قارا تەڭىزدەن گاز قورى تابىلدى

ساراپشىلار گاز قورى­نىڭ كولەمى 320 ملرد تەك­شە مەتردى قۇراي­تىنىن بولجاپ وتىر. بىراق تۇركيا پرەزيدەنتى قارا تەڭىزدىڭ قويناۋىندا قازبا-بايلىق بۇدان دا كوپ دەپ ەسەپ­تەيدى. «بۇل – مول قوردىڭ ءبىر بو­لىگى عانا. اللانىڭ قالاۋىمەن ونى دا تابامىز», دەدى ول. سونداي-اق ر.ت.ەردوعان ەنەرگەتيكالىق رەسۋرس­تاردى شەتەلدەن ساتىپ الۋدى دوعا­رىپ, كەرىسىنشە ەكسپورتتاۋ­عا كوش­كەنگە دەيىن ءتيىستى جۇمىستار توقتا­ماي­تى­نىن جەتكىزدى. جوسپار بويىنشا, گازدى ءوندىرۋ 2023 جىلدان باستالماق.

انادولىعا تيەسىلى تەڭىز بولى­گى­نەن گاز تابىلۋى تۇر­كيا ءۇشىن اسا ما­ڭىزدى. بۇل قادام باۋىرلاس مەم­لەكەتتىڭ رەسەيدىڭ, يراننىڭ جانە ازەر­بايجاننىڭ كوگىلدىر وتىنىنا مۇقتاجدىعىنان قۇتقارادى. ماسەلەن, بىلتىر تۇركيا گاز يمپورتتاۋعا 41 ملرد دوللار جۇمساعان. ەل ەكو­نو­ميكاسىنىڭ الەۋ­ەتى مەن ليرا­­نىڭ قۇنى ارزان­داعا­نىن ەس­كەرسەك, بۇل – وتە كوپ سوما. ال­دا-جالدا گاز ءوندىرۋ جۇ­مى­سى ءساتتى اياقتالىپ جات­سا, انا­دولىنىڭ شىعىنى دا ازايا تۇسەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.

دەگەنمەن, ەلدەگى گازدى يگەرۋ تۇركيانى ءبىرجولا شەتەلدىك يمپورت­قا تاۋەلدى­لىكتەن قۇتقارادى دەگەنگە سەنۋ قيىن. ويتكەنى قارا تەڭىزدەن تابىلعان كوگىلدىر وتىننىڭ قورى اسا كوپ ەمەس. سوندىقتان شىعار, وتكەن اپتادا ر.ەردو­عان گاز تابىلعانى تۋرالى حابار­لاعاندا ليرا­نىڭ قۇنى ءوسىپ, ونىڭ كولەمى 320 ملرد تەكشە مەتردى قۇراي­تىنى اي­تىل­عاندا ۇلت­تىق ۆاليۋتانىڭ باعا­سى قايتا تومەندەدى.

ونىڭ ۇستىنە, ساراپشىلار گازدى ءوندىرۋدىڭ قيىندىعىن, ونى جۇزەگە اسىرۋعا 10 جىل كەتەتىنىن ايتىپ وتىر. ال كەن ورنى­نىڭ قۇرىلىسىن جۇر­گىزۋگە ميل­لياردتاعان قارا­جات قاجەت ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.

«فاتيح» بۇرعىلاۋ كەمەسى كوگىلدىر وتىندى 2,1 شاقى­رىم تەرەڭدىكتەن تاپقان. تۇركيانىڭ ەنەرگەتيكا ءمي­نيسترى­نىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, گازدى ءوندىرۋ ءۇشىن تاعى 1,4 شاقىرىم قازۋعا تۋرا كەلەدى.

تۇركيا تاراپى تالاي جىلدان بەرى قارا تەڭىزدىڭ وزىنە تيەسىلى بولى­گىنەن دە, جەرورتا تەڭىزىنەن دە جەر­استى بايلىعىن ىزدەپ كەلەدى. بىراق انادولىنىڭ جەرورتا تەڭىزىن يگەرسەم دەگەن ارمانىنا گرەكتەر مەن كيپر­لىكتەر قارسى. 10 تامىزدا تۇرىك­تەردىڭ بۇرعىلاۋ كەمەسى گرەكيا مەن كيپر اراسىنداعى سۋلاردا بارلاۋ جاساپ جۇرگەنى انىقتالىپ, ەكى تاراپتىڭ اراسىندا داۋ تاعى قىزعان. وسىعان بايلانىستى فرانتسيا ەللادالار ەلىنە كومەككە بىرنەشە فرەگات جىبەردى.

بىرقاتار ەلدىڭ باسشى­لارى تۇر­كيانى قازبا-باي­لىققا كەزىك­كەنى ءۇشىن قۇتتىق­تاپ ۇلگەردى. پالەس­تينانىڭ پرەزيدەنتى ماحمۋد ابباس وقيعاعا بايلانىستى تۇركيا پرەزيدەنتى رەجەپ تايپ ەردوعانعا تەلەفون شا­لىپ, ارنايى قۇتتىقتاعان. ول تۇر­­كيا­نىڭ جەتىستىگى پالەس­تينانىڭ جەتىستىگى دەپ ەسەپ­تەيتىنىن جەتكىزسە, ر.ەر­دو­عان انكارا بيلىگى ءاردا­يىم پالەستينا حالقىن قولداي­تىنىن ايتقان. سونىمەن قاتار ەكى ەلدىڭ باسشىسى قارىم-قاتىناستى نىعايتىپ, ايماقتىق ىنتى­ماق­تاستىقتى دامىتۋ­عا ۋاعدالاسقان.

ۋكراينا پرەزيدەنتى ۆلا­ديمير زە­لەنسكي دە ر.ەردوعاندى تەلەفون ار­قىلى قۇتتىقتادى. ۋكراينا پرەزي­دەنتى اكىمشىلىگى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حا­بار­لاۋىنشا, زەلەنسكي مەن ەردو­عان ايماق­تىق دامۋ جونىندە اڭگى­مە قوز­عاپ, ەكىجاقتى قارىم-قاتى­ناستى نى­عايتۋدىڭ ما­ڭىزدى ەكەنىن اتاپ وتكەن.

ازەربايجان پرەزيدەنتى يلحام اليەۆ تە باۋىرلاس تۇركيانى جەراستى بايلىعىن تاپقانىمەن قۇت­تىقتاپ, بۇل قور ەلدىڭ ونەركاسىپ الەۋە­تى مەن ءال-قۋاتىن ارتتىراتىنىنا ەكپىن بەرگەن, سونداي-اق ەنەرگەتيكا يمپورتىنا تاۋەلدىلىگىن ازايتاتىنىنا سەنىم بىلدىرگەن. بۇدان بولەك, تۇرىكتەردى بىرقاتار اراب ەلدەرى دە قۇتتىقتادى.