«جەندەت» جاسۋشانى جەڭگەن انا قازاقستاندا العاش رەت جاتىر موينى وبىرى بار ايەل بوساندى

قازاقستاندا العاش رەت جاتىر موينى قاتەرلى ىسىگىنەن ساۋىققان ايەل بوساندى. مۇنداي جاعدايدا بالا مەن انانىڭ ءومىرى ءۇشىن الىسقان وتاندىق ونكولوگيا قىزمەتى قانداي قوشەمەتكە بولسا دا لايىق دەر ەدىك.

وسىدان 10 جىل بۇرىن ناۋقاس N-گە گينەكولوگيالىق قاتەرلى ىسىك دياگ­نوزى قويىلعان بولاتىن. سول كەزدە الماتىداعى «قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى» اق-نىڭ ماماندارى ناۋقاسقا اعزانى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن كۇردەلى وتا جاساي وتىرىپ, انا بولۋ مۇمكىندىگىن دە ساقتاپ قالعان.

«وسىنشاما جىلدار بويى ناۋقاس جۇكتى بولۋدان ءۇمىتىن ۇزگەن ەمەس. كوپ ۇزاماي تاڭعاجايىپ جاعداي ورىن الدى. اقپان ايىندا پاتسيەنت قوڭىراۋ شالىپ, جۇكتى ەكەنى تۋرالى قۋانىشتى جاڭالىعىن ايتتى. اياعى اۋىر پاتسيەنتتى جۇكتىلىگىنىڭ ەرتە مەرزىمىنەن باستاپ بوسانعانعا دەيىن كەزەڭدە ايەلدەر كونسۋلتاتسياسىنىڭ دارىگەرلەرى, يرم, پەريناتولوگيا جانە بالالار كارديوحيرۋرگياسى ورتالىعىنىڭ دارىگەرلەرى مەن ءبىز – ونكولوگتار باقىلاۋدا ۇستادىق. ناۋقاستا تۇسىك تاستاۋ جانە مەرزىمىنەن بۇرىن بوسانۋ قاۋپى بار بولعاندىقتان, يجمج (يستميكو-جاتىر موينى جەتكىلىكسىزدىگى, ياعني يستمۋس پەن جاتىر موينىنىڭ ساتسىزدىگى) تۇزەتۋى جاسالدى. بيىل 19 تامىزدا ايەل كوپتەن كۇتكەن ۇلىن بوساندى.

قازاق ونكولوگيا جانە راديولوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­تيتۋتىندا جاڭا تەحنولوگيا­لاردى, ونىڭ ىشىندە گينە­كولو­گيالىق قاتەرلى ىسىك كەزىندە اعزانى ساقتاۋ وتالارىن ەنگىزۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان», دەيدى ينستيتۋتتىڭ ونكوگينەكولوگيا ورتالىعىنىڭ باسشىسى ەرلان كۋكۋباسوۆ.

قازاق ونكولوگيا جانە را­ديو­­لوگيا عىلىمي-زەرت­تەۋ ينس­­تي­تۋتى انا مەن بالا­نىڭ دەن­­ساۋ­­لىعىنىڭ دۇرىس­تىعى­نا كوز جەتكىزگەندە عانا, ەلدەن ءسۇ­­يىن­شى سۇراپ وتىرعان جايى بار. وسىلايشا جۇكتى ايەل­گە كەسار تىلىگى جاسالدى. ءساب­ي­­دىڭ سالماعى – 2430 گرامم, بويى – 46 سانتيمەتر. شە­شەسى مەن بالانىڭ جاعدايى جاقسى بول­عاندىقتان ۇيگە شىعارىلدى.

وسى ارادا گينەكولوگيالىق وبىر­دىڭ, ونىڭ ىشىندە جاتىر موينى وبىرى­نىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ايەلدەرگە جىل سايىن گينەكولوگتان تەكسەرۋ ۇسى­نىلاتىنىن كەزەكتى رەت قاپەرگە سالا كەتەلىك. سونداي-اق, 30 جاس­­تان 70 جاسقا دەيىنگى قازاقستان ايەلدەرىنە جاتىر موينى وبىرىنا تەگىن سكري­­نينگتەن وتۋگە بولادى. سك­رينينگ تۇرعىلىقتى (تىر­كەلگەن) جەرى بويىنشا ەمحانالاردا جۇرگىزىلەدى.

«قازاقستاندا 10 جىلدان استام ۋاقىت بويى جاتىر موينى پاتولوگياسىن ەرتە انىق­تاۋ ءۇشىن تەگىن ونكوسكرينينگ جۇرگىزىلۋدە. ياعني 30 جاستان باستاپ ءار ايەل جىل سايىن ونكوتسيتولوگياعا (پاپ-تەست) جاعىندى تاپسىرۋى كەرەك. بۇل كەز كەلگەن ەمحانادا تەگىن جاسالادى. سونداي-اق جاتىر موينى وبىرىنىڭ الدىن الۋ ماق­ساتىندا گينەكولوگتىڭ قاراۋ كابينەتىندە كاسىبي تەكسەرۋدەن وتۋگە بولادى. مۇنى ۇنەمى جاساپ وتىرۋ كەرەك», دەيدى «قازاق ونكولوگيا جانە را­ديو­لوگيا عىلىمي-زەرتتەۋ ينس­­­تيتۋتى» اق باسقارما ءتور­ايى­­مى, ەلىمىزدىڭ باس ونكولوگى ديليارا قايداروۆا.

سونداي-اق قازاقستاننىڭ ۆاكتسيناتسيا كۇنتىزبەسىنە ايەل­دەردىڭ جاتىر موينى وبىرىن تۋدىراتىن ادامنىڭ پاپيللوماۆيرۋسىنا (HPV) قارسى ەگۋ ەنگىزىلگەن. ۆاكتسينا­­لاۋ جىنىس­تىق بەلسەندىلىكتىڭ الدىندا جاسالۋى كەرەك. HPV ۆاكتسينالارى ادامنىڭ قالاۋى­نا قاراي ەرىكتى جانە تەگىن جاسالادى.

وسى وقيعاعا ورايلاس, ديليارا راديك­­قىزى بىلاي دەيدى: «پرە­زي­دەنتتىڭ قازاق­ستان حالقىنا جولداۋىن­دا دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى اتاپ ءوتتى. دارىگەرلەر قاۋىمى مەم­لە­كەت باسشىسىنىڭ مەديتسينا قىزمەت­كەر­لەرىنە ىن­تا­لان­دىرۋ ۇستەمەاقى­لارىن تولەۋ تۋرالى تاپ­سىر­­­ماسىن زور ىنتا­مەن قابىل­­دادى. بۇل ماقسات­قا مەم­­لەكەتتىك بيۋدجەتتەن 150 ملرد تەڭگە بولى­نەدى. پرە­زي­­­­دەنت 2023 جىلى مەديتسي­نا قىز­مەت­كەر­لەرىنىڭ جال­اقىسى ەل بويىنشا ورتا­­شا جال­اقىدان 2 ەسەگە جۋىق وسە­تىنىن اتاپ ءوتتى. مەدي­تسي­نا قىز­مەتكەرلەرىنىڭ ماتەريالدىق ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ مەديتسينالىق قىزمەت كور­سەتۋ ساپاسىنا وڭ اسەر ەتە­دى, ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ­عا دەگەن ۇمتىلىسىن ارتتىرادى جانە ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن سەنىمىن نىعايتادى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەيدى.

بۇگىنگى تاڭدا قازاقستان­دا اۋىر ناۋقاستارعا ونكولو­گيا­لىق كومەك كورسەتەتىن 19 مەكەمە جۇمىس ىستەيدى. ونكو­لوگيا­لىق اۋرۋلارمەن كۇرەس جونىندەگى 2018-2022 جىل­دار­عا ارنالعان كەشەندى جوسپار شەڭبەرىندە وڭىرلىك ونكو­لو­گيالىق ورتالىق­تاردى قا­جەتتى زاماناۋي جاب­دىق­تار­مەن جاراقتاندىرۋ, را­ديو­لو­گيالىق اپپاراتتار پار­كىن جاڭارتۋ كوزدەلگەن.

سونىمەن قاتار قازاقستان­نىڭ ونكولوگيالىق قىزمەتى جاس كادرلاردى, ونكولوگ دارى­گەر­لەردى دايارلاۋعا, سون­داي-اق جۇمىس ىستەپ تۇرعان مەديتسي­نالىق قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋعا مۇددەلى.

– ءدارى-دارمەكتەردى جەت­كىزۋگە «سق-فارماتسيا» قۇ­رى­­لىمى جاۋاپ بەرەدى. ون­كو­لو­­گيا­لىق ناۋقاستار ءدارى-دار­مەك­تەر­مەن تەگىن قامتا­ماسىز ەتى­لە­دى, ونى مەملەكەت ەسەبىنەن سا­­تىپ الادى. بىراق, وكىنىشكە قا­راي, كەيدە شەتەلدىك, ومىرلىك ما­ڭىز­دى ءدارى-دارمەكتەردى جەتكىزۋدە ىر­كى­لىستەر بولادى, ال ونكولو­گيانى ەمدەۋدە ناۋ­قاس ءۇشىن ءار مينۋت ماڭىزدى. پرە­زي­دەنت­تىڭ قازاقستاندا فار­ما­­تسەۆ­تيكالىق ءوندىرىستى دامىتۋ تۋرالى تاپسىرماسى دەر كەزىندە ايتىلدى جانە جاقىن ارادا ونكولوگيالىق ناۋقاستارعا ومىرلىك ماڭىزى بار ءدارى-دار­مەكتەردى ۇزاق ۋاقىت كۇتۋ­دىڭ قاجەتى جوق, ەل ىشىندە ءار­دايىم قولجەتىمدى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. پرەزيدەنت ءوز سوزىندە جاڭا كوپسالالى اۋرۋحانالاردىڭ قۇرىلىسى تۋرالى اتاپ ءوتتى. بۇعان دەيىن ەل­باسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆ­­تىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەلور­دادا ەڭ وزىق حالىق­ارا­لىق تاجىريبە نەگى­زىندە ون­كو­لو­گيالىق ناۋقاس­تار­عا جو­عارى ءتيىمدى مەدي­تسينا­لىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن جاڭا ۇلت­­تىق عىلىمي ون­كو­لو­گيا­­­لىق ور­تا­لىق­تىڭ قۇ­رى­لى­سى باس­تال­­دى. جا­قىن­دا جاڭا جابدىق­­تارمەن جاساق­­­­تال­عان ۇلتتىق عىلى­مي ونكو­لو­­گيا­­لىق ورتا­­لىق قازاق­­ستان­­نىڭ تۇكپىر-تۇك­­پىرى­­نەن كەل­گەن اۋىر ناۋ­قاس­تار­عا تەگىن ون­­كو­لوگيا­لىق كومەك كور­­سە­تە­تىن بولادى. ينس­­تي­تۋتتا مامان­­­داردىڭ بىلىك­­تى­لىگىن ارت­تىرۋ بويىن­شا ۇل­كەن جۇمىس جۇرگىزىلۋدە, شەت­ەل­­­دىك ما­ماندارمەن وقىتۋ كون­­­فە­­­رەن­تسيالارى, شەبەرلىك-كلاس­ت­ار, تۋمور­بورد­تار ۇنەمى وتكىزىلىپ تۇرادى. ءبىز جو­عارى بىلىكتى كادرلاردى دايارلاۋعا مۇد­دەلىمىز. سوڭعى بىرنەشە جىلدا رەزي­­دەنتۋرادا ونداعان جاس ماماندار ءبىلىم الىپ, وقۋدان كەيىن وڭىرلىك ونكو­­لو­گيا­لىق ورتالىقتارعا جىبە­­رىلدى. ونكو­لوگيالىق اۋرۋ­لار­­مەن كۇرەس – وبىر­دى ەرتە دياگ­نوستيكالاۋ, ەمدەۋ, ون­كو­­ل­و­­گيالىق ناۋقاستاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ – قازاق­­ستان­نىڭ الەۋ­مەتتىك سايا­ساتى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالا­سى­نىڭ باسىم مىندەتتەرى بولىپ تابىلادى. «قازاق ونكو­لو­گيا جانە را­ديو­لوگيا عى­لى­مي-زەرت­تەۋ ينستيتۋتى» اق ۇجىمى مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ ايتىل­­عان بارلىق باستامالارىن قول­داي­دى. ءبىز مەملەكەتىمىز بەن قازاق­ستان­­­دىق­­تاردىڭ دەنساۋ­لىعى ءۇشىن جۇمىس ىستەيمىز, – دەيدى ەلىمىزدىڭ باس ونكولوگى.

الماتى