندا سەنىمگە يە;
وتاندىق قور نارىعى تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ىشىندە يسلام بانكينگىنىڭ وڭىرلىك ورتالىعىنا اينالادى
2015 جىلعا قاراي
حالىقتىڭ جيناقتارىن تارتۋدىڭ بالامالى كوزدەرىن دامىتۋ ءۇشىن جاعداي جاسالدى;
حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن جانە ينۆەستيتسيالىق مادەنيەتىن كوتەرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار ءساتتى ىسكە اسىرىلدى;
مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىكتەرىنىڭ ءرولى مەن ماڭىزىن ارتتىرۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن ىسكە اسىرۋ قامتاماسىز ەتىلدى
سەنىمدى قۇقىقتىق ورتا قالىپتاستىرۋ
سەنىمدى قۇقىقتىق ورتاعا زاڭنىڭ ۇستەمدىك ءپرينتسيپىن مۇلتىكسىز ساقتاۋ ارقىلى قول جەتكىزىلەدى جانە ول ازاماتتار مەن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ وزدەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىنىڭ ءسوزسىز قورعالۋىنا دەگەن سەنىمدىلىگىن, بيزنەستى جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە جەكە قاۋىپسىزدىكتى سەزىنۋىن, ترانزاكتسيالىق شىعىنداردىڭ تومەن بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى, ىشكى جانە سىرتقى ينۆەستيتسيالاردى ىنتالاندىرادى.
ۇلتتىق قۇقىقتىق جۇيەنى جاڭعىرتۋ جانە ونى ۇزدىك حالىقارالىق پراكتيكاعا سايكەس كەلتىرۋ, سونداي-اق ادام, انا مەن بالا, كاسىپكەرلىك پەن مەملەكەت قۇقىقتارىنىڭ سەنىمدى قورعالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مىناداي سالالارداعى رەفورمالارعا نازار اۋدارىلادى:
1) سوت جۇيەسىنىڭ اشىقتىعىن جانە تاۋەلسىزدىگىن, سوت كورپۋسىنىڭ بەيتاراپتىعى مەن كاسىپقويلىعىن ارتتىرۋ;
2) زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جانە نورما تۇزۋشىلىك ساپاسىن ارتتىرۋ;
3) حالىقتىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىنىڭ دەڭگەيىن, ونىڭ ىشىندە سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كاسىپتىك مادەنيەتىن ارتتىرۋ جانە ازاماتتاردىڭ بىلىكتى زاڭ كومەگىنە ناقتى قول جەتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
وتاندىق قۇقىقتىق جۇيەنى جاڭعىرتۋدىڭ تۇجىرىمدى ۇستانىمدارى جانە ونىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2010 جىلدان 2020 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىندا ايقىندالعان.
سوت جۇيەسى
سوت جۇيەسىن ودان ءارى رەفورمالاۋ سوتتاردىڭ شىنايى تاۋەلسىزدىگى, سوت تورەلىگىن اتقارۋدى ءتيىمدى قوعامدىق باقىلاۋ, سۋديالاردىڭ كاسىپقويلىعى مەن بەيتاراپتىعى, سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى وڭايلاتۋ جانە تىم ارتىق رەگلامەنتتەۋدى الىپ تاستاۋ پرينتسيپتەرىمەن جۇرگىزىلەدى, ونىڭ ناتيجەسىندە قوعامنىڭ سوت جۇيەسىنە دەگەن سەنىمىنىڭ جوعارى دارەجەسىنە قول جەتكىزىلىپ, سوتتاردىڭ جۇمىس ىستەۋ تيىمدىلىگى ارتادى. سوت تورەلىگىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە سوت يەرارحياسىنىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىندە جانە ساتىلارىندا سۋديالار تاۋەلسىزدىگىنىڭ ۇيىمدىق-قۇقىقتىق كەپىلدىكتەرى قامتاماسىز ەتىلەتىن بولادى.
سوت جۇيەسىن رەفورمالاۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق ماقساتتار
2020 جىلعا قاراي
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «سوتتاردىڭ تاۋەلسىزدىگى» كورسەتكىشى بويىنشا دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك يندەكسى رەيتينگىندەگى ورنى 20 پوزيتسياعا جاقسارادى;
سوت جۇيەسىنىڭ تاۋەلسىزدىك جانە بەيتاراپتىق دەڭگەيى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ مىندەتتەمەلەرىنە (ادامي ولشەم سالاسىندا) سايكەس دەپ تانىلدى
2015 جىلعا قاراي
تەرگەۋ ءىس-ارەكەتىن سوتتىڭ باقىلاۋى كەڭەيتىلدى;
سوتقا جۇگىنۋشى سۋبەكتىلەر ىستەرىنىڭ قولجەتىمدىلىگىنە, قاراپايىمدىلىعىنا جانە جىلدام شەشىلۋىنە كەپىلدىك بەرەتىن سوت جۇيەسى قۇرىلدى;
سۋديالىققا ۇمىتكەرلەرگە قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارى جانە سۋديالىققا ۇمىتكەرلەردى ىرىكتەۋ راسىمدەرىنىڭ ترانسپارەنتتىلىگى (اشىقتىعى) ارتتى;
ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىن تارتا وتىرىپ, سوت پروتسەسىنە قاتىسۋشىلار مەن كاسىپقوي زاڭگەرلەر اراسىندا جۇرگىزىلەتىن, الىنعان ناتيجەلەردىڭ جاريالىلىعىن جانە سوتتار مەن سۋديالاردىڭ رەيتينگتەرىن جاساۋدى كوزدەيتىن مەرزىمدى الەۋمەتتانۋشىلىق زەرتتەۋلەرمەن بارلىق سوتتاردى بارابار قامتۋ قامتاماسىز ەتىلدى
2014 جىلعا قاراي
سوت شەشىمدەرىن ورىنداۋدىڭ ارالاس مودەلىن جەتىلدىرۋ
2013 جىلعا قاراي
سوتتا قاراۋدىڭ تولىقتاي جاريالىلىعى مەن اشىقتىعى, ونىڭ ىشىندە سوتتاردىڭ قورىتىندى ءىس جۇرگىزۋ شەشىمدەرىنىڭ قارار بولىگىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ جاريا دەرەكقورىنا ورنالاستىرۋ جولىمەن قامتاماسىز ەتىلدى
2011 جىلعا قاراي
سوتتاردىڭ ماماندانۋى ولاردىڭ وكىلەتتىكتەرى ناقتى اجىراتىلا وتىرىپ كەڭەيتىلدى, وڭايلاتىلعان ءىس جۇرگىزۋ ينستيتۋتتارى دامىتىلۋدا;
جەكەشە سوت ورىنداۋشىلارى ينستيتۋتىن ەنگىزە وتىرىپ, سوت شەشىمدەرىن ورىنداۋدىڭ ارالاس مودەلى ەنگىزىلدى
زاڭنامانى جانە نورما تۇزۋشىلىكتى جەتىلدىرۋ
مىنالار زاڭنامانى جانە نورما تۇزۋشىلىكتى جەتىلدىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى بولادى:
1) قازاقستاننىڭ زاڭنامالىق بازاسىنىڭ تۇراقتىلىعى مەن قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ, ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءارى كوديفيكاتسيالاۋ ارقىلى جۇيەلەندىرۋ, ەسكىرگەن جانە قايتالاناتىن نورمالاردى الىپ تاستاۋ, قۇقىقتىق رەتتەۋدەگى ولقىلىقتاردى جويۋ جانە سىلتەمە نورمالاردى بارىنشا ازايتۋ, تىكەلەي قولدانىلاتىن زاڭداردى قابىلداۋ پراكتيكاسىن كەڭەيتۋ ارقىلى جۇيەلەۋ;
2) نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋگە تاۋەلسىز ساراپشىلاردى, ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتوردىڭ وكىلدەرىن نەعۇرلىم كەڭىرەك تارتۋ, وسى سالادا وزىق بىلىمدەردى قولدانا وتىرىپ, عىلىمي ساراپتامالاردى جۇرگىزۋ نەگىزىندە نورما تۇزۋشىلىك پروتسەسىندەگى كاسىبيلىكتى كۇشەيتۋ.
زاڭنامانى جانە نورما شىعارۋدى جەتىلدىرۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق ماقساتتار
2020 جىلعا قاراي
نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەر جوبالارىنىڭ ساپاسىن باعالاۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا جانە ولاردى قوعامنىڭ, كاسىپكەرلىك پەن بيلىكتىڭ مۇددەلەرىن تەڭدەستىرىپ ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جاريا تۇردە تالقىلاۋ راسىمدەرىنە نەگىزدەلگەن زاڭ شىعارۋدىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرى ەنگىزىلدى
2015 جىلعا قاراي
نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردى ازىرلەۋگە تاۋەلسىز ساراپشىلاردى, ۇكىمەتتىك ەمەس سەكتوردىڭ وكىلدەرىن نەعۇرلىم كەڭىرەك تارتۋ, وسى سالادا وزىق بىلىمدەردى قولدانا وتىرىپ, ع