استانادان قانات قاققان...

ەسىلە اققان ەسىلدىڭ جاعاسىنا ەل­وردا تىككەن ۋاقىتتا ارقاعا قاز­اق جۇرتىنىڭ استاناسى عانا ەمەس, رۋحانياتى دا كوشىپ كەل­گەندەي بولعانى راس. نەگە دە­سەڭىز, ءدال سول 1998 جىلى تۇ­ساۋى كەسىلگەن ونەر جارىسى – حالىقارالىق «شابىت» شى­عار­ماشىل جاستار فەستيۆالى قازاق ادەبي-مادەني ومىرىندەگى تىڭ باستاماعا اينالدى. ءبىر جاعى, بۇل جوبا قازاق ادەبيەتىنىڭ ءىرى تۇلعالارىن تانىتقان قازاق كسر-ءى شىعارماشىل جاس­تا­رى­نىڭ «جىگەر» فەستيۆالىنىڭ جال­عا­سى ىسپەتتى. جاس قاۋىرسىن تالانت­تار­دىڭ جۇلدىزىن جاعىپ, شابىتىن شالقىتقان جوبا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن باستاۋ العان ەدى. سودان بەرگى جيىرما جىل ۋاقىتتا «شا­بىتتىڭ» شوقجۇلدىزدارى ءوز جازۋ قابىلەتتەرىمەن كورىنىپ, وزىن­­دىك ستيل قالىپتاستىرا ال­­دى. ماسەلەن, فەستيۆالدىڭ ال­­عاشقى جىلدارىندا جەڭىم­پاز اتانىپ, ادەبي ورتادا جارق ەتىپ شىققان – تالعات ەشەن­ ۇلى, جانات اسكەربەك, با­ۋىر­جان باباجان ۇلى, داۋلەت­كەرەي كاپ ۇلى, مارجان ەرشۋ, تاناكوز تولقىنقىزى, قالقا­مان سارين, الماس تەمىرباي, ۇلاربەك نۇرعالىم, ەرلان ءجۇنىس, باقىتگۇل باباش, قۇرالاي ومار, ماقسات مالىك, باۋىرجان قاراعىز ۇلى, ءاليا داۋلەتباەۆالار – قازاق ادەبيە­تى­نە قالام قۇبى­لىس­تا­رىمەن ەنگەن اۆتورلار بولدى. اتالعان بۋىننان كەيىن دە ءبىرتالاي دارىندى جاستار «شابىتتا» وزا شاۋىپ, ەلوردا تورىندە تالانتتارىن دالەلدەدى. وسىلايشا, «شابىت» تانىتقان جاڭا ەسىمدەر بۇگىندە قالامى قۋاتتى, كەڭ تىنىستى قالامگەرلەرگە اينالىپ وتىر.

وسى قاتاردا ەلباسى باس­­تا­ماسىمەن 1993 جىلدان باس­تاپ تاعايىندالعان «دارىن» مەم­لە­كەتتىك جاستار سىيلىعىن اتاي الامىز. بۇل جوبا دا ادە­بيەت­­تەگى جاس تالانت يەلەرىنە قول­داۋ كورسەتۋ ماقساتىندا وت­ك­ى­زىلىپ كەلەدى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن «دارىن» سىيلىعىنا جالپى سانى 200-دەن اسا ونەر ادامى يە بولىپتى. ءاۋ باستا ەكى جىلدا ءبىر رەت بەرىلەتىن سىي­لىق 2017 جىلدان باستاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيس­ترلى­گىنىڭ باستاماسى بويىنشا جىل سايىن تابىستالاتىن بولدى.

ەلوردادا ادەبي اتموس­فە­را­نىڭ كورىنىسىن ۇيىم­داس­تى­رى­لىپ جۇرگەن الەمدىك دەڭ­گەي­­دەگى ادەبيەت فورۋمدارى مەن ءتۇرلى بايقاۋلاردان باي­قاي­مىز. بىلتىر كۇزدىڭ ميزام شۋا­عىنا بولەنگەن ەل استاناسىندا الەم ادەبيەتىنىڭ جىلناماسىنا ەنىپ, تاريح بەتىندە قالاتىن ازيانىڭ قابىرعالى قالامگەرلەرى جينالعان باسقوسۋ ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەنى كۇنى كەشەگىدەي ەسىمىزدە. ازيا ادە­بيە­تىنىڭ بۇگىنگى احۋالىن تالقى­لاۋعا قازاق ساحاراسىنا ار­نايى ات باسىن بۇرعان سارى قۇر­لىقتىڭ ازۋلى اقىن-جازۋ­شى­لارىن ۇلان-عايىر دالانىڭ جۇرەگى بولىپ سوققان استانادا قارسى الدىق. سونداي-اق 2019 جىلدىڭ جازىندا وتكەن ەۋرازيا قۇر­لىعىنىڭ 20-دان استام مەم­لە­كەتى جازارماندارىنىڭ باسىن قوسقان «ەۋرازيا استانالارىنىڭ قالامگەرلەرى» حالىقارالىق فورۋمى دا ادەبي ورتادا قوزعالىس بولدى.

جوعارىدا ايتىپ وتكەنى­مىز­دەي, بۇگىندە ەل استاناسىندا جاس اقىن-جازۋشىلاردىڭ ءبىر شو­عىرى قالىپتاسقان. ميراس اسان, ايجان تاباراك, جادىرا بايبۇلانوۆا, ەربول الشىنباي, راۋان قابيدولدا, ۇمتىل زارىق­قان, ارمان المەنبەت, سايان ەسجان, ەسبول نۇراحمەت, شەرحان تالاپ, ءالىمجان الىشەر, مۇحتار كۇمىسبەك سىندى تالانت يەلەرىنىڭ شى­عارماشىلىعى وقىرمانعا تاڭ­سىق ەمەس. سوڭعى ۋاقىتتا ەلور­دالىق قالامگەرلەردىڭ تۆور­چەس­تۆ­وسىنداعى جاڭالىقتار مەن وزگەرىستەرگە كۋا بولىپ ءجۇر­­مىز. ايتالىق, كۇنى كەشە عانا پروزا جانرىندا ءوز قول­تاڭ­باسىمەن تانىلىپ جۇر­گەن نۇرلان قابدايدىڭ «سۇر اڭگىمە» اتتى كىتابى جارىق كور­دى. ەلورداداعى «ورنەك» باس­پا­سىنان شىققان بۇل كىتاپقا جازۋ­شىنىڭ 19 اۆتورلىق, 5 اۋدار­ما اڭگىمەسى ەنگەن. سونداي-اق ەسبول نۇراحمەتتىڭ «تاۋسىلماس ءتۇن» اتتى تىرناقالدى نوۆەللالار جيناعىنىڭ دا باسىلىپ شىققانىنا كوپ ۋاقىت وتە قوي­عان جوق. كىتاپ بۇگىنگى قازاق قوعا­مىنداعى الەۋمەتتىك ءھام پسيحو­لوگيالىق تاقىرىپتاردى قاۋ­زا­عان جيىرما شاعىن نوۆەللا­دان تۇرادى.

ء مولدىر ولەڭدەردىڭ اۆتورى ايجان تاباراكتىڭ باستاماسىمەن اشىلعان Qalamger.kz ادەبي-تانىمدىق پورتالىنىڭ دا بۇگىندە ءوز اۋديتورياسى بار. ادەبي پورتال قالامگەرلەردىڭ شىعار­ما­شى­لىعىن ناسيحاتتاي وتىرىپ, تا­نىمدىق ءارى مەديا باعىتتا ءوز جۇمى­سىن جۇرگىزىپ كەلەدى. سو­نى­مەن قاتار قازاقستاندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اۆتورلاردان شىعارمالارىنىڭ كوممەرتسيالىق قۇقىعىن ساتىپ الىپ, كىتاپ شىعارۋ ءىسىن قولعا الىپ وتىر. Qalamger.kz باسپاسىنىڭ العاشقى ءونىمى – ماسكەۋدە تۇرىپ جاتقان قازاق جازۋشىسى اياگۇل مانتايدىڭ «جۇرەككە ورالۋ» اتتى كىتا­بى بولدى. ودان كەيىن دە بىر­نە­شە قازىرگى قازاق اقىن-جازۋ­شى­لا­رى­نىڭ جيناقتارىن شىعاردى.

ەلوردالىق تالانتتار ادەبي ورتاعا قوزعاۋ سالىپ, ءتۇر­لى شا­را­لاردىڭ باستاماشىسى بولىپ جۇرگەنىن دە ايتىپ وتكە­نى­مىز ءجون. ۇلتتىق اكادە­ميا­­ل­ىق كى­تاپ­حاناسى جانىنان «جان­سۋ­سار» جاس قالامگەرلەر كلۋبى, سودان كەيىن ء«تاج» (تاۋەلسىزدىك. ادەبيەت. جاستار) ادەبي-ينتەل­لەك­تۋالدى كلۋبى قۇرىلعان ەدى. جاس قالامگەرلەردىڭ شى­عار­ماشىلىق كەشتەرىن, كىتاپ تۇساۋ­كەسەرلەرىن, اۆتورلىق جوبا­لاردى تۇراقتى تۇردە ۇيىم­داس­تىرىپ, ەلوردادا ادەبي-مادە­ني ينتەلليگەنتسيانىڭ باسقوسار ورتالىعىنا اينالعان رۋحاني وشاقتىڭ ءبىرى بولدى. وسى كلۋبتار اياسىنا جۇزدەن استام شىعارماشىل جاس پەن ادە­بيەت­سۇيەر ستۋدەنت توپ­تاس­قان ەدى. بۇل ادەبي جوبا قازاق ەلىنىڭ استاناسىن رۋحاني-مادەني ورتاعا اينالدىرۋعا وزىنشە سەپ بولدى.

سونىمەن قاتار قازىر نۇر-سۇلتان قالاسىندا ورنالاسقان جوعارى وقۋ ورىندارى جانىنان كوپتەگەن ادەبي كلۋب قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇنىڭ ءبارى – ەلوردامىزدىڭ, تۇتاس ەلىمىزدىڭ بولاشاق زيالى قاۋىم وكىلدەرى قالىپتاسۋىنا جاسالعان ىزگى قادامدار.