بۇگىندە مىنا الەم «قانشا جازۋشى بولسا, سونشا وقىرمان قالدى» دەپ دۇرلىگۋدە. ءسوز-اق. بۇل دابىل, اسىرەسە قازاق قوعامىنا شاق كەلىپ تۇر ء(ھام بۇنىمىز «وقىمايدىلاپ» وزەۋرەگەنىمىز ەمەس). ءتىپتى بۇدان دا اۋىر «قىلمىسىمىزدى» ەسكە ءتۇسىرىپ, جۇرەكتى سىزداتادى. ول قايسى دەسەڭىز, اينالامىزدا كىتاپ وقىمايتىندار كوپ, ال وقيتىندارى قازاق اۆتورلارىن وقىمايدى. ءبىزدىڭ ماسەلە ىشىندەگى ماسەلەمىز وسى.
قوعامنىڭ قازاق اقىن-جازۋشىلارىن وقىمايتىنىنا بۇگىندە كوز ۇيرەندى, كوڭىل سۋىدى. «بۇ نە سۇمدىق؟» دەپ تۋلاساڭىز دا, شىندىق وسى. ال بۇل ماسەلەگە تەرەڭدەپ بارساق, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىنە كەلىپ تىرەلەمىز. ۇلتتىق ۋايىمعا اينالعان قازاق ءتىلىنىڭ «جىرى» دا ۇڭگىردەن شىققانداي ەشكىمگە ەستىلمەيدى. ايتپەسە ەل پرەزيدەنتىنەن باستاپ ايتۋداي-اق ايتىلىپ جۇرگەن ماسەلە-ءتىن. القيسسا. نەگىزگى ايتپاعىمىز, قازاقتىلدى قوعامداعى جازۋشى مەن وقىرمان تۋرالى ەدى.
كەيدە شىنتالانتى بار, كەمتالانتى بار – اقىن-جازۋشىلار كوبەيدى دەپ دابىل قاعامىز. قالاماقىسى از مىنا قوعامدا نەگە سونشا كىتاپ شىعارۋعا قۇمار دەپ تاعى سوگەمىز. وسى جازعىشتىق قازاقپەن بىرگە تۋعان با دەپ الىمساققا ءبىر ۇڭىلەمىز. باسپالاردان قيساپسىز شىعىپ جاتقان بەلگىلى-بەلگىسىز, لايىقتى-لايىقسىز كىتاپتاردىڭ دەڭگەيىن شامالاپ, تەرەڭ كۇرسىنەمىز. ءبىر قاراعاندا, قازىرگى ادەبيەتتە اقىن-جازۋشىلار كوپ بولىپ كورىنگەنىمەن, جازىلىپ جاتقان شىعارمالاردىڭ كوركەمدىگىنە ءھام ادەبي ورتانىڭ كەڭىستىگىنەن شىعىپ, جالپى راكۋرستان قاراعاندا ء«تاۋىر جازاتىن قالامگەرلەر از ەكەن عوي» دەيسىڭ. ياعني ءبىزدىڭ كوپ دەگەنىمىز ۋاقىت سارابىنان وتكىزگەندە تۇك بولماۋى مۇمكىن.
كەشەگى كەڭەس ۋاقىتىندا دا كۇنىنە بىرنەشە كىتاپ شىققان. بىراق قازىر سول اۆتورلاردى ەشكىم وقىمايدى, ءتىپتى تانىمايدى. ماسەلەن, 1901 جىلى ادەبيەت سالاسى بويىنشا ەڭ العاشقى نوبەل سىيلىعىن العان اقىندى بۇگىندە ەشكىم بىلمەيدى. جانە سول كەزدىڭ وزىندە باتىس ادەبيەتىندە تانىمال بولعان-بولماعانى كۇماندى. جالپى, وسى اۆتوردىڭ ءوز داۋىرىنەن كەيىن دە وقىلۋىن تالاپ ەتەتىنىمىز دۇرىس پا؟ قازىرگى جاعدايدا ءار جازۋشى ءوز قوعامىندا وقىلسا, بۇنىڭ ءوزى تىم جاقسى-اق ناتيجە ءھام ءار ءداۋىردىڭ ءوز ءۇنى بولاتىنى تاعى بار. اۋەزوۆ پەن تولستوي عاسىردا ءبىر تۋمايتىنىنا كوزىمىز جەتكەن سياقتى.
الپىسىنشى جىلدىقتاردىڭ جەتىستىگىن قايتالاماسا دا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە قاي ۋاقىتتا دا ادەبيەتتە قوزعالىس بولادى. وسى ءبىر ىزگى ويعا كەلگەندە جاقسى شىعارمالاردى وقي قالىپ, ازىن-اۋلاق باقىتقا كەنەلەتىنىمىز تاعى بار. الگى الەمدىك پايىمعا سالساق, بىزدە دە از جازارماننىڭ از وقىرمانى بار. ءبىر-ءبىرىنىڭ ۇدەسىنەن بىردە شىعىپ, بىردە شىعۋعا تاياپ, ايتەۋىر تىرمىسىپ ءجۇر (بازبىرەۋلەر ايتقانداي, ولگەن جوق). بىراق ەڭ وكىنىشتىسى, قانداي جاعدايدا دا كوپتىڭ اتى كوپ. از وقىرمانمەن كىتاپ وقىمايتىن كوپشىلىكتى جەڭۋ جوق. اسىرەسە ءدال قازىرگى دامىعان زاماندا. ويتكەنى ءبىزدىڭ حالىق ءۇشىن ادەبيەت ابايمەن باستالىپ, مۇقاعاليمەن بىتەدى. وكىنىشكە قاراي, قوعامنىڭ ساناسى وسى دەڭگەيدە. بۇل ارينە, ادەبيەتكە تاۋ ەتەگىنەن جانتايا جاتىپ, الىستان اڭدۋ سالعان بارلاۋشى كەيىپىندەگى ادامداردىڭ جالاڭ پىكىرى بولسا دا, بار ويدى ەسكەرمەۋگە حاقىمىز جوق.
ال قازىرگى ادەبيەتتەن, گازەت-جۋرنال وقۋدان, جالپى جازۋ-سىزۋدان حالىقتىڭ حابارى جوقتىعىنان, جازىپ جۇرگەن ءبارىمىزدىڭ ءوز الەمىمىز, ال رۋحاني ومىردەن تىم الىس قاراپايىم جۇرتتىڭ ءوز الەمى قالىپتاستى. سانى از كىشكەنتاي حالىق بولا تۇرا ەكى ارادا تاس قامال پايدا بولعانداي. جانە ۋاقىت وتكەن سايىن قاراپايىم حالىق رۋحانياتتان الىستاپ بارادى. بۇل – قاسىرەت. اقىننىڭ ولەڭىن ادەبي ورتاداعى قاۋىمنان باسقا جۇرت وقىمايدى. ارينە سالىستىرمالى تۇردە العاندا. جازۋشىنىڭ جان ازابىنان تۋعان شىعارماسىنىڭ دا ءحالى وسىنداي. تۇپتەپ كەلگەندە, گازەت وقيتىن ادام سيرەدى: ال جۋرناليستەر كىم ءۇشىن جازادى؟
ۇڭگىردىڭ ىشىنەن قانشا ايقايلاسا دا ەستىلمەيدى ەكەن. قازاق قوعامىنداعى قالام ۇستاپ جۇرگەن قاۋىم – ءبىز ءبارىمىز سول ۇڭگىردىڭ ىشىندە سياقتىمىز. ايتاسىڭ – ەستىمەيدى, جازاسىڭ – وقىمايدى.