كەشە پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ توراعالىعىمەن سەلەكتورلىق كەڭەس بولىپ ءوتتى. وندا “يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا” ەنگەن نىساندار تالقىلانىپ, سونداي-اق الماتى جانە شىعىس قازاقستان وبلىستارىنداعى جاعدايلار باياندالدى.
الدىمەن پرەمەر-مينيستر ءوزىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ءومىرزاق شوكەەۆكە جامبىل وبلىسىنا بارىپ, قىرعىز ەلىمەن شەكارالاس ايماقتارداعى جاعدايدى ءبىلىپ قايتۋدى تاپسىردى. شەكاراعا بايلانىستى سۇراقتاردى ناقتىلاپ, قىرعىز جەرىندەگى سوڭعى جاعدايلار ورىن الماس بۇرىن باستاعان ىستەرىمىزدى اياقتاۋدى جەدەلدەتۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ءوز كەزەگىندە جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى قانات بوزىمباەۆ شەكارا تىنىش ەكەندىگىن العا تارتتى. بىزدە بۇعان بايلانىستى ماسەلە جوق, شەكارا قىزمەتى ءوز قىزمەتتەرىن قىراعىلىقپەن اتقارۋدا. مەنىڭ باسشىلىعىممەن وبلىستىق شتاب قۇرىلىپ, ول بۇگىنگى كۇنى جۇمىس جاساۋدا. ەكى ەلدىڭ شەكاراداعى جاعدايى تۇراقتى. ءبىز قىرعىزستانداعى جاعدايدى زەر سالا باقىلاپ وتىرمىز, دەدى ول.
مۇنان كەيىن ءسوز العان يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ۆيتسە-ءمينيسترى بەرىك كاماليەۆ “يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى” شەڭبەرىندە قولعا الىنىپ وتىرعان 144 ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى تۋرالى بايانداپ بەردى. كارتا شەڭبەرىندە يگەرىلگەن قارجىنىڭ كولەمى 583 ملرد. تەڭگەنى قۇرايدى. بۇل — ءبولىنگەن قارجىنىڭ 69 پايىزى. بيىل “يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا” جالپى قۇنى 836 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 144 يننوۆاتسيالىق جوبا ەنگىزىلگەن. بۇگىنگى كۇنى ونىڭ 69 پايىزى يگەرىلدى. العاشقى جارتىجىلدىقتا, 1 ءشىلدەگە دەيىن 396 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 72 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ب.كاماليەۆ “يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا” ەنگىزىلگەن جوبالاردىڭ دايىندىعى ءجونىنەن پاۆلودار, ماڭعىستاۋ, اقمولا وبلىستارى الدا كەلە جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى. پاۆلودار وبلىسى بويىنشا كارتاعا ەنگەن نىساندار دايىندىعى – 97,5 پايىز, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 96 پايىز بولسا, اقمولا وبلىسىنداعى ول 90,2 پايىزدى قۇرايدى.
قاراعاندى وبلىسىندا اۆتوزاۋىت سالۋ جوباسى جوسپارلانۋدا. ونى رەسەيلىك “سويلەرس” كومپانياسى جۇزەگە اسىرماق. “قۇجاتتاما ءراسىمىن تولىق ءوتۋىمىز قاجەت. نەگىزگى سۇراقتار تالقىلانىپ, شەشىلگەن. مەنىڭ ويىمشا, بۇل جوبا جۇزەگە اسادى. الدىمەن زاۋىتتى استانادا تۇرعىزۋدى قولايلاعان ەدىك. بىراق جەرگە بايلانىستى ماسەلە تۋىندادى. ويتكەنى, زاۋىت سالۋ ءۇشىن كەمىندە 100 گەكتار جەر كەرەك بولدى. ەندى قاراعاندىنى قاراستىرىپ وتىرعان جاعدايىمىز بار”, دەگەن يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ۆيتسە-مينيسترى بەرىك كاماليەۆ قازاقستان تارابى بىرقاتار ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ساراپتاۋ توبىن كۇتىپ وتىرعاندىعىن ايتتى. پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆتىڭ جوسپارلانعان اۆتوكولىك زاۋىتىندا ماشينەنىڭ قانداي برەندىن شىعارماقسىزدار دەگەن سۇراعىنا يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترى اسەت يسەكەشەۆ جاپوندىق “سۋدزۋكي” اۆتوكولىگىن شىعارۋعا توقتادىق, دەپ جاۋاپ بەردى.
مۇناي جانە گاز ۆيتسە-مينيسترى اسەت ماعاۋوۆ كارتاعا ەنگەن اتىراۋداعى مۇناي-حيميالىق كەشەن قۇرىلىسىنىڭ باستالۋى 2011 جىلدىڭ اقپانىنا بەلگىلەنىپ وتىرعاندىعىن حابارلادى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدەسىندە نەگىزگى كەشەن بويىنشا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردى جاساقتاۋ باستالادى, ال جەلتوقساندا ساراپتاما اياقتالادى. ودان سوڭ اقپان ايىندا كەشەن قۇرىلىسى باستالماق. قارجىلىق جاعداي تۇراقتى بولعاندىقتان ازىرشە ەشقانداي ماسەلە تۋىنداپ وتىرعان جوق. سوندىقتان بەلگىلەنگەن ۋاقىت ءىشىندە جۇمىسىمىزدى ابىرويلى اياقتايمىز دەگەن ويدامىن, دەدى ول. جوبا ەكىگە ءبولىنىپ ءجۇزەگە اسىرىلادى. ونىڭ العاشقىسى پوليپروپيلەندى جەلى بولسا, ەكىنشىسى پوليەتيلەندى جەلى. جوباعا 20-دان استام شەتەلدىك ماماندار تارتىلىپ وتىرعان كورىنەدى. “بەينەۋ-شىمكەنت” گاز قۇبىرىنىڭ جوباسى دا وسى جىلدىڭ شىلدە ايىندا باستالماق. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىن گازبەن قامتاماسىز ەتەتىن الەۋمەتتىك ماڭىزى جوعارى بۇل جوبانىڭ العاشقى كەزەگى سالىنا باستاماق. مۇناي جانە گاز ۆيتسە-ءمينيسترى اسەت ماعاۋوۆتىڭ ايتۋىنشا, 5 ملرد. تەكشە مەتردى وتكىزە الاتىن مۇمكىندىگى بار “بەينەۋ-شىمكەنت” گاز قۇبىرىنىڭ العاشقى كەزەڭى 2010-2013 جىلدار اراسىندا سالىنىپ بىتسە, ەكىنشى كەزەڭىنىڭ تولىقتاي سالىنۋى 6 جىلدى قامتيدى ەكەن.
سەلەكتورلىق كەڭەس بارىسىندا تىكەلەي بايلانىسقا شىققان وبلىس اكىمدەرى ءسوز الىپ, وبلىستارداعى جاعدايلار جونىندە حابارلادى. مىسالى, الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ قىزىلاعاش اۋىلىنداعى قالىپقا كەلتىرۋ جۇمىستارىنا ۇكىمەتتەن 4,7 ملرد. تەڭگە ءبولۋ جونىندە ءوتىنىشىن ءبىلدىردى. ء“بۇگىنگى كۇنى اۋىلدىڭ قارجىلىق جاعدايى 3,1 ملرد. تەڭگەدەي. ونىڭ 1 ملرد. تەڭگەسى قايىرىمدىلىق قورىنان ءتۇستى. ۇلتتىق كومپانيالار بولگەن قارجى 622 ملن.تەڭگە بولسا, وبلىستاردان تۇسكەن كومەك قارجى كولەمى 870 ملن.تەڭگە, ۇكىمەتكە 599 ملن. تەڭگە تيەسىلى. ال ءبىزدىڭ شىعىنىمىز 7,8 ملرد. تەڭگەگە جەتتى. ءبىزگە ءالى دە قوسىمشا 4,7 ملرد.تەڭگە كەرەك, دەدى سەرىك ۇمبەتوۆ. اۋىل ەلەكترمەن قامتاماسىز ەتىلىپ, 9,7 كم. سۋ قۇبىرى تارتىلعان, جوعارى ۆولتتىق جەلى قۇرىلىسى اياقتالىپ, تەلەفون جۇيەسى قالىپقا كەلگەن. پرەمەر-مينيستر وبلىس اكىمىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا تاپسىرما بەرىلەتىنىن ايتتى.
ال شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى جاعداي تۇراقتالىپ, قالىپقا ءتۇسىپ كەلەدى. وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆ شىعىستاعى تۇنگى تەمپەراتۋرا ءالى دە 15-20 گرادۋس سالقىندىقتى كورسەتەتىنىن ايتا كەلىپ, قار قالىڭدىعى 3-4 مەترگە جەتەتىندىگىن العا تارتتى. ال ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەر ءومىرزاق شوكەەۆ تۇنگى سالقىندىقتىڭ ازىرشە قولايلىلىعىن, بىراق ۇزاپ كەتسە كۇرت جىلىنۋ مۇمكىندىگى جوعارى ەكەندىگىن ەسكەرتتى. سوندىقتان دايىندىق جۇمىستارىن قاداعالاۋ قاجەت. بۇگىنگى كۇنى وبلىستاعى 9 اۋىل قاۋىپتى جاعدايدا تۇر, وسى اۋىلداردى قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ كەرەك, دەدى ول.
ۆەنەرا تۇگەلباي.