تالاپكەرگە تالاپ كوبەيىپ تۇر

ءسوز بەن ءىستىڭ اراسى

جالپى, الداعى ۇبت-دا سا­نيتار­لىق تالاپتاردىڭ قالاي ساق­تا­لاتىنىن پرەمەر-ءمينيستر­دىڭ ورىن­باسارى ەرالى توعجانوۆ جاقىندا وتكەن ونلاين بري­فينگ­تىڭ بىرىندە: «بارلىق ۇبت وتكىزۋ ورىندارى تەپلوۆيزور, دەزينفەكتسيالىق توننەل جانە اياقكيىمدى زارارسىزداندىرۋعا ار­نالعان كىلەمشەلەر, مەديتسي­نالىق پۋنكتتەر, سانيتايزەرلەر, ماسكالارمەن قامتاماسىز ەتىلەدى», دەپ ايتقان بولاتىن. سونداي-اق ە.توعجانوۆ ۇبت-نى وتكىزۋدىڭ سانيتارلىق-ەپيدە­ميالىق تالاپتارى بو­يىن­شا نۇسقاۋلىق­تى ازىرلەۋ قاجەت ەكەنىنە, الەۋ­مەت­تىك ارا­قاشىق­تىق­تى ساقتاۋ, سانيتارلىق تالاپتاردى مىندەتتى تۇردە ورىنداۋ, وقۋشىلاردى تەس­تىلەۋ ورىندارىنا جەتكىزۋدىڭ قاۋىپ­­سىزدىك شارالارىن ۇيىم­داس­تىرۋعا توقتالعان.

دەگەنمەن ءسوز بەن ءىستىڭ ساي كەلۋى ءدال قازىر ماڭىزدى ماسەلەگە اي­نالىپ تۇر. سەبەبى اتتەستات تاپ­­سىرۋ ءراسىمىن وتكىزۋ بويىن­شا دا ءبىلىم جانە عىلىم مي­نيستر­­لىگى تاراپىنان ارنايى ۇسى­نىم جاريالاعان ەدى. وندا: «راسىم­گە ءاربىر تۇلەكپەن 1 نەمە­سە 2 اتا-انا عانا قاتىسا الادى, ودان كوپ بولماۋى كەرەك. سونى­مەن قاتار سانيتارلىق تالاپتار مەن ادامدار اراسىنداعى ارا­قا­شىقتىق ساقتالىپ, شاراعا قاتى­سۋ­شىلاردىڭ بارلىعى ماسكا تاعۋى ءتيىس», دەپ كورسەتىلگەن-ءتىن. بىراق ماۋسىم ايىنىڭ 3-4 كۇن­دەرى­نە بەلگىلەنگەن ءراسىمدى كورۋ ءۇشىن رەداكتسيا ماڭىنداعى 1-2 مەك­­تەپتى سىرتتاي باقىلادىق. سون­دا وقۋشىلاردىڭ اۋلادا توپ-توپ بولىپ جينالىپ تۇرعانىن كوردىك. ءارى ءبىرازى ماسكاسىز ءجۇر.

بۇل رەتتە اتا-انالاردىڭ از بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ال وڭىرلەردەگى تانىس-تۋىس­تار­دىڭ الەۋ­مەتتىك جەلىلەر­دە تارات­قان ۆي­دەو­لارىنان تۇلەك­تەر­دىڭ ەمىن-ەركىن ۆالس بيلەپ جۇر­گەنى ارا­قا­شىقتىقتىڭ قانشا­لىق­تى دەڭ­گەيدە ساقتالعانىن انىق كور­سەتە­تىن­دەي. البەتتە, ومىر­­دە ءبىر بولاتىن شارادا كوڭىل­دەگىنى جاساعان جاقسى, الايدا ادام­نىڭ ءومىرى بارىنەن ءبىرىنشى تۇرۋى ءتيىس.

ناقتى ناتيجەگە كەلگەندە وسىنداي ءسوز بەن ءىستىڭ الشاقتىعى, اتتەستات تاپسىرۋ را­سى­مىندەگى تاجىريبە ۇبت-نى بيىل ەكى ەسە كۇ­­شەيىپ تۇرعان تالاپقا ساي وتكىزۋگە ساباق بولا الا ما؟

دەزينفەكتسيالاۋدىڭ 5 كەزەڭىنەن وتەدى

جوعارىداعى سالماقتى ساۋالمەن ۇلت­تىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ديدار سماعۇلوۆقا حابارلاستىق. ول بىزگە بيىلعى تەستىلەۋدى وتكىزۋ دايىن­دى­عىنا ەكى ەسە كۇش سالىپ جاتقانىن جەت­كىزدى. بۇل جولعى ۇبت-دا نەگىزگى تالاپتار­دىڭ ءبىرى ەرەسەكتەردەن باس­تاۋ الىپ تۇرعان­داي. سەبەبى الداعى تەستىلەۋدە ۇبت وتكىزۋ پۋنك­تىنىڭ اۋما­عىندا اتا-انالاردىڭ, مۇعا­لىم جانە باسقا ادامداردىڭ بولۋىنا رۇقسات ەتىل­مەيدى. ءبارىن باقىلاۋ ءۇشىن ءار اۋديتوريادان ونلاين ترانسلياتسيا جۇرگىزىلەدى. ۇبت-عا تالاپكەرلەردى بارريكادتى لەنتالار ارقى­لى 2 مەتر قاشىقتىقتى ساقتاي وتىرىپ وتكىزەدى.

«كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيانىڭ تارالۋ قاۋپىن ازايتۋ ماقساتىندا اۋدي­تورياداعى تەس­­تىلەۋگە قاتىسۋ­شىلاردىڭ سانى 50%-عا قىس­­قارتىلدى, ولاردىڭ اراسىندا كەمىندە 2 مەتر قاشىقتىق ساقتالادى. سونىمەن قا­تار تالاپكەر دەزينفەكتسيالاۋدىڭ 5 كە­زەڭىنەن وتەدى. ءبىرىنشى توننەل ارقىلى ءتۇر­­لى ينفەكتسيادان بويىن تازارتادى, سودان سوڭ اياق- كيىمدەرىن ارنايى كىلەمشەمەن دەزين­­فەكتسيالايدى. ءۇشىنشى قولدارىنا انتي­­سەپتيك سەبەدى. ارتىنشا دەنە قىزۋىن ولشەتىپ, ماسكامەن قامتاماسىز ەتىلەدى. قا­تى­سۋشىلار اراسىنداعى 2 مەترلىك اراقا­شىقتىق وتىراتىن ورىنداردا عانا ەمەس, تەستىلەۋگە كىرگىزۋدە دە ساقتالۋى ءتيىس», دەي­دى د.سماعۇلوۆ.

ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ ورتالىعى ديرەك­تورىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ۇبت وتكى­زۋ جوسپارى ايماقتارداعى باس سا­ني­­تار­لىق دارىگەرلەرمەن كەلىسىلگەن. مە­ديتسينالىق قىزمەتكەرلەر مەن جەدەل جار­دەم ماشينالارىنىڭ كەزەكشىلىگى قا­راس­­تىرىلادى. وسىعان قوسا ۇبت-نىڭ وت­كى­ز­ىلۋ بارىسىن سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس اگەنتتىنىڭ جانىنان قۇرىلعان ار­نايى مونيتورينگتىك توپ (امت) باقى­لايدى. بۇدان بولەك باقىلاۋ ىسىنە احۋالدىق جانە call-ورتالىقتار اتسالىسادى.

قانداي وزگەرىستەر كۇتىپ تۇر؟

ءبىر جىلدارى تالاپكەر قىزدىڭ ورنىنا تەست تاپسىرۋعا كىرگەن ستۋدەنت جىگىتتىڭ جايى جۇرتتى ءبىراز شۋلاتقان ەدى. ەندى تالاپكەرلەر ءوزىنىڭ ورنىنا ۇبت-عا باسقا ادامدى كىرگىزە المايدى. ويت­كەنى بيىلدان باستاپ تەستىلەۋ پۋنكت­تەرىنىڭ كىرەبەرىسىندە تالاپكەر جەكە تۇل­عانى بەت-الپەتىنەن تاني­تىن (Face ID) باعدار­لاما ارقىلى ساي­كەستەندىرۋدەن وتەدى.

بيىلعى ۇبت-نىڭ ەكىنشى ءبىر ەرەكشە وزگەرىسى سەرتيفيكاتتا بولىپ تۇر. جو­عارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ دەپار­تامەنتىنىڭ ديرەكتورى ادىلەت تويباەۆ بۇل تۋرالى: ۇبت-داعى تاعى ءبىر وزگەرىس سەرتيفيكاتپەن بايلانىس­تى. ماۋسىم ايىندا وتەتىن تەستىلەۋدىڭ قو­رى­­تىندىسىندا بۇرىنعىداي قاعاز تۇرىن­­دەگى سەرتيفيكات ەمەس, ەلەكتروندى سەرتيفيكات بەرىلەدى», دەگەن-ءدى. ايت­پاقشى سەرتيفيكاتپەن قوسا ءبىلىم گرانتىن بەرۋ تۋرالى كۋالىك تە ەلەكتروندى نۇسقادا بولماق.

پەداگوگيكالىق ماماندىقتارعا تاپسىراتىن تالاپكەرلەر ەندى ەڭ از دەگەندە 70 بالل جيناۋ كەرەك. بۇل شەشىم پەدا­گوگيكالىق ماماندىقتىڭ تارتىم­دى­لى­عىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قابىل­داندى. وسى تۇرعىدا پەدا­گوگيكالىق ماماندىقتار بويىنشا وقۋع­ا ءتۇسۋ ءۇشىن شەكتى باللدى 70 بال­عا دەيىن كو­تەرۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق پەدا­گو­گيكالىق ماماندىقتاردا وقيتىن ستۋ­دەنت­تەردىڭ شاكىرتاقىسى 42 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ارتادى.

ۇبت-داعى تاعى ءبىر ەلەۋلى وزگەرىس كال­كۋ­لياتورعا قاتىستى بولىپ وتىر. الداعى تەستىلەۋدى تاپسىرۋشىلار ۇبت كەزىندە كال­كۋلياتور قولدانا الادى. ۇلتتىق تەس­تىلەۋ ورتالىعى مۇنداي قا­دام­عا اتا-انالار­دىڭ قالاۋىمەن بارعا­نىن حا­بارلادى. بىراق تا­لاپكەردىڭ قالا­عان قۇرىلعىنى ۇيىنەن الىپ كەلۋىنە بول­مايدى. تەستىلەۋگە الىپ كى­رۋگە بولاتىن قاراپايىم كالكۋلياتوردى تەك ۇبت تاپسىرۋ ورىندارىندا عانا بەرى­­ل­ەدى.

قازىرگى تاڭدا جاس بۋىن شەتەلدىك ۋني­ۆەر­سيتەتتەردىڭ تالاپكەرلەرگە بەرە­تىن  مۇم­كىندىگىن پايدالانۋعا جانە ءتۇر­لى الەم­دىك ءبىلىم بايقاۋلارىندا باق سىناۋعا بەيىم. وسى رەتتە تالاپتى تالاپكەرگە ۇبت­-نى تاپ­­­سىرماي-اق ءبىلىم بەرۋ گران­تىنىڭ كونكۋرسىنا قاتى­سۋعا جاعداي جاسالىپ وتىر. بۇل ءۇشىن تالاپكەر SAT, ACت جانە IB حالىق­ارالىق ستاندارتتالعان تەس­تىلەۋ­لەردى تاپسىرىپ, سەر­تيفيكات يەلەنگەن بولۋى كەرەك. سەبەبى ۇلتتىق تەستىلەۋ ورتالىعى بيىل اتالعان تەس­تىلەردى تاپسىرعان تالاپكەردىڭ بالىن ۇبت بالىنا اۋىستىرۋ شكالاسىن ەنگىزۋگە شەشىم قابىلدادى.

قوسا كەتەيىك, بيىل ۇبت-نى 131 مىڭ 755 ادام تاپسىرادى. ونىڭ 111 مىڭ 109-ى بيىلعى بىتىرۋشىلەر بولسا, كوللەدج جانە وتكەن جىلعى بى­تىرۋشىلەردەن 20 مىڭ 646 ءوتىنىم تۇس­كەن. تالاپكەرلەردىڭ 98 مىڭ 169-ى تەستىلەۋدى (74,5%) قازاق تى­لىندە, 33 مىڭ 368-ءى (25,3%) ورىس تى­لىندە جانە 218-ءى (0,2%) اعىلشىن تى­لىندە تاپ­سىرۋعا نيەتتى.