جىتى رەسپيراتورلىق ۆيرۋستى ينفەكتسياسى (جرۆي) مەن تۇماۋ الەمدەگى ەڭ وزەكتى مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق ماسەلەنىڭ ءبىرى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, جىل سايىن الەمدە 3-5 ملن.-عا جۋىق ادام تۇماۋدىڭ اۋىر تۇرىنە شالدىعىپ, 250-500 مىڭ ادام كوز جۇمادى. سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ساراپتاما جانە مونيتورينگ جونىندە عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىقتىڭ حابارلاۋىنشا, قازاقستاندا 2012 جىلى 1 044 834 جرۆي جانە 626 تۇماۋعا شالدىعۋ وقيعاسى تىركەلگەن.
جىتى رەسپيراتورلىق ۆيرۋستى ينفەكتسياسى (جرۆي) مەن تۇماۋ الەمدەگى ەڭ وزەكتى مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق ماسەلەنىڭ ءبىرى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە سايكەس, جىل سايىن الەمدە 3-5 ملن.-عا جۋىق ادام تۇماۋدىڭ اۋىر تۇرىنە شالدىعىپ, 250-500 مىڭ ادام كوز جۇمادى. سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق ساراپتاما جانە مونيتورينگ جونىندە عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىقتىڭ حابارلاۋىنشا, قازاقستاندا 2012 جىلى 1 044 834 جرۆي جانە 626 تۇماۋعا شالدىعۋ وقيعاسى تىركەلگەن.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا جرۆي جانە تۇماۋعا شالدىعۋ ەپيدەميالىق ۇدەرىسىن سيپاتتايتىن كوپجىلدىق دەرەكتەردى تالداي وتىرىپ, ەپيدەميالىق ماۋسىمدى قازان ايىنان باستاپ ءساۋىر ايىنا دەيىن جالعاسادى دەپ بولجاۋعا بولادى. ىندەت كوبىنەسە 5 جاسقا دەيىنگى بالالار مەن ەگدە جاستاعى (65 جاستان اسقان) ازاماتتاردا تىركەلەدى. ءدال وسى جاس توپتارىندا تۇماۋ مەن وكپەنىڭ قابىنۋى – ينفەكتسيالاردىڭ ىشىندەگى ءولىمنىڭ سەبەبى رەتىندە ءبىرىنشى ورىندى, بارلىق ءولىم سەبەبىنىڭ ىشىندە بەسىنشى ورىندى الىپ وتىر.
اۋرۋدىڭ العاشقى بەلگىلەرى بايقالىسىمەن دەر كەزىندە مەديتسينالىق كومەككە جۇگىنۋدىڭ ماڭىزى زور. جرۆي – ءتۇرلى ۆيرۋس سالدارىنان پايدا بولعان رەسپيراتورلىق ۆيرۋستىق اۋرۋ توبى. ول جوعارعى تىنىس جولدارىنىڭ زاقىمدالۋىمەن جانە اعزانىڭ ۋلانۋىمەن سيپاتتالادى.
بۇگىنگى تاڭدا ءتۇرلى توپ جرۆي قوزدىرۋشى 200-دەن اسا ۆيرۋستىڭ ءتۇرى (پاراگريپپ ۆيرۋسى, تۇماۋ ۆيرۋسى, ادەنوۆيرۋس, رينوۆيرۋس, ەنتەروۆيرۋس, ت.ب.) بار ەكەنى بەلگىلى.
تۇماۋ – ەپيدەميالىق ماڭىزى بار جرۆي ءتۇرى. بۇل اۋرۋلاردىڭ دامۋ بەلگىلەرىن العاشقى ساتىسىندا بايقاۋدىڭ ماڭىزى زور. سەبەبى, ول دەر كەزىندە تۇماۋدى ەمدەۋمەن قاتار, ايىعۋعا كومەكتەسەدى.
جرۆي مەن تۇماۋدى ەمدەۋدىڭ ءوز ەرەكشەلىكتەرى بار. سوندىقتان, ۋاقىتىلى دارىگەرگە جۇگىنۋ وتە قاجەت.
جوعارعى تىنىس الۋ جولدارىنىڭ شىرىشتى قاباتى – ينفەكتسيا كىرەتىن جول جرۆي مەن تۇماۋعا ورتاق بولىپ تابىلعاندىقتان, بۇل ىندەتتىڭ دە ۇقساس بەلگىلەرى بار. الايدا, تۇماۋ اعىنى وتكىر رەسپيراتورلىق ۆيرۋستىق ينفەكتسيا اعىنىنان ەرەكشەلەنەدى.
بەلگىلەرى
جرۆي
تۇماۋ
باستالۋى
بىرتىندەپ
ارقاشان وتكىر. ناۋقاستار ءوزىنىڭ اۋىرىپ قالعانىن سەزىنگەن شاقتى ناقتى ايتا الادى.
قىزۋدىڭ كوتەرىلۋى
دەنە قىزۋى ازداپ كوتەرىلەدى,
كەيدە 38,5°س- تەمپەراتۋراعا دەيىن جەتەدى.
دەنە قىزۋى بىرنەشە ساعات بويى 39-40°س-عا دەيىن كوتەرىلەدى, كەيدە ودان دا جوعارىلاۋى مۇمكىن.
ۋلانۋ بەلگىلەرى
ۋلانۋ باسەڭ بايقالادى.
ۋلانۋدىڭ بەلگىلەرى تەز ۇلعايادى, قاتتى تەرلەيدى, ماڭداي مەن ساماي تۇسى, سونداي-اق, كوز الماسىن قيمىلداتقاندا دا اۋىرادى, سىرقات جارىقتان قورقادى, باسى اينالىپ, بۇلشىق ەت پەن بۋىنى اۋىرادى.
تۇماۋ مەن مۇرىننىڭ بىتەلۋى
بەلگىلەرى ءجيى بىلىنەدى.
اۋرۋدىڭ ەكىنشى كۇنى ازداپ مۇرىن بىتەلەدى.
كاتارالدىق بەلگىلەر (تاماقتاعى اۋىرۋى بولماسا قىزارۋ)
سالقىن
تيۋگە قوسالقى بەلگى.
اۋرۋدىڭ العاشقى كۇندەرى ءجيى بايقالمايدى, كوبىنەسە جۇتقىنشاقتىڭ ارتقى قابىرعاسى مەن جۇمساق تاڭدايدىڭ قىزارۋى بايقالادى.
جوتەل, ءوزىن قولايسىز سەزىنۋ
قۇرعاق جوتەل اۋرۋ باستالعاننان باستاپ ازداپ بايقالادى.
اۋرۋدىڭ ەكىنشى كۇنىندە قۇرعاق, ازاپتى جوتەل پايدا بولادى.
تۇشكىرۋ
ءجيى.
سيرەك.
كوزدىڭ سىلەمەيلى قابىعىنىڭ گيپەمەرياسى (كوزدىڭ شىتىرلى قابىقشا-سىنىڭ قىزارۋى), جارىقتان سەسكەنۋ
سيرەك.
تۇماۋدىڭ ءجيى بايقالاتىن بەلگىلەرىنىڭ ءبىرى.
استەنيالىق سيندروم
ساۋىققان سوڭ دا ازداپ بايقالادى.
شارشاعاندىق, السىزدىك, اشۋلانشاقتىق, باس اۋرۋى, ۇيقىسىزدىق ەكى-ءۇش اپتا بويى ساقتالادى.
تەك دارىگەرگە جۇگىنۋ عانا جرۆي مەن تۇماۋدان ايىعۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تۇماۋدى قالاي ەمدەۋ قاجەت؟ بۇل ساۋالعا جاۋاپتى تەك مامان عانا بەرە الادى. ەشقاشان وزىندىك ەم جاساۋعا تىرىسپاڭىز. سەبەبى, جرۆي مەن تۇماۋ بەلگىلەرى ءبىر-بىرىنە ۇقساس.
جرۆي-ءدىڭ العاشقى بەلگىلەرى پايدا بولىسىمەن-اق دارىگەرگە كورىنىڭىز.
قالاي ەسكەرتۋ قاجەت؟
ەكپە جاساۋ – تۇماۋدىڭ الدىن الۋداعى اناعۇرلىم ءتيىمدى ءادىس بولىپ تابىلادى. ەگەر ۋاقىتىلى ەكپە جاسالسا, تۇماۋ ۆيرۋسىن جۇقتىرعاننىڭ وزىندە, اۋرۋدىڭ اۋىر اعىمىن, سونداي-اق, كەيىنگى اسقىنۋلارىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك تۋادى.
سونداي-اق, ول ۆيرۋستى جويۋشى قورعاۋشى اگەنتتەر «انتيدەنەلەردىڭ» ءبولىنۋىن قامتاماسىز ەتەدى. دەسە دە, اعزانىڭ ۆيرۋسقا قارسى رەاكتسياسى قالىپتاسىپ ۇلگەرۋ ءۇشىن ەكپەنى ىندەت باستالماستان بىرنەشە اي بۇرىن جاساۋ كەرەك.
جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن تۇرعىنداردىڭ كەلەسى توپتارى اراسىندا: سوزىلمالى وكپە, جۇرەك-تامىر اۋرۋلارى, جۇرەك كەمىستىگىمەن سىرقاتتانعان بالالار جانە جابىق مەكەمەلەردە (بالالار ۇيلەرى, مەكتەپ-ينتەرناتتار) ءجيى سىرقاتتاناتىن جانە ءالسىز بالالار, قارتتار ۇيىندەگى ادامدار, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى مەن جۇكتى ايەلدەر اراسىندا تۇماۋعا قارسى ەكپە جۇرگىزىلۋدە.
سونداي-اق, ازاماتتارعا اقىلى نەگىزدە جانە جۇمىس بەرۋشىنىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن ەكپە جاساۋ قاراستىرىلعان.
جىل بويى اعزانى نىعايتۋ:
جرۆي مەن تۇماۋدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن جىل بويى, اسىرەسە, كۇز بەن قىستاعى ينفەكتسيانىڭ ءورشۋ الدىندا قورعاۋشى يممۋندىق مەحانيزمدى نىعايتۋ كەرەك.
الدىن الۋ شارالارى:
اعزانىڭ ۆيرۋستارعا قارسى تۇرۋى ءۇشىن سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ;
بەتپەردە تاعۋ, قوعامدىق ورىندارعا بارعان سوڭ قولدى تازالاپ جۋ, جوتەل كەزىندە اۋىزدى جابۋ, عيماراتتى ءجيى تازالاۋ مەن جەلدەتۋ سىندى سانيتارلىق-گيگيەنالىق رەجىمدى ۇستانۋ جاتادى. بەتپەردەنى اۋىرعان ادام دا, قاسىنداعى ازاماتتار دا تاعۋى ءتيىس;
كوكونىس, جەمىس-جيدەك نەمەسە قۇرامىندا جەتكىلىكتى دارۋمەندەر بار باسقا ونىمدەردى, اسىرەسە, اسكوربين قىشقىلىن پايدالانۋ;
ادام كوپ شوعىرلانعان ورىندارعا بارماۋعا, مۇمكىندىگىنشە قوعامدىق كولىكپەن ەمەس, جاياۋ جۇرۋگە تىرىسىڭىز. جوتەل مەن تۇشكىرۋ كەزىندە ۆيرۋس 10 مەتر قاشىقتىقتان دا تارالاتىنىن ەستە ساقتاڭىز;
تۇماۋدىڭ ءورشۋ كەزىندە ۆيرۋستان قورعانۋدىڭ ماڭىزدى كومپونەنتتەرىنە: دارۋمەنگە باي ازىق-ت ۇلىكتى پايدالانۋ, قاجەتتى مولشەردە سۋ ءىشۋ مەن تىنىعۋ جاتادى.
سالقىن تيگەننەن بولاتىن اۋرۋدىڭ الدىن الۋ – مەزگىلدىك تۇماۋ ىندەتى كەزىندە عانا ەمەس, ازاماتتار ارقاشان ءوز دەنساۋلىعىنا كۇتىممەن قاراعان ۋاقىتتا عانا ناتيجەلى جۇزەگە اسادى. ءتيىمدى تاماقتانۋ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ, اعزانى شىنىقتىرۋ مەن سپورتپەن اينالىسۋ – اعزانىڭ سالقىن تيۋگە قارسىلاسۋ دارەجەسىن كوتەرەدى جانە باسقا كوپتەگەن اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋىنىڭ الدىن الادى.
ءسىز قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ءدارى-دارمەكتەر جايلى شىنايى اقپاراتتى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ «دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ رەسپۋبليكالىق ورتالىعى» رمك ءدارى-دارمەك اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعىنا 8-800-080-88-87 تەلەفون نومىرىنە حابارلاسۋ ارقىلى (قازاقستان بويىنشا قوڭىراۋ شالۋ تەگىن) الا الاسىز. سونداي-اق, ساۋالدارىڭىزدى داتو ماماندارىنا www.druginfo.kz سايتىنداعى ارنايى ايدارىندا قويۋعا مۇمكىندىگىڭىز بار.
داتو-نىڭ ماماندارى ءوز جۇمىسىندا حالىقارالىق دەرەكقور مەن دالەلدى مەديتسينا دەرەككوزدەرىن, سونداي-اق, پرەپاراتتاردىڭ مەديتسينالىق قولدانىلۋ ەرەجەسىنە ساي بەلگىلەنگەن مالىمەتتەردى پايدالانادى.
قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار! ءوز ءومىرىڭىزدى, دەنساۋلىعىڭىزدى جانە جاقىندارىڭىزدىڭ دەنساۋلىعىن باعالاڭىز! دارىگەردىڭ نۇسقاۋىنسىز ءدارى-دارمەكتەردى قولدانۋعا اسىقپاڭىز!دەنساۋلىعىڭىزعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراڭىز!
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى
«دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ
رەسپۋبليكالىق ورتالىعى» رمك
ءدارى-دارمەك اقپاراتتىق-تالداۋ ورتالىعى.