«7-20-25» تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا رەسپۋبليكادا سوڭعى ورىنداردا تۇرعان ءوڭىردىڭ ءبىرى – پاۆلودار. باعدارلاما باستالعان ساتتەن-اق سۋىرىلىپ العا شىقپاعان بۇل ايماق ءالى دە سول كوشتىڭ سوڭىندا كەلەدى.
ۇلتتىق بانكتىڭ 2020 جىلعى 16 شىلدەدەگى رەسمي مالىمەتىنە سۇيەنسەك, «7-20-25» باعدارلاماسى اياسىندا رەسپۋبليكا بويىنشا 34 457 ءوتىنىم قابىلدانىپ, ونىڭ 19 999-ى ماقۇلداندى. ەل تۇرعىندارىنا باسپانا الۋ ءۇشىن بارلىعى 231,55 ملرد تەڭگە قارىز بەرىلدى.
حالىقتان تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ ماقۇلدانۋى جاعىنان نۇر-سۇلتان قالاسى كوش باستاپ تۇر. ەلوردا بويىنشا جالپى سوماسى 70 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 4997 وتىنىشكە بانكتەر تاراپىنان وڭ جاۋاپ كەلگەن. ال ەڭ تومەنگى كورسەتكىش قىزىلوردا وبلىسىندا تىركەلىپ وتىر. سىر وڭىرىندە بار-جوعى 146 ءوتىنىش قانا ماقۇلدانعان. اۋتسايدەرلەر توبىندا پاۆلودار وبلىسى دا بار. بۇل وڭىردە 313 ادام عانا «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا باسپانالى بولىپتى. بەرىلگەن قارىز سوماسى – 2,2 ملرد تەڭگە. ەكىباستۇز بەن اقسۋ قالالارىن قوسپاعاندا, وبلىس ورتالىعىندا ەكى بىردەي جاڭا شاعىن اۋدان بوي كوتەرىپ جاتقان پاۆلودار ءۇشىن بۇل تومەن ناتيجە ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
پاۆلودارلىقتاردىڭ باسپانا الۋعا بەرگەن وتىنىشتەرىنىڭ شامامەن جارتىسىنا جۋىعى ماقۇلدانبايدى ەكەن. ماسەلەن, 16 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا باسپانا الۋعا 717 تۇرعىن ءوتىنىش بەرگەن. ۇلتتىق بانكتىڭ پاۆلودار وبلىستىق فيليالىنىڭ حابارلاۋىنشا, كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەردىڭ تەك 400-ىنە عانا وڭ جاۋاپ بەرىلگەن. دەمەك, پاۆلودارلىقتاردىڭ الىپ وتىرعان جالاقىسى تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ يگىلىگىن كورۋگە جەتپەيدى دەگەن ءسوز. ەكىنشى جاعىنان بانككە ءوتىنىش بەرگەندەردىڭ دەنى پاتەر الۋعا قاجەتتى باستاپقى جارنانى جيناي الماعان. سونداي-اق بۇعان قوس-قوستان كرەديت ارقالاعان كەي تۇرعىننىڭ تولەم قابىلەتىنىڭ تومەندىگىن دە قوسىڭىز.
ەڭ باستىسى, پاۆلودار وبلىسىندا باعدارلاماعا لايىقتاپ سالىنىپ جاتقان جاڭا ۇيلەر از. ال «7-20-25»-ءتىڭ تالاپتارىنا سايكەس, باسپانا تەك جاڭا ۇيلەردەن عانا بەرىلۋى كەرەك.
اڭعارعان بولساڭىزدار, ءبىز 2020 جىلدىڭ 16 شىلدەسىندەگى رەسمي دەرەكتەردى وقىرمان نازارىنا ۇسىندىق. الايدا, ۇلتتىق بانك پەن ونىڭ پاۆلودار وبلىستىق فيليالى كەلتىرگەن مالىمەتتەردە الشاقتىق بار. باس بانكتىڭ دەرەگىندە پاۆلودار وبلىسى بويىنشا 313 ءوتىنىش ماقۇلداندى دەسە, فيليال ۇسىنعان مالىمەتتە 400 دەپ كورسەتىلگەن. ياعني ستاتيستيكا ءوزارا قابىسپاي تۇر. نەگە؟ مۇنى جاۋاپتى مەكەمەلەردىڭ ەنشىسىنە قالدىردىق.
پاۆلودار قالاسىندا «سارىارقا» جانە «دوستىق» شاعىن اۋداندارىنىڭ سالىنىپ جاتقانى بەلگىلى. بىراق مۇنداعى ۇيلەردىڭ اۋەلگى ماقساتى بولەك. ماسەلەن, «سارىارقاعا» بۇرىنعى «اليۋمينستروي» شاعىن اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى قونىستانۋدا. دەمەك, وعان «7-20-25» باعدارلاماسىنىڭ قاتىسۋشىلارى يەك ارتا المايدى. سول سەكىلدى «دوستىق» شاعىن اۋدانىنداعى ۇيلەر دە باسقا مەملەكەتتىك باعدارلامالارعا ارنالعان. ال ناقتى «7-20-25» باعدارلاماسى ءۇشىن سالىنعان ءۇيدى كورمەدىك. وبلىس كورسەتكىشىنىڭ تومەندىگىنە كەرى اسەر ەتىپ وتىرعان نەگىزگى فاكتور دا وسى.
بۇل پاۆلوداردا كوپقاباتتى جاڭا ۇيلەر سالىنبايدى دەگەن ءسوز ەمەس. ماسەلەن, پاۆلودار قالالىق اكىمدىگىنىڭ رەسمي مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ءدال قازىر وبلىس ورتالىعىندا كوپقاباتتى 22 تۇرعىن ءۇي سالىنىپ جاتىر. ونىڭ 15-ءى ءبىز ايتقان «سارىارقا» مەن «دوستىق» شاعىن اۋداندارىندا. ال 7-ءى – جەكەمەنشىك جوبالار. نەگىزى «7-20-25» باعدارلاماسىنا ءدال وسى جەكەمەنشىك ۇيلەر وڭتايلى. بىراق ونىڭ قۇنى تىم قىمبات. قوڭىرقاي تۇرمىستى حالىقتىڭ بۇل ۇيلەرگە جولاي قويمايتىنى دا سودان.
«7-20-25» جوباسىنىڭ ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلماۋىنا باسپانالى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن وزگە دە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ اسەرى بار. سوندىقتان جەرگىلىكتى حالىق پاتەر الۋدىڭ باسقا دا ءتيىمدى جولدارىن تاڭدايدى. اسىرەسە, وڭىردە «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» ارقىلى قونىس تويىن تويلايتىندار كوپ. «نۇرلى جەر» ارقىلى دا باسپانالى بولعاندار جەتەرلىك.
دەسە دە, پاۆلودار وبلىسىندا پاتەر كەزەگىندە تۇرعاندار سانى ايتارلىقتاي ازايعان جوق. ماسەلەن, الەۋمەتتىك تۇرعىن ۇيلەردى الايىق. رەسمي دەرەككە سۇيەنسەك, جىل باسىنان بەرى ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرۋ ماقساتىندا پاۆلودار قالاسىندا ءبىر عانا كوپقاباتتى ءۇي (180 پاتەر) تاپسىرىلعان. بىراق مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان پاتەر الۋ ءۇشىن كەزەكتە تۇرعاندار وتە كوپ. 2018 جىلى كەزەكتە 16 012 ادام تۇرسا, بىلتىر 15 769-عا دەيىن تۇسكەن. ورتاشا ەسەپپەن كەزەكتەگىلەر سانى جىل سايىن 200-250 ادامعا عانا ازايادى. دەمەك, ماسەلە مۇنىمەن شەشىلمەيدى.
پاۆلودار قالاسىندا تۇرعىن ۇيگە قاتىستى تاعى ءبىر كۇردەلى ماسەلەنىڭ باسى قىلتيىپ كەلەدى. ول – وبلىس ورتالىعىندا ەسكى ۇيلەردىڭ كوبەيگەنى. بۇل پروبلەما ەكىباستۇزدىقتار ءۇشىن دە وزەكتى. باسقاسىن ايتپاعان كۇننىڭ وزىندە, ەرتىستىڭ جاعاسىندا ورنالاسقان «حيمقالاشىق» شاعىن اۋدانىنداعى ۇيلەردىڭ سالىنعانىنا ەلۋ جىلدان اسىپ بارادى. كەزىندە كۇشتىلەر قونىستانعان بۇل اۋدان قازىر ەشكىمدى قىزىقتىرمايدى. سەبەبى جۇرتشىلىق پاتەردى بەرتىندە سالىنعان ۇيلەردەن العىسى كەلەدى. ال مۇنداي ۇيلەر اسا كوپ تە ەمەس. ەندەشە, ماسەلەنى تۇبەگەيلى شەشۋ ءۇشىن وبلىستاعى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن تۇپكىلىكتى جانداندىرۋدان باسقا جول جوق.
فارحات امىرەنوۆ,
جۋرناليست
پاۆلودار