18 قازاندا استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ كەزەكتەن تىس XV سەزى وتكەنى بەلگىلى. پارتيانىڭ القالى رەسمي باسقوسۋىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باعدارلامالىق سيپاتتا ءسوز سويلەگەن بولاتىن. ەلباسىنىڭ ءسوزى قازاقستاندىقتار تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاۋىپ وتىر.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وڭىرلەردەگى مەنشىكتى تىلشىلەرىنە سەزد دەلەگاتتارىمەن جەدەل سويلەسىپ, ەل پرەزيدەنتى – پارتيا توراعاسى سوزىنەن العان اسەرلەرىن, ويعا تۇيگەن تۇجىرىمدارىن جازىپ الۋ تىعىز تاپسىرىلعان ەدى. ەلىمىزدىڭ ءار شالعايىنان كەلىپ تۇسكەن ماتەريالدار 2-بەتتە «ەلباسىنىڭ سوزىنەن كوكەيگە نە ءتۇيدىڭىز؟» دەگەن ورتاق تاقىرىپپەن جاريالانىپ وتىر.
18 قازاندا استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ كەزەكتەن تىس XV سەزى وتكەنى بەلگىلى. پارتيانىڭ القالى رەسمي باسقوسۋىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ باعدارلامالىق سيپاتتا ءسوز سويلەگەن بولاتىن. ەلباسىنىڭ ءسوزى قازاقستاندىقتار تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاۋىپ وتىر.
«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ وڭىرلەردەگى مەنشىكتى تىلشىلەرىنە سەزد دەلەگاتتارىمەن جەدەل سويلەسىپ, ەل پرەزيدەنتى – پارتيا توراعاسى سوزىنەن العان اسەرلەرىن, ويعا تۇيگەن تۇجىرىمدارىن جازىپ الۋ تىعىز تاپسىرىلعان ەدى. ەلىمىزدىڭ ءار شالعايىنان كەلىپ تۇسكەن ماتەريالدار 2-بەتتە «ەلباسىنىڭ سوزىنەن كوكەيگە نە ءتۇيدىڭىز؟» دەگەن ورتاق تاقىرىپپەن جاريالانىپ وتىر.
ابزال مۇحيموۆ,
«نۇر وتان» پارتياسى قىزىلوردا وبلىستىق
فيليالى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى:
ازاتتىقتىڭ باق قۇسى قولىمىزدا
«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سەزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ەڭ باستىسى – حالقىمىزدىڭ رۋحى قايتا ورلەدى», دەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسىناۋ ءسوزى ءوزىمدى ەرەكشە تەبىرەندىرگەنىن جاسىرعىم كەلمەيدى. ال حالقىمىزدىڭ ءور رۋحى قايتا كوتەرىلىپ, ورلەگەنىن نەدەن كورۋگە بولادى؟
ەڭ ءبىرىنشى – تالاي ۇرپاققا ۇلى ارمان بولعان ازاتتىققا قولىمىز جەتتى. تاۋەلسىزدىك جولىندا تالاي ەردىڭ باسى جەردە قالدى, قانى جەرگە تامدى. اھ ۇرىپ تەڭدىك سۇراپ, «ەندى, مىنە, جەتتىك پە؟!» دەگەندە ساعىمداي سۋسىپ قولىمىزدان شىعىپ كەتە بەرگەن اتاڭنان اينالايىن ازاتتىقتىڭ باق قۇسى ءبىزدىڭ قولىمىزعا قوندى. حالىق رۋحىن ەرەسەن زور بيىككە كوتەرگەن وسى ءبىر عانا ەگەمەندىك ۇعىمى ەدى. اپىل-تاپىل قادام باسىپ, ءتاي-ءتاي جۇرگەن تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارىندا ءبىزدى ەل بولادى دەگەنگە سەنگەندەر نەكەن-ساياق ەدى. «حالقى قىرىق قۇراۋ, ەكونوميكاسى ابدەن تۇرالاعان, ەشقانداي ءوندىرىسى جوق قازاقستان قايتىپ ەل بولسىن؟» دەگەن مىسىقتىلەۋلى ادامداردىڭ بولعانىن دا جاسىرا المايمىز. دەگەنمەن, ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ, مىقتى ستراتەگياسىنىڭ ارقاسىندا ۇلكەن جەتىستىكتەرگە جەتە باستادىق. وسىلايشا, ءبىز الەمدەگى ەڭ وزىق دامۋشى مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قوسىلدىق. بۇل – پافوس ەمەس! ناقتى ناتيجە. سەبەبى, الەم بۇگىنگى قازاقستاندى ەتەك-جەڭىن جيناپ, بار-كۇش جىگەرىن حالقىنىڭ ءال-قۋاتىن ارتتىرىپ, مەملەكەتتىلىگىن باياندى ەتۋ جولىندا ايانباي تەر توگىپ جاتقان ەل رەتىندە بىلەدى. وسىنداي تاريحي ءىستىڭ باسىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنداي ەر تۇرعانىن كورەدى.
ەجەلدەن قازاقتىڭ جەرى بايتاق ەدى. بىراق كورشى مەملەكەتتەرمەن جاسالعان شەكارا جوق بولاتىن. ەگەمەندىكتىڭ ەڭ ۇلى جەتىستىگى ءبىز شەكارامىزدى بەلگىلەپ الدىق. بىلايشا ايتقاندا, ەندى قازاقتىڭ جەرىندە قۇدايدان باسقا ەشكىمنىڭ حاقىسى جوق. تۇسىنگەن ادام ءۇشىن وسىدان ارتىق باقىتتىڭ دا بولماۋى كەرەك. ۇلت رۋحىنىڭ ورلەۋىنە وسىنداي كەمەل كەلىسىمدەردىڭ دە اسەر ەتكەنى جاسىرىن ەمەس.
«التاۋ الا بولسا, اۋىزداعى كەتەدى. تورتەۋ تۇگەل بولسا, توبەدەگى كەلەدى» دەگەن دانالىق ءسوزدى اركىم-اق بىلەر. دەيتۇرعانمەن, ونىڭ ءمانىن قازاقتان ارتىق ەشكىم تۇسىنبەيتىن سياقتى. نەگە؟ ويتكەنى, قازاق قازاقستانداعى مەملەكەت قۇراۋشى ۇلت رەتىندە وزگە ەتنوستاردىڭ بارلىعىن قۇشاعىنا الىپ, ەشقايسىسىنىڭ ماڭدايىنان شەرتپەي, تاتۋلىقتىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىر. 140 ۇلت پەن ۇلىستان قۇرالعان مەملەكەت تۇگىلى, ءبىر ءۇيدىڭ كوزىنىڭ اعى مەن قاراسىنداي بولىپ وتىرعان ەكى بالاسىنىڭ اراسىندا ارازدىق تۋىپ جاتاتىن كەزدەر بولادى. بۇل تۇرعىدا ءبىزدىڭ ەل ءوز جولىن, سوقپاعىن تاپتى. بۇگىنگى بەيبىت ءومىر, بەيقام تىرشىلىك, بەرەكەلى كەزەڭ سونىڭ بەلگىسى. ءاسىلى, قازاق ايتاتىن «قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان زامان» وسى شىعار.
مەملەكەتتىلىكتىڭ نەگىزگى كورىنىسىنىڭ ءبىرى – ونىڭ ءتىلى. جەتپىس جىلعى كەرى ساياساتتىڭ كەسىرىنەن قازاق تىلىنە تالاي قيانات جاسالدى. دەسەك تە, تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە تۋعان ءتىلىمىز دە تەڭدىگىن الدى. كەشەگى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سەزىندە ەلباسى انا تىلىمىزگە قاتىستى ەل كوكەيىندەگى ءسوزدى ايتتى. قازاق ۇلتىنىڭ سانى 70 پايىزدان اساتىن وڭىرلەردىڭ انا تىلىمىزدە ءىس-قۇجاتتارىن ازىرلەۋى كەرەكتىگىن العا تارتتى. بۇل – بارشا قازاقستاندىقتاردىڭ كوڭىلىنەن شىقتى دەگەن ويدامىن. ويتكەنى, قازاق ءتىلى – ءبارىمىزدى بىرىكتىرەتىن باستى فاكتور.
ەكونوميكامىزدىڭ وركەندەۋىنىڭ ارقاسىندا الىس-شالعاي جاتقان ەلدى مەكەندەردە مەكتەپتەر سالىنىپ, كىتاپحانالار اشىلىپ, جاڭا سپورت الاڭدارى پايدالانۋعا بەرىلىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ورىندارى حالىق يەلىگىنە كوپتەپ ءوتىپ, اۋىزسۋ تارتىلىپ, جولى جوندەلىپ, تۇرمىسى تۇزەلدى. كەشەگى توقىراۋ جىلدارىندا بار الەمنەن قول ءۇزىپ قالعان ايماقتاردىڭ بويىنا قان تارادى. زاماناۋي تەحنيكامەن جابدىقتالعان وقۋ وشاقتارىندا بالالار ءبىلىم الىپ جاتىر. ينتەرنەتتىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. بۇل دا ەلدىڭ رۋحىن كوتەرىپ, ءومىر سالتىنا جاڭاشا لەپ قوسىپ جاتقانى وتىرىك ەمەس. سونىمەن قاتار, قازاق جەرىنىڭ ۇستىنەن «باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا» كۇرە جولىنىڭ سالىنىپ جاتقانى دا ەلگە ۇلكەن قۋانىش سىيلاپ وتىر. ەڭ ءبىرىنشى – بۇل ايماقتار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى جاقسارتادى. ەكىنشى – الىس-جاقىن شەتەلدەرگە باراتىن جولاۋشىلاردىڭ جولىن قىسقارتادى. ءۇشىنشى – قاراپايىم حالىقتىڭ ءوزى وسى جولدىڭ بويىندا شاعىن بيزنەسىن اشىپ, شارۋاسىن رەتتەيدى. مۇنىڭ سىرتىندا, «بەينەۋ – بوزوي –شىمكەنت» گاز قۇبىرىنىڭ قۇرىلىسى دا ءبىزدىڭ ومىرىمىزگە ەلەۋلى وزگەرىس اكەلمەك. الداعى ۋاقىتتا شەت قونىپ, قيىر جايلاعان اۋىلدىڭ وزىنە گاز بارىپ, تابيعي وتىننىڭ پايداسىن كورمەك. جۇرت وت جاعىپ, كۇل شىعارۋدان ءبىرجولاتا قۇتىلاتىن بولدى. ازۋىن ايعا بىلەگەن ەۋروپانىڭ وزىندە تالاي مەملەكەت قارجى قىسپاعىنا ۇشىراپ, ءارى-ءسارى كۇي كەشىپ جاتقانىنان حاباردارمىز. ال ازاتتىقتىڭ جالىنا كەشە عانا جارماسقان قازاقستان ەشقانداي داعدارىسقا قاراماي, حالقىنىڭ كۇنكورىسىن جاقسارتىپ, ءومىر سالتىن وزگەرتىپ جاتىر. ءبىز – داعدارىستىڭ وزىنەن پايدالى شىعۋعا بولاتىنىن دالەلدەگەن ەلمىز. سايىپ كەلگەندە, حالقىمىزدىڭ ءور رۋحى باسىلعان جوق. ەسەسىنە ورلەپ كەلەدى.
جازىپ العان
ەرجان بايتىلەس,
«ەگەمەن قازاقستان».
قىزىلوردا.
امانگەلدى مەكتەپباەۆ,
«نۇر وتان» پارتياسى اقتوبە وبلىستىق
فيليالىنىڭ قىزمەتكەرى:
اشىقتىق – العا باسۋشىلىق كەپىلى
پارتيانىڭ بۇل سەزى «نۇر وتاننىڭ» ەلىمىزدەگى تۇعىرى بەرىك ىرگەلى ساياسي كۇش ەكەنىن تاعى ءبىر اڭعارتتى. سەزدە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ «نۇر وتان». نۇرلى بولاشاق جولىندا» اتتى ساياسي دوكتريناسىنىڭ قابىلدانۋى ەل ومىرىندەگى اسا ايرىقشا اتاپ وتۋگە تۇرارلىق وقيعا بولدى. دوكترينا ەلباسىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىمەن وزەكتەس ءورىلىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ناقتى جولدارى ايقىندالعان پارتيانىڭ باستى قۇجاتى دەپ باعالادى دەلەگاتتار.
ەلباسى ن.نازارباەۆ سەزدە سويلەگەن سوزىندە قازاقستاندى الەمدە دامىعان وزىق وتىز ەلدىڭ قاتارىنان كورىنەتىندەي ءىس-قيمىل ستراتەگياسى جاسالعانىنا, بۇعان قول جەتكىزەتىندەي ىرگەلى ىستەر اتقارىلىپ جاتقانىنا توقتالدى.
شىنى كەرەك, پارتيانىڭ الدىنا قويعان مىندەتتەرى دە اۋقىمدى بولا ءتۇستى. ول ساياسي دوكترينادا ناقتى كورىنىس تاپقان. «نۇر وتان» پارتياسى قاشاندا ەلىمىزدەگى يگى ىستەرگە ۇيىتقى بولىپ, باعالى باستامالار كوتەرىپ كەلە جاتقانىن حالىق كورىپ وتىر. ونىڭ بۇل باعىتتاعى قادامدارى ۇدايى جۇرتشىلىقتىڭ كوز الدىندا. حالىقتىڭ مۇڭىن مۇڭداپ, جوعىن جوقتاپ كەلە جاتقان ساياسي كۇش رەتىندە دە ءوز بيىگىنەن كورىنۋدە. پارتيا قانداي دا ءبىر باستاما كوتەرسە دە ەلدىكتى ەڭسەلەندىرۋگە, بىرلىك پەن تاتۋلىقتى تۇراقتاندىرۋعا, قاراپايىم حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باسىمدىق بەرۋدە.
«نۇر وتان» پارتياسى قاشاندا اشىقتىق قاعيداتىن ۇستانۋدا. سوندىقتان دا ۇدايى حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولىپ ءجۇر. ەلباسى ايتقانداي, «نۇر وتاننىڭ» ەلدەن جاسىراتىن ەشتەڭەسى جوق. ول كۇنى كەشەگى پارتيانىڭ ساياسي دوكتريناسىن تالقىلاۋ كەزىندە ايقىن كورىندى. سەزد جۇمىسىندا دا سىندارلى پىكىرلەر, ساليقالى ويلار ايتىلۋى دا سوندىقتان. پارتيا ەلدىك ىستەردىڭ بارلىعىنا اتسالىسىپ, وزىندىك باعدار-باعىتىن ايقىنداپ ۇلگەردى. ول ناقتى ناتيجەنىڭ, ىلكىمدى ىستەردىڭ العى شەبىنەن كورىنىپ كەلەدى. «نۇر وتان» ەشقاشان الدىنا ب ۇلىڭعىر مىندەتتەر قويعان ەمەس, بوس ۋادەلەر بەرگەن ەمەس. وزەكتى ماسەلەلەردى دە اينالىپ وتپەي, ولاردى شەشۋدىڭ ءساتتى قادامدارىن جاساي الاتىنىن الدەقاشان دالەلدەپ ۇلگەردى.
ساياسي ناۋقانداردا «نۇر وتاننىڭ» حالىقتىڭ قولداۋىنا يە بولۋىنىڭ ءوزى پارتيا ۇستانىپ وتىرعان ساياسي باعىتتىڭ باياندىلىعىنىڭ ناتيجەسى دەۋ كەرەك. پارتيانىڭ وبلىستىق فيليالى قوعامدىق قابىلداۋىنا ادامدار كوپ كەلەدى. بۇل دا پارتيانىڭ ءاربىر قازاقستاندىققا قولجەتىمدىلىگىنىڭ, اشىقتىعىنىڭ مىسالى دەر ەدىم. ەلباسى ن.نازارباەۆ سەزدە سويلەگەن سوزىندە «نۇر وتان» قاشاندا ازاماتتىق قوعامنىڭ كوشباسشىسى بولۋى قاجەتتىگىن, ادامداردىڭ ناقتى پروبلەمالارىن شەشۋشى, ولارعا كومەكتەسۋشى جانە ارقا سۇيەۋشى بارلىق ۇەۇ-لاردىڭ جولباسشىسى بولۋى ءتيىس ەكەنىن اتاپ وتكەنى بەلگىلى. مۇنىڭ ءوزى پارتيالىق جۇمىستىڭ اشىقتىعىن, مولدىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋمەن تىكەلەي بايلانىستى بولماق. ال سەزدە بۇل ماسەلە اشىق تا جان-جاقتى ايتىلدى. حالىقتىڭ بارلىق ماسەلەلەردەن حاباردار بولۋى عانا الاڭداۋشىلىقتىڭ الدىن الادى.
مىنە, پارتيا جۇمىسىنداعى اشىقتىق پەن مولدىرلىك ونىڭ بارلىق بۋىندارىندا ورنىعۋى ەلدىڭ بولاشاعىنا باعىتتالعان باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتىپ وتىرعانىن ەكونوميكالىق-الەۋمەتتىك دامۋ الەۋەتىمىزدەن ايقىن اڭعارۋعا بولادى. ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋداعى پارتيالىق باقىلاۋ بەكەتتەرىن, قوعامدىق قابىلداۋلاردى, پارتيا مۇشەلىگىنە لايىقتى ادامداردىڭ ءوتۋىن ۇيىمداستىرۋ, ادامداردىڭ, سونىڭ ىشىندە از قامتىلعاندارعا قولداۋ كورسەتۋ, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستىڭ ناتيجەلىلىگىن ارتتىرۋ سياقتى شارۋالاردىڭ جاريالىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە ماڭىز بەرۋ قاجەتتىگى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەك ەمەس. حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىنداعى التىن كوپىر بولا وتىرىپ, پارتيا كەلەڭسىزدىكتىڭ كەز كەلگەن دەرەگىنىڭ جولىن كەسۋگە باعىتتالعان قادامدارعا باراتىنى دا اڭگىمە وزەگىنە اينالدى. جالپى اشىقتىق پەن مولدىرلىك پارتيا شاڭىراق كوتەرگەننەن باستاپ ءوز جۇمىسىندا باسشىلىققا العان ۇستانىمدار ەكەنى ءسوزسىز.
ەندى «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا بەلگىلەنگەن ومىرشەڭ ىستەردى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا بۇل باعىتتىڭ جەتىلدىرىلە تۇسەتىنىنە سەنىم مول. بۇل تۋرالى پارتيانىڭ حV سەزىندە كەڭىنەن اڭگىمە بولۋى دا سوندىقتان. ءاربىر ىستە اشىقتىق بولمايىنشا, حالىقپەن اقىلداسا وتىرىپ, وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاق ويلاسىپ شەشپەيىنشە, ەلىمىز العا قويعان مىندەتتەر ۇدەسىنەن كورىنۋ قيىن. سول سەبەپتى دە پارتيا وزدەرى قولعا العان يگى باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جانە وزەكتى پروبلەمالاردى شەشۋدى حالىقتىڭ نازارىندا ۇستايتىن ءداستۇردى جالعاستىراتىن بولادى. مۇنىڭ ءوزى پارتيانىڭ حالىقتان جاسىراتىن سىرى جوق ەكەنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەي تۇسەدى. پارتيا قاشان دا حالىقپەن بىرگە, ەلمەن ەتەنە بولا تۇسپەك. سەزدە كوتەرىلگەن ماسەلەلەر وسىنداي وي تۇيۋگە نەگىز جاسايدى.
جازىپ العان
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
سەزد فوتوكۇندەلىگى
ريمما بەكتۇرعانوۆا,
«نۇر وتان» پارتياسى قوستاناي وبلىستىق
فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى,
پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى:
ءار قازاقستاندىققا كوپ نارسە بايلانىستى
حالقىمىزدا «كەمەدەگىنىڭ جانى ءبىر» دەگەن ءسوز بار. وسى دانالىقتىڭ بۇگىن دۇنيەجۇزىندەگى مەملەكەتتەرمەن بايلانىستا داميتىنى ەلىمىزگە دە قاتىسى بولىپ وتىر. جاھاندانۋ ۇدەرىسىمەن ءححى عاسىردىڭ تابالدىرىعىن اتتاعان جۇمىر جەر قازىر ءار ادامنىڭ الاقانىندا تۇرعانداي سەزىلەدى. جەردىڭ قاي نۇكتەسىندە بولىپ جاتقان وقيعالاردى سول ءساتىندە كورىپ, ءبىلىپ وتىرمىز. اقپاراتتىق جىلدامدىقپەن ۋاقىتتىڭ يىرىمىندە كەتىپ بارا جاتقاندايمىز. مۇنىڭ تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ دامۋىنا وزىق تا, كەرى دە اسەرى بارى ءسوزسىز. تاياۋ شىعىستا مىلتىق داۋسىنىڭ باسىلماۋى, الەمدەگى ەكولوگيالىق زارداپتار, جەر بەتىندەگى ادامزات قاتارىنىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى ازىق-ت ۇلىك تاپشىلىعىنىڭ كۇشەيۋى, اۋىز سۋدىڭ ازايۋى, تاعى باسقا دا وتكىر تۇرعان جاھاندىق ماسەلەلەر قازاقستاندى دا سەرگەك بولۋعا شاقىرادى. مۇنى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ كەزەكتەن تىس حV سەزىندەگى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سوزىنەن تۇسىنگەندەي بولدىق. «مەنىڭ ىشكى تۇيسىگىم مەن تاجىريبەم الەمنىڭ تاياۋ بولاشاقتاعى دامۋ كەزەڭى اسا كۇردەلى بولاتىنىن اڭداتادى. وسىنداي جاعدايدا بارلىق قازاقستاندىقتار ءوز وتانىمىزداعى تۇراقتىلىق پەن دامۋ باعدارىن بولجاۋعا بولاتىندىعىنىڭ باعاسىن بىلۋگە ءتيىس!», دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
ەلىمىزدىڭ بولاشاعى تۇراقتىلىق پەن ەكونوميكانىڭ دامۋىنا بايلانىستى ەكەنىن ەلباسى ارقاشان ايتىپ وتىرادى. ونى ءار قازاقستاندىق تۇيسىنەدى. ال سول تۇراقتىلىق پەن دامۋدى ەشكىم بىزگە اسپاننان تاستاماسى انىق. ونى جاسايتىن ءوزىمىز – قازاقستاندىقتار. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وسى ماسەلەلەردى پارتياعا سالماق سالا ايتتى. وتە ورىندى. ويتكەنى, «نۇر وتان» قاراپايىم حالىققا توننىڭ ىشكى باۋىنداي جاقىن پارتيا, سوندىقتان ءبىز ونى جەرگىلىكتى جەردەگى ءار ادامعا ءتۇسىندىرۋىمىز قاجەت.
تۇراقتىلىقتىڭ كەپىلى – قازاقستاندى ءوز وتانىم دەپ, ونىڭ وتىن وتتاپ, سۋىن سۋلاپ تۇرىپ جاتقان سان ۇلت وكىلدەرىنىڭ ءداستۇرى مەن ءتىلىن, ءدىنىن ساقتاۋى, ونى پاش ەتۋى دەر ەدىم. جاقىندا عانا بۇكىل مۇسىلمان الەمى قۇربان ايت مەيرامىن مەرەكەلەدى. ونى قازاقستانداعى مۇسىلمان جۇرتى دا اتاپ ءوتتى. ال باسقا ءدىن وكىلدەرى ولاردى قۇتتىقتاپ جاتتى. سونداي-اق, وزگە ءدىن وكىلدەرىنىڭ ءدىني مەرەكەلەرىنە دە مۇسىلمان قاۋىمى وسىلاي قۇرمەتپەن قارايدى. قازىر مەملەكەت قۇراۋشى حالىقتىڭ انا ءتىلى, مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە نيەت قويعان وزگە ۇلت وكىلدەرى, ونىڭ ىشىندە جاستار كوپتەپ سانالادى. ولاردىڭ اراسىندا جىل سايىن ءتۇرلى بايقاۋلار بولىپ جاتادى. قىركۇيەك ايىندا قوستانايدا VII حالىقارالىق نەمىس مادەنيەتىنىڭ فەستيۆالى بولىپ ءوتتى. بەس كۇن بويى نەمىسى, قازاعى, ورىسى, تاتارى, تاعى باسقا دا ۇلتتار وكىلدەرى بار رۋحاني بايلىق كەشكەندەي بولدى. دوستاردىڭ دوس قۇشاقتارى ايقاستى. مىنە, تاتۋلىق, تۇراقتىلىق كەپىلى وسىلار بولماق. رۋحاني تولىسۋ, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى اسپەتتەۋ, ءداستۇر جالعاستىعىن باعالاۋ – وسىنىڭ بارلىعى دا كەز كەلگەن ماتەريالدىق بايلىقتان جوعارى تۇرادى.
ەلىمىز ەكونوميكالىق قارقىندى دامىپ كەلەدى. كوپتەگەن دامىعان ەلدەردى شايقالتقان داعدارىسقا قاراماستان, بىزدە بۇرىن بولماعان جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلدى. الايدا, جاھاندىق تۇرلاۋسىز نارىقتىڭ قۇبىلۋى ەكونوميكالىق دامۋ تۇراقتىلىعىنىڭ قازىعىن قاتتى قاعۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتىپ قويادى. ول ءۇشىن ەلباسىمىز باعدارلاعان يننوۆاتسيالىق جانە وزىق تەحنولوگيالارعا جۇگىنۋىمىز قاجەت. جەر جۇزىندە ازىق-ت ۇلىك پەن اۋىز سۋ تاپشىلىعىنىڭ كۇشەيۋى قاۋىپتى وزىمىزدەن الىس ۇستاۋعا يتەرمەلەپ وتىرۋدى تالاپ ەتەدى. جەراستى بايلىقتارىمىزدى ۇقساتۋ, وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ كوبەيۋىنە, سىرتقا شيكىزات ەمەس ءونىم شىعارۋعا كوپ كوڭىل ءبولۋدى قولعا الدىق. ول ءۇشىن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى جاقسى ىستەردىڭ ەشقايسىسىنا ۇساق-تۇيەك دەپ قاراماۋ كەرەك. نۇروتاندىقتار سونىڭ بارلىعىن ادامدارعا ۇنەمى ايتىپ ءتۇسىندىرىپ, ۇيرەتىپ وتىرادى. بيىل ءبىزدىڭ قوستانايلىق عالىمدارىمىز جاساپ شىعارعان كارتوپتىڭ جەرگىلىكتى سورتتارى سىرتتان اقشانى ۋىستاپ شاشىپ اكەلگەن سورتتارعا قاراعاندا ءونىمدى 3-4 ەسە كوپ بەرگەن. وسىنى ۇساق, كۇندەلىكتى تىرلىكتىڭ كوز ۇيرەنگەن كورىنىسى دەپ قالاي ايتاسىز؟
ەڭبەك ادامىنا دەگەن كوزقاراستى قايتا جاڭعىرتۋ كەرەكتىگىن دە مەن تۇراقتىلىق پەن دامۋدىڭ كەپىلىنە قوسار ەدىم. اباي اتامىز ايتقانداي, بارلىق جامان قاسيەتتىڭ ءتۇپ-توركىنى جالقاۋلىقتا جاتىر. ەڭبەكتىڭ توبەل تورىسىنا اينالعان جانداردان ەشقاشان جامان مىنەز شىقپايدى, ولاردىڭ ىشكى رۋحى مىقتى بولادى. ەڭبەكقور ادام ءوز ەڭبەگىنە جانە وزىنە سەنەدى. قوعامنىڭ ءبىر كەسەلىنە اينالىپ تۇرعان سىبايلاستىق, جەمقورلىق ولارعا ءتان ەمەس. «وقۋ ينەمەن قۇدىق قازعانداي» دەگەن ەمەس پە حالقىمىز؟ قازىر سىبايلاستىقتىڭ ءبىلىم جۇيەسىنە ءسىڭىسىپ بارا جاتقانى جۇرەكتى مۇزداتادى. ويتكەنى, ءبىلىم سالاسى دەگەندە كوز الدىمىزعا جاس ۇرپاق كەلەدى. سەزدە سويلەگەن سوزىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاستارعا ەڭبەك ەتىڭدەر, وقىڭدار دەگەن اعالىق ءسوزىن ايتتى. وسىنىڭ بارلىعىن ميلليونعا جۋىق مۇشەسى بار «نۇر وتان» پارتياسى جەرگىلىكتى جەرلەردە تۇسىندىرەتىن, قاداعالايتىن بولادى. سەبەبى, پارتيا ۋاقىتپەن تىنىستاپ, اربانى تەك العا سۇيرەيدى.
جازىپ العان
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
روزا ابيلوۆا,
«بولاشاق» الەۋمەتتىك-ازاماتتىق ءبازيسى
قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى:
ەلباسى ءسوزىن ەل ساناسىنا ءسىڭىرۋ – پارىزىمىز
«نۇر وتان» پارتياسىنىڭ حV سەزىنە قاتىسىپ, وندا ەلباسىنىڭ ايتقاندارىن ءوز قۇلاعىممەن ەستىپ, رۋحاني ءارى پاتريوتتىق كۇش الىپ اۋىلعا ورالدىم. ساناما ابدەن سىڭىرگەنىم, ەلباسىنىڭ تەگىن كەلگەن دۇنيەنىڭ وڭاي جۇمسالاتىنى, جۇعىمىنىڭ ءماز بولمايتىنى, سوندىقتان ەڭبەكتىڭ كوزىن تاۋىپ, ەرىنبەي ەڭبەكتەنىپ, سول ەڭبەگىڭنىڭ وتەۋىنە قۋانا ءبىلۋ بولدى. ءتىپتى, ءبارى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا كەلەتىنىن قاراپايىم دا جاتىق تىلمەن ۇعىندىرا وتىرىپ, العاش 20 شارشى مەتر پاتەر العانىندا قالاي قۋانعانى تۋرالى ايتقانى قۇلاعىمنان كەتەر ەمەس. سوندىقتان اۋىلداردى ارالاپ, وسىناۋ ۇلاعاتتى حالىقتىڭ ساناسىنا سىڭىرگەن ۇستىنە سىڭىرە ءتۇسىپ, جاستاردىڭ پاتريوتتىق سەزىمدەرىن الاۋلاتىپ, «ىرىس الدى – ىنتىماق» دەگەن دانالىقتى حالىقتىڭ كوكەيىنە توقىتا ءتۇسۋدى پارىز سانايمىن. ەلباسى سەزدە جاستارعا سەنىم ارتا وتىرىپ, بولاشاقتىڭ تىزگىنى سول جاستاردىڭ قولىندا ەكەندىگىن باسا ايتىپ قانا قويماي, باق-داۋلەتتەن قايدا باراتىنىن سۇراعاندا ىنتىماعى جاراسقان ەلگە باراتىندىعىن ايتقانىن دا بىزگە ادەمى جەتكىزە ءبىلدى عوي.
ءبىز جاستارمەن, جاسوسپىرىمدەرمەن, جاعدايى تومەن وتباسى مۇشەلەرىمەن, ايەلدەرمەن ەتەنە ارالاسىپ جۇمىس ىستەيمىز. سولاردىڭ پاتريوتتىق سەزىمدەرىن وياتىپ, وسكەلەڭ ومىرگە دەگەن ۇمىتتەرىن ۇكىلەپ, ەڭ باستىسى – بولاشاققا دەگەن سەنىمدەرىن ارتتىرۋعا قاجەتتىلىكتىڭ ءبارىن ساناما ءسىڭىرىپ, ادەمى اسەرگە بولەنىپ كەلدىم. اكەم ازەربايجان, انام ورىس بولسا دا قازاقى دانالىقتارعا جۇرەگىمنىڭ تۇكپىرىنەن ورىن بەرگەندىگىمنەن بولار, «تاۋەكەل ءتۇبى جەلقايىق, وتەسىڭ دە كەتەسىڭ, ۋايىم ءتۇبى تۇڭعيىق, باتاسىڭ دا كەتەسىڭ» دەگەن ءسوزدى ەلباسىنىڭ استانا قالاسىن سالعانىمەن بايلانىستىرعىم كەلەدى. زەڭگىر كوككە شانشىلعان عيماراتتاردىڭ ءسانى مەن سالتاناتى دا ءبىزدى بەيجاي قالدىرعان جوق.
قورىتا ايتقاندا, ەلىمىزدەگى وسىنداي جاقسىلىقتىڭ بارلىعى بىرلىكتىڭ ارقاسى دەپ باعالاپ, ءوز كەزەگىمىزدە وسى ەلدىڭ پاتريوتى بولۋ باستى پارىزىمىز ەكەندىگىن استە ەستەن شىعارماعانىمىز ابزال.
جازىپ العان
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى.
جاقسىگۇل ماحانبەتوۆا,
«ماڭعىستاۋ وبلىستىق ازاماتتىق اليانسى»
زاڭدى تۇلعالار بىرلەستىگىنىڭ پرەزيدەنتى:
مۇراتقا جاقسى وي, جارقىن باستامالار جەتكىزەدى
استانا قالاسىندا كەزەكتەن تىس وتكەن سەزگە ايماقتا بەلسەندى ارەكەت ەتۋشى قوعامدىق ۇيىمدار وكىلدەرى دە قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى. «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ كوشباسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىرعان قوعامدىق ۇيىمداردىڭ بەلسەندى قىزمەتىن جوعارى باعالادى, ءوز سوزىندە پارتياعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىستانۋدى تاپسىردى.
ايماقتاردان كەلگەن قوعامدىق ۇيىم وكىلدەرى سەزدىڭ جۇمىسىنا جوعارى باعا بەردى. سونىمەن قاتار, الداعى ۋاقىتتا اتقاراتىن جوسپارلارىمەن دە ءبولىستى. شىندىعىندا, ەلباسى بەرگەن تاپسىرمالاردىڭ ءبارى دە جۇزەگە اسىرۋعا بولاتىن, قولدان كەلەتىن ىستەر.
قازاقستان الەمدەگى اسا دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ مەجەسىن بەلگىلەدى. وسى مەجەگە جەتۋ ءۇشىن سەزد قابىلداعان دوكتريناعا سۇيەنە وتىرىپ, سەرپىندى باعدارلامالار جاساقتاپ, ونى جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الۋىمىز قاجەت. سول سەزدەن قايتىپ كەلە جاتقاندا-اق قوعامدىق ۇيىمدار نە ىستەۋ قاجەت ەكەندىگىن ايقىندادىم. بۇل, بىرىنشىدەن, جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ازاماتتىق قوعام قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان باعدارلامالاردى جاساقتاۋ جانە ولاردى جۇزەگە اسىرۋ جولدارىن قاراستىرۋ, ىسكە كىرىسۋ. ەكىنشىدەن, جەرگىلىكتى جەرلەردە شەشىم قابىلداۋ كەزەڭدەرىندە قوعامنىڭ, بەلسەندى ازاماتتاردىڭ قاتىسۋىن جانە اتسالىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, جاۋاپكەرشىلىكتى ءبولىسۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ. ۇشىنشىدەن, ءاربىر قوعام ءوزىنىڭ مۇددەلى توپتارىنىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋگە قوعامدى, بيزنەستى جانە بيلىكتى, ازاماتتاردى جۇمىلدىرۋ ارقىلى قول جەتكىزۋدى ۇيىمداستىرۋ. حالىق بيلىككە ەمەس, بيلىك حالىققا قىزمەت ەتۋى بۇگىنگى زامان قاجەتتىلىگى ەكەنىن سەزدە ەلباسى اتاپ ايتقان بولاتىن.
تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جارقىن بولاشاعى – ءبىزدىڭ ءومىرىمىزدىڭ نەگىزگى ماقساتى, بۇگىنگى جاساپ جۇرگەن ءىرىلى-ۇساقتى جۇمىستارىمىزدىڭ توعىسار ارناسى مەن باعدارى. ازاتتىعىمىزدى ايالاپ, مەملەكەتىمىزدى وركەندەتىپ, كەلەر ۇرپاقتى الەمدەگى دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىندا ءومىر سۇرۋگە ءبىر كىسىدەي جۇمىلا ءجۇرىپ جەتكىزۋگە ءتيىسپىز. ول قاتارعا ەنۋ ءۇشىن بىرلىك, تارتىپپەن بىرگە باردى باعالاي ءبىلۋ, تابيعاتتى قورعاۋ, ىسىراپشىلىققا جول بەرمەۋ, ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەرىمىزدى قاستەرلەي ءبىلۋ جانە وزىق ونەر-ءبىلىم قاجەت. وسى جاقسى مۇراتتار جولىنان بىرگە تابىلايىق دەگىم كەلەدى بارشا باۋىرلارعا.
جازىپ العان
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.
__________________________
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».