قازاقستان مەن رۋمىنيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلەرى كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى

بەينەكونفەرەنتسيا بارىسىندا ۆەدومستۆو باسشىلارى ءوز ەلدەرىندەگى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاي-كۇيى تۋرالى باياندادى, پاندەميا جاعدايىنداعى سالانىڭ وزەكتى پروبلەمالارىن, سونداي-اق اگرارلىق جانە اگرارلىق-عىلىمي سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدى جالعاستىرۋعا بايلانىستى  پەرسپەكتيۆالىق باعىتتاردى تالقىلادى.

مينيسترلەر قازاقستان مەن رۋمىنيا اراسىنداعى تاۋار اينالىمىنىڭ وتە جوعارى دەڭگەيىن (2019 جىلى 1,8 ملرد $) اتاپ ءوتىپ, اگروونەركاسىپ كەشەنى سەكتورىنداعى تاۋار اينالىمى ازىرگە ەكى ەلدىڭ الەۋەتىنە سايكەس كەلمەيتىنىنە كەلىستى. وسىعان بايلانىستى ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنە قاراي ءارتاراپتاندىرۋ جونىندەگى جۇمىستى جانداندىرۋ ۇسىنىلدى.

قازاقستاندىق تاراپ رۋمىنيانىڭ تابىستى تاجىريبەسى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنولوگيالارىن زەردەلەۋگە, سونداي-اق رۋمىن بيزنەسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن وندىرۋگە جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ جانە ساقتاۋ جونىندەگى كاسىپورىندار قۇرىلىسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتاتىنىن مالىمدەدى. سونداي-اق, قر اشم باسشىسى قازاقستان مەن رۋمىنيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىق باعىتىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا ىنتىماقتاستىقتى جولعا قويۋدى جانە تاجىريبە الماسۋ مەن ءوزارا ءتيىمدى بايلانىستار ورناتۋ ءۇشىن ەكى ەلدەگى فەرمەرلەر دەلەگاتسيالارىنىڭ ساپارلارىن ۇيىمداستىرۋدى ۇسىندى.

ساپارحان وماروۆ رۋمىن بيزنەسمەندەرىن قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا ينۆەستيتسيا سالۋعا شاقىردى جانە نەكيتا-ادريان وروسقا رەسپۋبليكانىڭ اگرارلىق جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كلۋج-ناپوكا قالاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارى جانە ۆەتەرينارلىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتى اراسىندا مەموراندۋمعا قول قويۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىندى.

"وسىمدىك شارۋاشىلىعى سالاسىندا قازاقستاندىق عزي ورگانيكالىق جانە ەكولوگيالىق تازا ءونىم ءوندىرىسىن دامىتۋعا, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ گەنەتيكالىق رەسۋرستارىمەن الماسۋعا جانە جاڭا سورتتارعا ەكولوگيالىق سىناق جاساۋدى كوزدەيدى. مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا رۋمىنيالىق ەلتىرىلىك جانە ءسۇتتى قوي شارۋاشىلىعى تاجىريبەسىن مەڭگەرىپ, گەنەتيكا جانە بيوتەحنولوگيا سالاسىنداعى ماماندارمەن تاجىريبە الماسساق", - دەدى قر اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.

"قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا, اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ تاۋار اينالىمى كولەمىن ۇلعايتۋعا, سونداي-اق ينۆەستيتسيالار مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى تارتۋعا مۇددەلى. كۇن تارتىبىندەگى بارلىق ماسەلەلەر بويىنشا ىنتىماقتاستىعىمىزدى جالعاستىرا بەرەمىز دەپ ۇمىتتەنەمىن", - دەپ تولىقتىردى ساپارحان وماروۆ.

رۋمىنيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جانە وڭىرلىك دامۋ ءمينيسترى ءوز سوزىندە ءىرى قارا مال مەن قوي شارۋاشىلىعىنداعى ىنىماقتاستىقتى جۇيەلى جالعاستىرۋعا ەرەكشە ىنتالى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, ەكى ەل اراسىندا قوي ەتى سەكتورى: گەنەتيكا, وندىرىستىك كورسەتكىشتەر, ساپا كريتەريلەرى, قوي شارۋاشىلىعىنا ارنالعان پيلوتتىق جوبا سياقتى بىرقاتار جۇمىستاردى بىرلەسە اتقارۋ وتە وزەكتى بولىپ وتىر.

سونداي-اق, نەكيتا-ادريان وروس رۋمىندىق شاراپ  جانە Karpaten Meat كومپانياسىنىڭ ونىمدەرىن ەلىمىزگە اكەلۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. Karpaten Meat نەگىزىن قالاۋشىلار رۋمىنيادا سەرىكتەستىك باعدارلامالار ارقىلى انگۋس بۇزاۋلارىن ءوندىرۋ جەلىسىن قۇردى.

سونىمەن قاتار, قوس تاراپ رۋمىنيا مەن قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ۋنيۆەرسيتەتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جانە ەكى ەلدىڭ فەرمەرلەرى اراسىندا ءوزارا ساپارلار ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلادى.

ونلاين-كەزدەسۋدىڭ سوڭىندا قازاقستان مەن رۋمىنيا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىكتەرى اراسىنداعى ءوزارا بايلانىس تۋرالى مەموراندۋم جوباسىن تالقىلادى. جوبادا قاراستىرىلعان نەگىزگى باعىتتار: وسىمدىك شارۋاشىلىعى, مال شارۋاشىلىعى, اۋىل شارۋاشىلىعى جۇمىستارىن مەحانيكالاندىرۋ, تاماق ونەركاسىبى, اۋىلدى دامىتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى كونسۋلتاتسيالىق قىزمەتتەر, عىلىمي زەرتتەۋلەر.

قازاقستان مەن رۋمىنيانىڭ اوك ونىمدەرى بويىنشا تاۋار اينالىمى 2020 جىلعى قاڭتار-مامىردا 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 52,3% - عا-592,5-تەن 902,4 مىڭ اقش دوللارىنا دەيىن ۇلعايدى.

قازاقستاننان رۋمىنياعا اوك ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 2020 جىلعى قاڭتار - مامىردا 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 72,1% - عا-136,5-تەن 235 مىڭ اقش دوللارىنا دەيىن ءوستى.

قازاقستاننان رۋمىنياعا ەكسپورتتىڭ نەگىزگى كولەمى:

- مۇزداتىلعان بالىق, بالىق سۇبەسى مەن بالىقتان دايىندالعان ءونىمدى قوسپاعاندا-60,8 مىڭ دوللار سوماسىنا;

- پياز جانە شالوت پيازى (شالوت)-23,6 مىڭ دوللار سوماسىنا;

 ۇساقتالعان نەمەسە ۇنتاقتالماعان زىعىر تۇقىمدارى – 150,6 مىڭ دوللار.

رۋمىنيادان قازاقستانعا يمپورتتىڭ نەگىزگى كولەمى:

- كۇنباعىس تۇقىمى, ۇساقتالعان نەمەسە ۇنتاقتالماعان-411,4 مىڭ دوللار سوماسىنا دەيىن ۇلعايدى. .

رۋمىنيا تابيعي رەسۋرستارعا باي يندۋستريالدى-اگرارلىق ەل. ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سالالارىنىڭ ءبىرى اۋىل شارۋاشىلىعى بولىپ تابىلادى, ونىڭ ۇلەسىنە قازىرگى ۋاقىتتا ءجىو-ءنىڭ شامامەن 5,2% كەلەدى. اگروونەركاسىپتىك كەشەننىڭ ءجىو-دەگى ۇلەسى سوڭعى ونجىلدىقتا ايتارلىقتاي قىسقاردى, الايدا بۇل سالادا بۇرىنعىسىنشا ەلدىڭ بەلسەندى حالقىنىڭ 23% - عا جۋىعى جۇمىسپەن قامتىلعان, بۇل ەو-داعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش بولىپ تابىلادى.

اۋىل شارۋاشىلىعى ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا ۇلەسىن ايتارلىقتاي قوسىپ كەلەدى.  سوڭعى بەس جىلدا كوكونىس ءوندىرىسى 26%-عا ءوسىپ, ەو-دا 6-شى ورىنعا يە بولدى. رۋمىنيا ەو-دا كۇنباعىس پەن جۇگەرى ءوندىرىسى بويىنشا كوشباسشى ەل, سونىمەن قاتار الەمدەگى 10 ءىرى استىق ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ ءبىرى.

2020 جىلى رۋمىنيا جۇگەرى وندىرىسىندە الدىڭعى ورىنعا يە بولادى دەگەن بولجام بار. بۇدان باسقا, رۋمىنيانىڭ ەو دەڭگەيىندە بيدايدىڭ جالپى ءوندىرىسىنىڭ 7,3% ۇلەسى بار, بۇل فرانتسيا, گەرمانيا جانە ۇلىبريتانيادان كەيىن ءتورتىنشى ورىندى يەلەنىپ, 10,1 ملن.ت. قۇرايدى.

قازىرگى ۋاقىتتا ەلدىڭ اۋىل شارۋاشىلىق جەرلەرىنىڭ 3/4 بولىگى جەكە مەنشىكتە. تابيعي جانە جارتىلاي تابيعي ءونىم وندىرەتىن بىرنەشە فەرمالار بار. سونىمەن بىرگە سالانى جاڭعىرتۋ ءۇشىن ەو قۇرىلىمدىق قورلارىنان قاراجاتتىڭ جاپپاي قۇيىلۋىنا بايلانىستى جاعدايدىڭ بىرتىندەپ وزگەرۋى بايقالادى.

رۋمىنيا-اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ كوپتەگەن تۇرلەرىنىڭ ءىرى ءوندىرۋشىسى: ەت جانە ءسۇت ونىمدەرى, كوكونىستەر مەن جەمىستەر, شاراپ. ەلدىڭ شىعىس بولىگىندە, قارا تەڭىز جاعالاۋىندا بالىق اۋلاۋ جاقسى دامىعان. ارا شارۋاشىلىعى دا ەرەكشە جولعا قويىلعان. رۋمىنيا جىل سايىن  بالدىڭ 60% - ىن, شامامەن 20 مىڭ توننا كولەمىندە ەكسپورتتايدى.

ءوزىن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ايماقتىڭ كوشباسشىسى رەتىندە كورسەتۋگە تىرىسىپ, وسى سالاداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى قارقىندى دامىتۋدا. وسىعان بايلانىستى, قازاقستان ءۇشىن رۋمىنيامەن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ, تەحنولوگيالاردى قولدانۋ, ءوندىرىستى بىرلەسىپ اشۋ, اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا مال ساۋداسى جانە باسقا دا ەكسپورتتىق-يمپورتتىق سالادا بىرلەسە جۇمىس ىستەۋ ۇلكەن جەتىستىك.