قوعامدىق كەڭەستىڭ اۋقىمىن كەڭەيتىپ, قوعامداعى ءرولىن ايقىنداۋ – قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋىندا باسا ايتىلعان تاقىرىپتىڭ ءبىرى. الماتى قالالىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ وكىلدەرىمەن ديدارلاسقان اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا تاقىرىپقا تەرەڭىرەك ءۇڭىلىپ, وسى ماقساتتا تۋىندايتىن ماسەلەلەردى جۇيەلى جۇزەگە اسىرۋدىڭ وڭتايلى تاسىلدەرى تۋراسىندا پىكىر الماستى.
ءار ايماقتاعى اتالعان قۇرىلىمنىڭ نەگىزگى ميسسياسى – ءوڭىر ءومىرىن تاپ باسۋ. ال بۇل ماقساتتىڭ ۇدەسىنە جەتۋ ءۇشىن قۇرىلىمنىڭ الەۋەتى مەن قۋاتىن ارتتىرۋ كەرەك-اق. بۇلاي بولماعان جاعدايدا قوعامدىق كەڭەس قوعامدى ىزگىلەندىرۋگە قوماقتى ۇلەس قوسا الماسى انىق. پرەزيدەنت جولداۋىندا ايتىلعان ماسەلە دە وسىعان سايادى. وسى ويدى نىساناعا العان جۇزدەسۋدە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2020 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە قوعامدىق باقىلاۋدى زاڭنامالىق بەكىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تاسىلدەر مەن ۇسىنىستار جاساۋ, سونداي-اق كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا قوعامدىق كەڭەستەر قۇرۋعا قاتىستى قوعامدىق كەڭەستەر ينستيتۋتىن جەتىلدىرۋ جايى جان-جاقتى تالقىلاندى.
مينيستر ءوز سوزىندە قوعامدىق باقىلاۋ ينستيتۋتىن جەتىلدىرۋدىڭ دەر كەزىندە جاسالىپ جاتقانىن, بۇل اسا ماڭىزدى ءارى وزەكتى تاقىرىپ ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بولاشاق زاڭ جوباسىنىڭ ماقساتى – قوعامدىق باقىلاۋ جۇيەسىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن, سونداي-اق ازاماتتىق قوعامدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن قۇقىقتىق جاعدايلار جاساۋدى ايقىنداۋعا باعىتتالعان.
زاڭ جوباسىنىڭ مىندەتىنە بىرىڭعاي ۇعىمدىق اپپاراتتى قالىپتاستىرۋ, قوعامدىق باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋ قاعيداتتارىنىڭ ورتاق جۇيەسىن بەلگىلەۋ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە قوعامدىق كۇش-جىگەردى بىرىكتىرۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىكتەرىن جاساۋ, سونداي-اق قوعامدىق باقىلاۋ سۋبەكتىلەرى مەن وبەكتىلەرىنىڭ فۋنكتسياسىن, وكىلەتتىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن ايقىنداۋ كىرەدى.
– مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىنا سايكەس كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردا قوعامدىق كەڭەستەر قۇرۋدى كوزدەيتىن, سونداي-اق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جونىندەگى كونكۋرستىق كوميسسيالارعا قاتىسۋ ارقىلى قوعامدىق كەڭەستەردىڭ وكىلەتتىكتەرىن كەڭەيتەتىن زاڭعا تۇزەتۋلەر ازىرلەنىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا بۇل تۇزەتۋلەر كەلىسۋ راسىمىنەن وتۋدە. زاڭنىڭ تۇجىرىمداماسى جان-جاقتى تالقىلانىپ, پىكىرلەر سارالانۋ ۇستىندە, – دەپ اتاپ ءوتتى ايدا بالاەۆا.
قوعامدىق كەڭەستىڭ قابىلداعان كەز كەلگەن شەشىمى جەل قاۋىپ قالماۋعا ءتيىس, دەگەن الماتىلىق زيالىلار جۇرتشىلىقتىڭ جانايقايىن تىڭداپ, اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ قىزمەتىن قاداعالاپ, ءىرى مەگاپوليستىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە سەرپىن بەرەتىن ماسەلەلەردى ءماسليحات دەڭگەيىنە دەيىن كوتەرىپ جۇرگەندەرىن ايتادى. ال تۇرعىنداردىڭ تالاپ-ارىزى جارتى جولدا تايعاناپ كەتپەس ءۇشىن قۇرىلىمنىڭ قۋاتىنىڭ ارتقانى دۇرىس.
– ءسوزدىڭ اشىعى كەرەك, ەلىمىزدە ۇزاق ۋاقىت بويى ماسليحاتتارعا دەگەن سەنىمسىزدىك, ءماسليحاتتاردىڭ بەيقامدىعى ءتارىزدى ماسەلەلەر تۋىنداعانى بەلگىلى. بۇل تۋرالى كوپ سىن ايتىلدى. دەسە دە قوعامدىق كەڭەستەر ءوز ءرولىن اتقارىپ كەلە جاتىر. وزىندىك سيپاتقا, وزىندىك مازمۇنعا يە. اسىرەسە جاڭا زاڭ بويىنشا ءماسليحاتتاردىڭ پارتيالىق تىزىمىمەن جاساقتالاتىنىن ەسكەرەر بولساق, بەلسەندى ازاماتتارعا, بەيپارتيالىق ۇيىمدارعا قالا بيلىگىنىڭ, مينيسترلىكتىڭ جۇمىسىنا تىكەلەي ارالاسۋعا, قاتىسۋعا, ۇسىنىس بەرۋگە جاقسى مىنبەر, جاقسى مۇمكىندىك دەپ ويلايمىن. قايتا قارالىپ جاتقان زاڭناما, جولداۋدان تۋىنداعان قوعامدىق باقىلاۋ جانە ازاماتتىق پەتيتسيالار ماسەلەسى بۇل تاقىرىپقا تىڭ سەرپىن بەرگەندەي. بۇعان دەيىن ۇلتتىق كومپانيالار, مەملەكەتتىڭ ۇلەسى بار ۇيىمدار وسى كۇنگە دەيىن ءوزىنىڭ ىشكى ماسەلەسىنە قوعامدى ارالاستىرماي كەلدى. جاڭا زاڭ وسى ماسەلەنى شەشۋگە دە مۇمكىندىك بەرەدى. ۇلتتىق سەنىم كەڭەسىنىڭ العاشقى وتىرىسىندا دا بۇل تاقىرىپ قاۋزالعانىن بىلەمىز. ەندى كۆازيمەملەكەتتىك كاسىپورىنداردىڭ كوپتەگەن شارالارى ءوزىنىڭ قوعامعا جاساعان شاپاعاتى ەمەس, مىندەتى بولاتىن جاعداي ورنايدى. بۇل ءوز كەزەگىندە جەمقورلىقتىڭ جولىن كەسۋگە, بيۋدجەت قارجىسىنىڭ دۇرىس يگەرىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەيدى ساياساتتانۋشى ايدوس سارىم.
قازاقستاننىڭ عىلىمي-ءبىلىم بەرۋ كومپيۋتەرلىك جەلىسىن پايدالانۋشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ باس ديرەكتورى بوريس جاپپاروۆتىڭ سوزىنشە, قوعامدىق كەڭەس توڭىرەگىندەگى قوردالانعان ماسەلەلەردى جونگە كەلتىرۋدە دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنگەن ابزال. باسقوسۋدا ءسوز العان الماتى قالالىق قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى قۇرىلىم قۇزىرەتىنە قالا دەڭگەيىندە رەفەرەندۋم وتكىزۋ قۇقىعى بەرىلسە دەگەن پىكىرىن ايتتى. ءوز مىندەتىن دۇرىس اتقارماعان قالا دەڭگەيىندەگى لاۋازىمدى قىزمەتكەرلەر مەن ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ ماسەلەسى كەڭەستە قارالسا دەيدى ول. جاپپاروۆ تىلگە تيەك ەتكەن مۇنداي تاجىريبە اقش, جاپونيا, اۋستريا سەكىلدى الپاۋىت ەلدەردە بۇرىننان بار.
كەزدەسۋ بارىسىندا الماتى قالاسى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ حاتشىسى, «اقپاراتتىق – رەسۋرستىق ورتالىق» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى التىناي كوبەەۆا, الماتى قالاسى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى, «KAZBREND» قوعامدىق قورىنىڭ باسقارما توراعاسى نۇرلان جازىلبەكوۆ, «قازاقستاننىڭ داعدارىس ورتالىقتارى وداعى» زتب باسقارما توراعاسى زۋلفيا بايساقوۆا ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى.
ءىس-شارانى قورىتىندىلاعان اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا كەزدەسۋدىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارىنا بەلسەندىلىكتەرى مەن قوعامدىق ىسكە جاۋاپتى كوزقاراسى ءۇشىن العىس ءبىلدىردى.
الماتى