ۇلى ابايدىڭ «مەن ءبىر جۇمباق اداممىن, ونى دا ويلا» دەگەن ولەڭ جولدارىن ءبارىمىز بىلەمىز. ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «اباي اماناتى» اتتى ماقالاسى وسى جۇمباقتىڭ كىلتىن اشقانداي كورىنەدى جانە اقىننىڭ فەنومەن تۇلعاسىن تۇسىنۋگە جول اشادى.
اباي الەمگە تانىلدى. الەم ابايدى تانىدى. بۇعان ۇلى اقىننىڭ تۋعانىنا 150 جىلدىعىنا وراي وتكىزىلگەن يۋنەسكو شەڭبەرىندەگى ءىس-شارالار كۋا. ول كەزدە قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جاريالاعانىنا ءتورت-اق جىل بولعان ەدى. سوعان قاراماستان, قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ اباي تويىن وسىنداي بيىك دەڭگەيدە وتكىزۋگە ەرەكشە ەڭبەك ءسىڭىردى. بۇل تۋرالى ماقالادا جاقسى ايتىلعان.
ەلباسى اباي ءومىر سۇرگەن ءداۋىردىڭ تاريحي, ساياسي ءمانى تۋرالى ەرەكشە تولعانىس جاسايدى. شىنىندا دا, اباي قازاق حاندىعى ىدىراپ, پاتشالىق رەسەيدىڭ وتارلاۋ ساياساتى ورنىققان كەزدە ءومىر ءسۇردى. «ەسكى ءداۋىردىڭ قۇندىلىقتارى جوعالىپ, اجىراپ «ب ۇلىڭعىر ۋاقىتقا» تاپ بولدى» دەپ جازىپتى ەلباسى. ارينە سول زاماننىڭ اششى شىندىعى تۋرالى تۇشىمدى ويلار ەرەكشە اسەر ەتەدى. ءبىر جاعىنان ەسكى ءداۋىردىڭ ىقپالىندا قالعان حالىق وتىرىقشىلىققا ۇيرەنە باستايدى. ال ەكىنشى جاعىنان, ءبىلىم-عىلىمعا جول اشىلادى.
اباي ءوز زامانىنان وزا تۋدى. سوندىقتان دا ەۋروپا, ورىس ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن جاقسى تانىدى. بۇل ءوز كەزەگىندە ابايدىڭ رۋحاني كەمەلدەنۋىنە جول اشتى. كەمەڭگەرلىك وي ونى ءوز حالقىنىڭ بولاشاعى تۋرالى تولعانتتى. ويلارىن ولەڭدەرى مەن قارا سوزدەرىنە ەنگىزىپ, ۇرپاعىنا امانات ءسوز قالدىردى.
ن.ءا.نازارباەۆ ايتقانداي, اباي ۇلتتىق رەنەسسانستىق تۇلعاعا, ءوز حالقىنىڭ «تەمىرقازىعىنا اينالدى».
«اباي اماناتى» اتتى ماقالا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ جەكە ءوز تاعدىرىمەن ۇشتاستىرىلا جازىلىپتى. ءبىر جاعىنان مۇنى ەلباسىنىڭ ابايتانۋداعى ءرولىن تانۋعا مۇمكىندىك بەرسە, ەكىنشى جاعىنان ونى ۇلت ليدەرىنىڭ ءوز حالقىنا ايتقان جان سىرى دەپ تە قابىلداۋعا بولادى. مىسالى, تاۋەلسىزدىك العان ساتتە جاڭا تۇرپاتتاعى قازاقستان قۇرۋ الدىندا تۇرعاندا ن.ءا.نازارباەۆ اباي ىلىمىنە جۇگىنىپتى.
ۇلى ابايدىڭ «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ...» دەگەن ءسوزى ن.نازارباەۆ ساياساتىنىڭ باستى قاعيداتىنا, ۇلتارالىق دوستىق, تاتۋلىق ىشكى ساياساتتىڭ باسىم-باعىتىنا اينالادى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلۋى وسى اباي سوزىنەن تۋىنداعانىن ەلباسى ماقالاسىنان وقىدىق.
ماقالا اباي ولەڭدەرىن, بولماسا قارا سوزدەرىن تالداۋ, ساراپتاۋ تۇرعىسىندا ەمەس, كەرىسىنشە, ۇلى اقىن ارماندارىنىڭ قالاي جۇزەگە اسىپ جاتقان دەرەكتەرىمەن قىمبات.
«جالعا ءجۇر, جات جەرگە كەت, مال تاۋىپ كەل» دەگەن اقىن ءسوزى ن.نازارباەۆتى ۋكرايناعا ساپار شەككىزەدى. تەمىرتاۋعا كەلىپ, دومنا پەشىنە مەتاللۋرگ ەتىپ تۇرعىزادى.
ارينە وقۋ مەن ءبىلىم اباي اڭساعان ارمان ەدى. ءوز حالقىنىڭ ناداندىقتان ارىلىپ, وركەنيەتتى ەلدەر قاتارىنا قوسىلۋى تۋرالى ارمانى ءسوز جوق اباي شىعارماشىلىعىنىڭ باستى قاعيداتى بولىپ تابىلادى. ول ارمان-امانات قالاي ورىندالىپ جاتىر؟ مۇنى ن.نازارباەۆ «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ تۋۋىنا سەبەپكەر بولدى دەپ ەسەپتەيدى. «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى», «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» – اباي اماناتىن ورىنداۋعا اشىلعان جول.
اباي ءوز حالقىن قالاي سۇيسە, ءبىز دە ابايدى سولاي ءسۇيۋىمىز كەرەك. اباي قازاقتىڭ رۋحاني سيمۆولى رەتىندە الەمگە تانىلدى. قازاقستان دا الەمدىك ساياسي ورتادا ءوزىنىڭ لايىقتى ورنىن الدى.
ۇلى اقىن اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولۋىنا وراي جازىلعان ن.نازارباەۆتىڭ وسىناۋ ويلى, زەردەلى ماقالاسىنان تۇيگەندەرىمنىڭ بۇل ءبىر پاراسى عانا. بۇل ماقالانى ابايتانۋدىڭ جاڭا قىرى دەپ بىلەمىن.
باقىتجان جۇماعۇلوۆ,
سەناتور