اقتاۋعا اعاش وتىرعىزىلىپ, كوگال ەگىلمەگەن كەز كەمدە-كەم. جىل سايىن كوكتەم شىعا جەردى قوپسىتىپ, بۇتالى وسىمدىكتەردى بۋدۋ-بۋدا ەتىپ وتىرعىزۋ – ۇيرەنشىكتى كورىنىس. جۇمىس جىلدار بويى ۇزدىكسىز جالعاسادى, بىراق اقتاۋ جاسىل جەلەك جامىلمايدى. نەگە؟ ماڭعىستاۋدىڭ شولەيتتى كليماتىندا اششى سۋلى تەڭىزدىڭ جاعاسىندا اعاش وتىرعىزىپ, جاسىلعا جان ءبىتىرۋدىڭ ء«تىلىن» تابا المادىق پا؟ ۋاقىتىمەن سۋارىپ تۇرسا قاۋلاي قۇلپىرعىسى كەلىپ تۇرعان وسكىنگە مەزگىلىندە سۋ جەتپەۋدىڭ سالدارى ما؟
ءبىر كەزدەرى «ماڭعىستاۋدا ەگىن ەگىپ, اعاش وتىرعىزۋدىڭ ەمىن تاپتىق, ول – تامشىلاتىپ جانە شاشىراتىپ سۋارۋ. «قالاۋىن تاپسا, قار جانار» دەمەكشى, ەندى بۇل ولكەدە تەك وڭكەي قاراعاشتار ەمەس, اعاشتىڭ باسقا دا تۇرلەرى, كوكمايسا قۇلپىراتىن بولادى. باياعىشا جابايى ەگىپ, جايداق سۋارۋ – قۇر شىعىن ەكەن» دەپ قۋانا جار سالىپ, جەردىڭ جايىن, ەگىن ەگۋدىڭ بابىن بىلەتىندەردى تاۋىپ, بۇل باعىتتاعى جۇمىستارعا وزگەشە ەكپىن, جاڭاشا سەرپىن بەرە ىسكە كىرىسپەك بولعاندار ەسىمىزدە. الايدا قۋانىش تەك حابار كۇيىندە قالدى. ال جىل سايىن جازدا اقتاۋ قالاسىندا كوشە بويى تالدارىن سۋارۋ ۇلى ايقايعا ۇلاسادى. بيىل دا كوز الدىمىزداعى كوشەدەگى اعاشتار سۋعا سۋساعان كۇيىندە جاداپ-جۇدەپ جازدى وتكىزدى...
بىراق ءتيىستى ورىنداردىڭ تالابى جاقسى, سۋ جوق دەپ تارتىنىپ قالمايدى, تال ەگۋدەن جاڭىلمايدى. بيىل اقتاۋدا كۇزگى ماۋسىمدا 960 مەتر اۋماققا 160 جاپىراقتى جانە 160 قىلقان جاپىراقتى, بارلىعى 320 اعاش وتىرعىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, كۇزدە كوشەت وتىرعىزۋ سۋىق اۋا رايىنىڭ باستالۋىنان 15-20 كۇن بۇرىن اياقتالۋى كەرەك. اقتاۋدا اعاش وتىرعىزۋ اعىمداعى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنىڭ ورتاسىنان قاراشانىڭ ورتاسىنا دەيىن جۇزەگە اسىرىلادى. سونداي-اق الداعى ۋاقىتتا 7 مىڭ شارشى مەتر جەرگە كوگال ەگۋ دە جوسپاردا تۇر.
جالپى, اقتاۋدا 67 مىڭعا جۋىق اعاش بار. 2019 جىلدان بەرگى ارالىقتا قالا اۋماعىندا 1 150 دانا اعاش, 3 مىڭ دانا راۋشان گۇل, 12 مىڭ دانا بۇتا, 218 مىڭ دانا ءبىر جىلدىق گۇل وتىرعىزىلدى. قالادا بيىل 5 مىڭ شارشى مەتر جەرگە كوگال ەگىلىپ, ورتالىق كوشەلەرگە ءبىر جىلدىق گۇلدەر مەن راۋشان گۇلدەرى وتىرعىزىلدى. جاڭادان سۋارۋ قۇبىرلارى شاعىن اۋدان بۇرىش-بۇرىشىنا, ساياباقتارعا, سكۆەرلەرگە جانە اۋەجاي جولىنا ورناتىلا باستادى. گۇل مەن ءشوپ ەگىلگەن جەرلەرگە سپرينكلەرلىك, ياعني جاڭبىرشا شاشىراتىپ سۋارۋ ءادىسى قوسىلعان. بۇگىنگى تاڭدا اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.
– شاشىراتا سۋارۋ ءادىسى بويىنشا جاسالعان قۇبىرلاردى تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرۋدە. جارىلعان جەرلەرى جاسالىپ, قالا اۋماعىندا قۇبىر جوق جەرلەرگە جاڭاسى ورناتىلادى. جوسپار بويىنشا جول جيەكتەرىنە ورناتۋدى كوزدەپ وتىرمىز, دەدى «قالا جولدارى» جشس باسشىسى ع.سەرىكباەۆ.
جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر. بىراق جاڭبىرى سيرەك وڭىردە جاز باستالىسىمەن نەشە كوشەتتىڭ, قانشا وسكىننىڭ كوكتەمەي سولىپ, قۋراعان قالپى قۇردىمعا كەتەتىنى ۋايىم.
ماڭعىستاۋ وبلىسى