شىرعالاڭ شىرماعان شارتاراپ

عالىمدار يۋننان پروۆينتسياسىندا جارقاناتتاردىڭ ساڭعىرىعىنان شاحتانى تازارتقان كەنشىلەردى ەمدەگەن دارىگەردىڭ جازباسىن وقىعاننان كەيىن وسىنداي تۇجىرىم جاساعان. ويتكەنى كەنشىلەردەگى اۋرۋ بەلگىلە­رىنىڭ قازىرگى COVID-19-دان ايىرماسى بولما­عان. پنەۆمونيا بولىپ, قۇرعاق جوتەلگە بۋلى­عىپ, اياق-قول­دارى سىرقىراپ, قىزۋلارى قاتتى كوتەرىلگەن. شاحتەرلەر وز­دىگىنەن دەم الا الماي, وكپەسى جاساندى تىنىس الدىرۋ اپپاراتىنا قوسىلىپ, التى پاتسيەنتتىڭ ۇشەۋى كوز جۇمعان كورىنەدى.

كەنشىلەردەن الىنعان سىنامالاردى ۋحانداعى زەرتحاناعا جىبەرگەندە ولاردىڭ ءاتيپتى پنەۆمونياعا ۇقساس پنەۆمونياعا شالدىققانىن انىقتاعان. وسىعان قاراپ زەرتتەۋشىلەر كۆي سول كەزدىڭ وزىندە ادامدار اعزاسىنا بەيىمدەلگەن دەگەن وي ايتتى.

 * * *

اۋستراليادا ءبىر تاۋلىكتە ۆيرۋستان 25 ادام و دۇنيەلىك بولعان جانە بۇعان دەيىن 24 ساعاتتا مۇنداي دەرەك تىركەلمەگەن.

17 تامىز كۇنى اۋستراليا دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 24 ساعات ىشىندە ەلدە اۋرۋ جۇق­­تىر­عانداردىڭ سانى 289-عا ارتقا­نىن, ال بارلىعى 23 576 اۋس­ترا­ليالىقتان ۆيرۋس تابىلىپ, پان­دەميا جاريالانعالى 14 080 پا­تسيەنتتىڭ جازىلىپ شىققانىن ايتتى. اۋرۋحانالاردا 680 ادام ەمدەلىپ جاتىر, ونىڭ ىشىندە 47 پاتسيەنت قارقىندى ەم قابىلداپ, دارىگەرلەردىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا.

COVID-19-دى انىقتاۋ ءۇشىن 5,3 ملن تەست تاپسىرىلىپ, كوز جۇم­عانداردىڭ جالپى سانى 421 ادام بولعان. اسىرەسە, ۆيكتوريا شتاتى تۇرعىندارى اراسىندا ىندەت شارپۋى وزگە ايماقتارعا قاراعاندا جوعارى ەكەن. جالپى تىزىمدەگى اۋىرعانداردىڭ 17 047-ءسى ۆيكتوريالىقتار بولعان سوڭ مۇن­داعى كارانتين 13 قىركۇيەككە دەيىن سوزىلعان.

* * *

كاناداداعى مانيتوبا ۋني­ۆەر­­سيتەتىنىڭ عالىمدارى تازا ماقتا-ماتادان تىگىلگەن كيىم­­دەر مەن تۇمشاعا تۇسكەن COVID-19 ۆيرۋسى ءبىر تاۋلىككە جەتپەي بەل­­سەندىلىگىن جوياتىنىن انىقتاعان.

زەرتتەۋشىلەر ءتۇرلى ماتەريال­داردا – ني­تريلدەن جاسالعان قول­عاپتا, N-95 جانە N-100 ماسكادا, وتە جەڭىل, ءارى بەرىك Tyvek اتتى توقىلماعان ماتەريالدا, پلاس­تيك جانە تات باسپايتىن بولاتتا ۆيرۋستىڭ قالاي تىرشىلىك ەتەتىنىن 3 اپتا بويى سارالاعان. سوندا ماقتادان تىگىلگەن بۇ­يىمداردا ۆيرۋس تاۋلىككە جەتپەي قۇرىپ كەتىپ وتىرعانى بەلگىلى بولدى.

يللينويس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى دا تازا ماقتادان تو­قىلعان جۇمساق ماتانىڭ 3 قا­باتى حيرۋرگيالىق ارنايى قور­عانىش كيىمدى الماستىرا الادى دەگەن تۇجىرىمعا كەلىپ وتىر. ال رەسەيدىڭ زەرتتەۋشىسى ستانيسلاۆ وتستاۆنوۆ ماقتادان تىگىلگەن كيىمدى ۇيگە اكەلىپ, ءىلىپ قويىپ, ءبىر تاۋلىكتەن سوڭ ەش قاۋىپسىز, كۇماندانباستان كيىپ كەتۋگە بولادى دەيدى.

 * * *

اقش ۆيرۋس شىرماۋىنا ىلىككەن ەلدەردىڭ كوشىن باستاپ كەلەدى. پاندەميا جەر جاھاندى جاۋلاعاننان بەرى 170 مىڭنان اسا امەريكالىق دۇنيە سالدى.

COVID-19 باتىس جارتى شاردى تۇتاستاي شىر اينالدىرىپ تۇر دەسە دە ارتىق ايتقاندىق ەمەس. ەڭ الدىڭعى ورىندا اقش, ودان كەيىن برازيليا الەم بويىن­شا ۆيرۋس شىرماۋىنا تۇسكەن مەملەكەتتەردىڭ باسىندا تۇر. ءبىر ەلدە 5,4 ملن ادامنىڭ ۆيرۋس جۇقتىرعانىن كوزگە ەلەس­تەتۋ قيىن بولعانىمەن, الپاۋىت اقش ىندەتپەن كۇرەسىن توق­تاتقان جوق. اۋرۋدان دەمى ۇزىل­گەندەر نيۋ-يورك (32 840 ادام), نيۋ-دجەرسي (15 912) جانە كالي­فورنيا (11 234) شتاتتارىندا كوپ كەزدەستى.

مامىر ايىندا ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ادام ءومىرىنىڭ ساپاسى مەن ۇزاقتىعىن زەرتتەيتىن ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, دوكتور كريستوفەر ميۋررەي اقش-تا ۆيرۋس قۇرباندارى 147 مىڭ ادامدى قۇرايدى دەپ بولجاعان ەدى. ال بۇل دولباردىڭ ءدال كەلمەگەنىن بۇگىنگى جاعداي كورسەتىپ بەردى.

 * * *

الەمدىك وركەنيەت بەسىگىنىڭ ءبىرى كونە ءۇندىستان ۆيرۋس قۇر­ساۋىنان بوساي الار ەمەس. اقش پەن برا­زيليادان كەيىنگى ءۇشىنشى ورىنعا شىققان ءۇندىس­تان­نىڭ تۇرعىندارى كۇنىنە مىڭ­داپ اۋرۋ جۇقتىرىپ جاتىر.

17 تامىزدا ءۇندىستاندا 2 648 353 ادام كۆي جۇقتىرعان, 51 059 پاتسيەنت ۆيرۋس كەسىرىنەن كوز جۇمىپ, 8944 ادام اۋىر حالدە جا­تىر. COVID-19 جۇقتىرۋ كور­سەتكىشى بويىنشا ەڭ الدىڭعى ورىن­دا – ماحاراشترا شتاتى, ودان كەيىن – تاميلناد, ءۇشىنشى – دەلي شتاتى.

ءۇندىستاننىڭ فارميندۋستريا­سى جاقسى دامىعان ەلدەردىڭ قا­تارىندا ەكەنى بەلگىلى. پاندەميا جاريالانعاننان بەرى ۇندىستاندىق عالىمدار ىندەتكە قارسى ۆاكتسينا جاساۋ ىسىنە كىرىسىپ كەتكەن-ءدى. 15 تامىز – ءۇندىستاننىڭ تاۋەل­سىزدىگى مەرەكەسىندە ەسكى دەليدىڭ قى­زىل قامال مىنبەرىندە ءداستۇرلى قۇتتىقتاۋىن ايتىپ, ءسوز سويلەگەن ەلدىڭ پرەمەر-ءمينيسترى نارەندرا مودي ءۇش ءتۇرلى ۆاكتسينانىڭ كلي­نيكالىق تاجىريبەدەن ءوتىپ جات­قانىن حابارلادى. ەكپە دايى­ن بو­لىسىمەن قىسقا مەرزىمدە ون­دىرىسكە شىقپاق.

دايىنداعان

انار تولەۋحانقىزى,

«Egemen Qazaqstan»