كارانتين رەجىمىنە بايلانىستى رەسپۋبليكا بويىنشا تىرەك-قيمىل اپپاراتتارىنا مۇقتاج جانداردىڭ قاجەت تاپسىرىستارىن الۋ مۇمكىندىگى بولمادى. دەگەنمەن, «رەسپۋبليكالىق پروتەزدىك-ورتوپەديالىق ورتالىق» اق پرەزيدەنتى نيكولاي پەتروۆ ءوندىرىس توقتاعانمەن, «شۇعىل جەلىدە» ارنايى ماماندار ءتيىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرىپ وتىرعانىن جەتكىزىپ, كاسىپورىننىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگىنەن حاباردار ەتتى.
عاسىرعا جۋىق تاريحى بار كاسىپورىن ەلىمىزدەگى پروتەز ونىمدەرىنىڭ 74 پايىزىن جانە مامانداندىرىلعان ورتوپەديالىق اياقكيىمنىڭ 91 پايىزىن وندىرۋدە. سوڭعى مالىمەتتەر بويىنشا, ءونىمنىڭ 52,6 پايىزىن 18 جاسقا دەيىنگى بالالار تۇتىنسا, سپورتشىلار مەن پاراليمپيادالىق ويىندارعا قاتىساتىن قازاقستاندىق سپورتشىلار دا وسى ورتالىقتىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى. كاسىپورىن جىلىنا 30 000-نان استام بۇيىم شىعارسا, ونىڭ ىشىندە 60-تان استام اياق-قول پروتەزدەرىنىڭ, ورتوپەديالىق اياقكيىمنىڭ بارلىق ماۋسىمعا ارنالعان جۇزدەن اسا ۇلگىسى بار.
ورتالىقتا جۇمىس ىستەيتىن ەكى جۇزدەن استام ماماننىڭ دەنى ورتوپەد, پروتەزدەۋ مەحانيگى, تەحنولوگيالىق ينجەنەرلەر بولسا, ولاردىڭ شامامەن 13 پايىزى مۇگەدەك جاندار. دەسەك تە, وندىرىستە ورتوپەديا حيرۋرگى, پروتەزدەۋ دارىگەرى سياقتى ماماندار تاپشى. رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىعى جەتى پروتەزدەۋشى بار دەپ اتاپ وتكەن كاسىپورىن باسشىسى نيكولاي نيكولاەۆيچتىڭ ايتۋىنشا, ديپلوم العان ماماندار وقۋ بىتىرگەننەن كەيىن باسقا سالالارعا كەتۋگە ءماجبۇر. سوندىقتان دا ءوندىرىس ەرەكشەلىكتەرىنە بايلانىستى ورتوپەديالىق اياقكيىم تىگەتىن مامانداردى ەكى جىل شاماسىندا كاسىپورىنداعى شەبەرلەر وزدەرى دايىنداپ شىعارسا, تەراپەۆت دارىلەرلەر رەسەيدىڭ «گ.ا.البرەحت اتىنداعى مۇگەدەكتەردى وڭالتۋ فەدەرالدى عىلىمي ورتالىعىنان» بىلىكتىلىگىن كوتەرىپ كەلگەننەن كەيىن عانا جۇمىسقا ورنالاسادى.
«كاسىپورىن اعىمداعى جىلدىڭ سەگىز ايىندا تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ سۇرانىسىن دەر كەزىندە قامتاماسىز ەتۋگە دايىن», دەيدى نيكولاي پەتروۆ. دەگەنمەن, وبلىستىق دەپارتامەنتتەر تاراپىنان تەندەرلەر كەش جاريالانىپ جاتاتىندىقتان, پروتەزدەۋ ونىمدەرى تاپسىرىس بەرۋشىلەرگە كەيبىر جاعدايلاردا دەر كەزىندە جەتپەي جاتادى.
«وندىرىستە مۇگەدەك ادامنىڭ جەكە ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلەتىندىكتەن, ءبىر جىل بويى جاسالاتىن بۇيىمداردى كەيدە قىسقا مەرزىم ىشىندە دايىنداۋعا تۋرا كەلەدى. بيىل الماتى قالاسى الەۋمەتتىك ءال-اۋقات باسقارماسى, الماتى جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار باسقارماسى تەندەردى جىلدام وتكىزگەنىمەن, جامبىل مەن قوستاناي, قىزىلوردا وبلىستارى تەندەردى كەش جاريالادى», دەپ اتاپ ءوتتى ءوندىرىس باسشىسى.
سوڭعى جىلدارى وتاندىق ورتوپەديا قارقىندى دامىپ كەلەدى. وسى ورايدا ءارتۇرلى جاعدايلارعا بايلانىستى امپۋتاتسياعا ۇشىراعان نەمەسە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن پروتەزدەۋدىڭ الدىڭعى قاتارلى تەحنولوگيالارى پايدالانىلۋدا. ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى – گيدراۆليكالىق جانە پنەۆماتيكالىق ديسكىلەرمەن, باعدارلاما ارقىلى باسقارۋ, سونداي-اق كومىرتەكتى تالشىقتارمەن تىزە مودۋلدەرىن قولدانا وتىرىپ پروتەزدەۋ. بىراق كاسىپورىندا پاتسيەنتتىڭ جولداماسىندا كورسەتىلگەن ۇلگى عانا دايىندالادى. ال جولدامادا كوپ جاعدايدا ەسكىرگەن تەحنولوگيامەن دايىندالاتىن بۇيىمدارعا تاپسىرىس بەرىلەدى. تاپسىرىستا قاراپايىم يىلمەيتىن پروتەز كورسەتىلسە, وندا تىزە مودۋلىنە زاماناۋي پروتەز ورناتۋ مۇمكىن ەمەس, ويتكەنى ونىڭ قۇنى بىرنەشە ەسە جوعارى. «ەگەر ەلىمىزدىڭ وڭىرلەرىندەگى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارمالارى تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ بارلىق تالاپتارىنا ساي زاماناۋي پروتەزدەرگە تاپسىرىس بەرسە, ونىڭ مۇگەدەك ادامنىڭ قيمىلىن جەڭىلدەتۋىنە, سونداي-اق ءوندىرىستىڭ دامۋىنا تيگىزەر پايداسى زور بولار ەدى», دەيدى ن.پەتروۆ.
پروتەزدەۋدەن بۇرىن ورتالىقتا تەكسەرىلىپ, ماماندار كەڭەسىن الۋعا بولادى. بۇگىندە ورتالىقتىڭ تالدىقورعان قالاسىندا ورتوپەديالىق اياقكيىم تىگەتىن شەبەرحاناسى بار. وندا الماتى وبلىسى بويىنشا مارات اسىلبەكوۆتىڭ باسشىلىعىمەن كوشپەلى كەڭەستەر وتكىزىلىپ, قاجەتتى اياقكيىمدەرگە تاپسىرىستار قابىلدانادى.
«رەسپۋبليكالىق پروتەزدىك-ورتوپەديالىق ورتالىق» وندىرىسكە قاجەتتى بىرقاتار شيكىزات تۇرلەرىن شەتەلدەردەن الادى ءارى وسى سالاداعى جەتەكشى كومپانيالارمەن تاجىريبە الماسۋ ماقساتىندا ارىپتەستىكتە جۇمىس ىستەپ كەلەدى. گەرمانيانىڭ پروتەزدى ورتوپەديالىق بۇيىمدار, مەديتسينالىق تەحنيكالار شىعاراتىن Otto Bock كومپانياسىمەن بىرلەسە وتكىزگەن شەبەرلىك ساعاتتارى سالاداعى زاماناۋي جەتىستىكتەردى يگەرۋگە مۇمكىندىك بەرسە, وتكەن جىلى رەسەيدىڭ «موتوريكا سكولكوۆا», «انتارەس» جانە جاپونيانىڭ «Nabtesco corp.» كومپانياسى ماماندارىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تىزە پروتەزىنىڭ ەلەكتروندى باسقارۋ جۇيەسىنە ارنالعان سەميناردىڭ سالا ماماندارىنا بەرەرى مول. سونىمەن قاتار رەسەيدىڭ «مەتيز-يمپەكس» كومپانياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جالعاسىن تاپقان «پروتەزدەۋدەگى جاڭا تەحنولوگيالار» بويىنشا وتكەن وقىتۋ سەمينارى وتاندىق ءوندىرىس ماماندارىنىڭ ۇزدىكسىز تاجىريبە الماسۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
الماتى