جامان ىندەتتىڭ زاردابى قارتتار كۇنىن دە قالىپتى جاعدايدا وتكىزۋگە كەدەرگى كەلتىرىپ وتىر. جىل سايىن «قارتتار كۇنىنىڭ» قارساڭىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ مەكەمەلەرى مەن كاسىپورىندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سەنبىلىككە شىعىپ, ونىڭ اقشاسىن وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق ارداگەرلەر ۇيىمدارىنىڭ ەسەپشوتتارىنا اۋداراتىن ەدى. وسىناۋ بىركۇندىك تابىستىڭ ءوزى قارتتاردى قۇتتىقتاپ, ەستەلىك سىيلىقتار, ازدى-كوپتى اقشا مەن زەينەتاقىسىنا الا بەرمەيتىن پاكەتتەر تولى ءتاتتى-دامدىلەردى تاراتىپ, داستارقان جايىپ, جاقسى مەرەكەلەۋگە, قۇرمەت كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن.
ماسەلەن, بىلتىر «ارداگەرلەرىمىزگە جۇرەك جىلۋىمىزدى بىلدىرەيىك» دەگەن سەنبىلىكتەن باسقا دا اكتسيا وتكىزىلىپ, وبلىستا قارتتار ءۇشىن ءبىر قۋانىشتى كۇندەر بولىپ ەدى. ونىڭ شەڭبەرىندە 42 قارتتىڭ ءۇيى جوندەلدى, 16 568 از قامتىلعان, جاسى كەلگەن ادامدار ازىق-تۇلىك پاكەتتەرىن الدى. سونىمەن بىرگە 47 222 قارتقا ءتۇرلى ماتەريالدىق كومەك كورسەتىلدى. 11 684 ادام تەگىن ءدارى-دارمەكتەر الدى. ال 203 زەينەتكەر ساناتوري-كۋرورتتىق ەمدەۋ ورىندارىنا جىبەرىلدى. سونىڭ ىشىندە قارتتاردى ماتەريالدىق جاعىنان قولداۋدا پەتروپاۆل قالاسى مەن تايىنشا جانە قىزىلجار اۋداندارى كوزگە تۇسكەن.
وكىنىشكە قاراي, بيىلعى جامان ىندەتتىڭ كەسىرىنەن مۇنداي كومەكتەر جاسالمايدى, ويتكەنى سەنبىلىك وتپەيدى, قايىرىمدىلىق اكتسيالارى جۇرگىزىلمەيدى. بىراق جۇرەگى دۇرسىلدەپ, وسى كۇندى اسىعا توسىپ, الاڭداپ وتىراتىن قامكوڭىلدى قارتتاردى قۇتتىقتاماۋعا بولا ما؟
وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەسكەندىر ەلەۋسىزوۆ اعامىزعا جولىعىپ, بيىلعى قارتتار مەرەكەسىنىڭ قالاي اتالىپ وتەتىنىن سۇراعانىمىزدا ءبىرشاما جاڭالىققا قانىقتىق.
ء«بىز جەرگىلىكتى بيلىككە, مەكەمەلەر مەن كاسىپورىندار باسشىلارىنا حات جازىپ, «قارتتار كۇنىن» اتاپ وتۋگە شاقىرىپ وتىرمىز. ارداگەرلەر اسپاننان تۇسكەن جوق, ءبارى دە وسى ەلدىڭ, وسى جەردىڭ تۋمالارى. ءومىر باقي وسى جەردىڭ وركەندەۋىنە قىزمەت ەتتى, حالىق سانىن ارتتىرىپ, سانالى ۇرپاق ءوسىردى. ەرتەڭگى كۇنى ءبارىڭىز دە قارت بولاسىزدار, سوندا بۇگىنگى جاساعان قۇرمەتتەرىڭىز وزدەرىڭىزدىڭ الدىڭىزدان شىعادى دەپ جاتىرمىز. اقشالاي كومەك بەرە الماساڭىزدار تىم بولماسا كوڭىل ءبىلدىرىپ, مەديتسينالىق قىزمەتپەن, جىلى سوزبەن قۇتتىقتاڭىزدار دەگەن تىلەكتەر ايتتىق. وبالى نەشىك, ءبارى دە تۇسىنىستىكپەن قاراپ, ءوز اۋماقتارىنداعى قارتتارىن قۇتتىقتاۋعا ۋادە بەرىپ جاتىر», دەدى ەسكەندىر اعامىز.
جۋىردا ارداگەرلەر ۇيىمىنىڭ باستاماسى بويىنشا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني نىعىمەتوۆتىڭ جۇرگىزۋىمەن بارلىق اۋدان اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى, ارداگەرلەر ۇيىمدارىنىڭ توراعالارى قاتىسقان سەلەكتورلىق كەڭەس ءوتتى. جيىندا بارلىق اۋداندا قارتتار كۇنىنە ارنالعان ايلىقتى ءتيىمدى وتكىزۋ ماسەلەسى قارالدى. سونىڭ ىشىندە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى قارتتاردىڭ ۇيلەرىنە بارىپ, ولاردىڭ دەنساۋلىقتارىن تەكسەرىپ شىعۋى تاپسىرىلىپ, قامكوڭىلدى جانداردى ريزا ەتۋ سۇرالدى. وسى حاتتامالىق تاپسىرما وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا بەرىلدى. سونىمەن بىرگە جاستار ۇيىمدارىنىڭ بارلىق ساتىلارىنا دا ءوز ايماقتارىنداعى قارتتاردى قۇتتىقتاپ شىعۋعا ۇسىنىس جاسالادى.
اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى مەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرگە اۋىلداعى مالى بار قارتتاردىڭ ۇيىنە ءبىر تىركەمە ءشوپ ءتۇسىرۋ, قىستىق وتىنىن جەتكىزىپ بەرۋ, 1-2 قاپ جەم, بىرەر قاپ ۇن بەرۋدى ۇيىمداستىرۋ تاپسىرىلادى. سونىمەن بىرگە اۋدان ورتالىقتارىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ساتاتىن جارمەڭكەلەر قارتتار كۇنىنە ارنالىپ, تاعامدار ءسال جەڭىلدەتىلگەن باعامەن ساتىلسا دا قارتتارعا جاسالعان قۇرمەت بولماق.
بيىل فەرمەر, شارۋالاردىڭ جاعدايى جاقسى. استىق تىم شىعىمدى بولماعانىمەن ساپاسى جوعارى, باعاسى ۇلكەن. سوندىقتان قارتتارىن قادىرلەۋدى, ولاردىڭ كوڭىلىن اۋلاۋدى ەشكىمنىڭ ۇمىتپاعانى ءجون. ءوز اۋىلدارىنان شىققان قۇرمەتتى اقساقالعا 10-15 كۇندىك دەمالىس ورنىنا جولداما اپارىپ بەرسە, ونداي شارۋاعا قارتتار ابدەن رازى بولىپ قالار ەدى. قارتتار كۇنىن اتاۋداعى نەگىزگى ماقسات – قارت ادامداردىڭ كوڭىلىن كوتەرۋ.
وسىندايدا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جامان ىندەت الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق قيىندىقتار تۋدىرىپ جاتقان كەزدە حالقىمىز تۇتاستىق پەن بىرلىكتى نىعايتا ءتۇسۋى كەرەكتىگىن ايتقان سوزدەرى ويعا ورالادى. حالىقتىڭ بارلىق ساناتى ءبىر-ءبىرىن قولداپ, بىرلىك پەن تۇتاستىق نىعايا تۇسسە – قيىندىقتى ەڭسەرۋدە وڭاي بولارى ءسوزسىز.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى