قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاتىسقان كورمەلەردىڭ ىشىندە, جالپى بۇكىلالەمدىك امبەباپ كورمەلەر تاريحىندا 2010 جىلى شانحاي قالاسىندا وتكەن امبەباپ كورمەنىڭ ماڭىزى ەرەكشە. قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا 184 كۇن بويى جالاۋى جەلبىرەگەن بۇل كورمە بۇكىلالەمدىك امبەباپ كورمەلەر تاريحىنا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ءۇش رەكوردتىق ناتيجەنى پاش ەتتى. اتاپ ايتقاندا, شانحايداعى ەكسپو-2010 كورمەسىنە قاتىسۋشىلار سانى, كورمەنى تاماشالاعان تۋريستەر سانى جانە كورمە قالاشىعىنىڭ كولەمى جاعىنان رەكوردتىق دەڭگەيدە بولدى.
ەكسپو-2010: تاماشا قالا – تاماشا ءومىر
«تاماشا قالا – تاماشا ءومىر» ۇرانىمەن وتكەن كورمە قالاشىعى 5,28 شارشى شاقىرىم اۋماققا سوزىلدى. وعان الەمنىڭ 192 مەملەكەتى جانە 50-دەن استام حالىقارالىق ۇيىمدار قاتىستى. التى ايعا سوزىلعان ەكسپو-2010 امبەباپ كورمەسىن 73 ميلليوننان استام ادام تاماشالادى. كورمە جالاۋى جەلبىرەگەن 184 كۇننىڭ ىشىندە مۇندا 20 مىڭنان استام مادەني جانە ويىن-ساۋىق شارالارى وتكىزىلدى. ياعني امبەباپ كورمەنىڭ ءار كۇنىندە جۇزدەن استام بۇقارالىق شارالار ۇيىمداستىرىلىپ وتىردى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى قاتىسقان كورمەلەردىڭ ىشىندە, جالپى بۇكىلالەمدىك امبەباپ كورمەلەر تاريحىندا 2010 جىلى شانحاي قالاسىندا وتكەن امبەباپ كورمەنىڭ ماڭىزى ەرەكشە. قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا 184 كۇن بويى جالاۋى جەلبىرەگەن بۇل كورمە بۇكىلالەمدىك امبەباپ كورمەلەر تاريحىنا بۇرىن-سوڭدى بولماعان ءۇش رەكوردتىق ناتيجەنى پاش ەتتى. اتاپ ايتقاندا, شانحايداعى ەكسپو-2010 كورمەسىنە قاتىسۋشىلار سانى, كورمەنى تاماشالاعان تۋريستەر سانى جانە كورمە قالاشىعىنىڭ كولەمى جاعىنان رەكوردتىق دەڭگەيدە بولدى.
ەكسپو-2010: تاماشا قالا – تاماشا ءومىر
«تاماشا قالا – تاماشا ءومىر» ۇرانىمەن وتكەن كورمە قالاشىعى 5,28 شارشى شاقىرىم اۋماققا سوزىلدى. وعان الەمنىڭ 192 مەملەكەتى جانە 50-دەن استام حالىقارالىق ۇيىمدار قاتىستى. التى ايعا سوزىلعان ەكسپو-2010 امبەباپ كورمەسىن 73 ميلليوننان استام ادام تاماشالادى. كورمە جالاۋى جەلبىرەگەن 184 كۇننىڭ ىشىندە مۇندا 20 مىڭنان استام مادەني جانە ويىن-ساۋىق شارالارى وتكىزىلدى. ياعني امبەباپ كورمەنىڭ ءار كۇنىندە جۇزدەن استام بۇقارالىق شارالار ۇيىمداستىرىلىپ وتىردى.
شانحاي قالاسىندا وتكەن بۇل كورمە قىتاي تاريحىنداعى تۇڭعىش بۇكىلالەمدىك جەتىستىكتەر كورمەسى بولدى. قحر ەكسپو-2010 كورمەسىن وتكىزۋ قۇرمەتىنە يە بولۋ جولىندا وڭتۇستىك كورەيا, مەكسيكا, پولشا جانە رەسەي مەملەكەتتەرىمەن باق سىناسىپ, وتە تارتىسپەن وتكەن باسەكەدە جەڭىسكە جەتتى. وسى تاماشا جەڭىسكە جەتۋ جولىندا شانحاي قالاسىنىڭ قوسقان ۇلەسى زور. شانحاي بۇگىندە زور قارقىنمەن دامىپ وتىرعان قحر-دىڭ بىرەگەي بيزنەس ورتالىعى بولىپ سانالادى. مۇندا ساۋدا, ونەركاسىپ جانە قارجى سالاسى بارىنشا دامىعان. ەكونوميكانى اشىق ءارتاراپتاندىرۋ جولىنا سالعان قىتايدا قور بيرجاسى الدىمەن وسى شانحاي قالاسىندا دۇنيەگە كەلدى. قازىر مۇندا 400 مىڭ جەكەمەنشىك فيرمالار, 30 مىڭنان استام شەتەل ينۆەستيتسيالىق كومپانيالارى, ۇلكەن قارجى ورتالىعى جۇمىس ىستەيدى.
تورتكۇل دۇنيەنى تامساندىرعان 2008 جىلعى بەيجىڭ وليمپياداسىنان كەيىنگى قىتاي تاريحىنداعى ەڭ سالتاناتتى شارا وسى ەكسپو-2010 شانحاي امبەباپ كورمەسىن وتكىزۋ شاراسى بولدى. قحر حالىقارالىق كورمەنى وتكىزۋگە ەرەكشە شىعارماشىلىق ىزدەنىسپەن كەلىپ, الەم جۇرتشىلىعىن تاعى دا تاڭعالدىردى. اقيقاتىندا اسپاناستى ەلى حالىقارالىق اۋقىمدى شارالار وتكىزۋدە الدىنا جان سالمايتىندىعىن كورسەتتى. «تاماشا قالا – تاماشا ءومىر» ۇرانىمەن وتكىزىلگەن دۇنيەجۇزىلىك امبەباپ كورمە حۋانپۋ وزەنىنىڭ قوس جاعالاۋىندا, نانپۋ جانە لۋپۋ كوپىرلەرىنىڭ ورتاسىندا قانات جايدى. جالپى اۋماعى 5,28 شارشى شاقىرىمعا سوزىلعان ەكسپو-2010 كورمەسىن 3,93 شاقىرىمى شانحاي قالاسىنىڭ پۋدۋن اۋدانىندا, 1,35 شارشى شاقىرىمى پۋسي اۋدانىندا قونىس تەپتى. كورمەگە كەلگەن قوناقتار مەن تۋريستەرگە 70 مىڭنان استام ەرىكتىلەر قىزمەت كورسەتتى. ولاردىڭ بارلىعى دەرلىك اعىلشىن ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەن. سونىمەن بىرگە, كورمەلەر قالاشىعىندا كۇن سايىن شانحاي قالاسى تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ 40 مىڭنان استام ماماندارى جۇمىس ىستەدى. كورمەلەر تاريحىندا العاش رەت شانحاي ەكسپو-2010 امبەباپ كورمەسى ونلاين رەجىمىندە دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا تاراپ جاتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى شانحاي ەكسپو-2010 كورمەسىندە تۇڭعىش رەت ءوزىنىڭ پاۆيلونىن سالدى. بۇل ءۇشىن قىتاي تاراپى قازاقستانعا 1 مىڭ شارشى مەتر جەر تەلىمىن ءبولدى. قازاقستان پاۆيلونىنىڭ تاقىرىبى – «استانا – ەۋرازيا جۇرەگىندە» دەۆيزىمەن ءوتتى. ەكسپو-2010 بۇكىلالەمدىك امبەباپ كورمەسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى بولاشاق قالاسىنىڭ مودەلدەرى مەن تۇجىرىمدامالىق شەشىمدەرىن ۇسىنۋ بولسا, «استانا – ەۋرازيا جۇرەگىندە» اتتى قازاقستان پاۆيلونىنىڭ نەگىزگى ماقساتى ەڭ جاڭا جانە جوعارى قارقىنمەن دامىعان الەمدەگى استانالاردىڭ بىرىنەن سانالاتىن استانا قالاسىنىڭ تاجىريبەسى ارقىلى ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن پاش ەتۋ ەدى. قازاقستان بۇكىلالەمدىك كورمەگە اكەلگەن جەتىستىكتەرىن پاش ەتەتىن پاۆيلوندى ىرگەتاسىنان باستاپ ءوز كۇشىمەن سالىپ شىقتى. قازاقستان پاۆيلونىنىڭ ءدال ورتاسىندا ەل ەرتەڭىنىڭ سيمۆولى «بايتەرەك» مونۋمەنتىنىڭ جارقىراعان بيىك ماكەتى ورناتىلدى. ول اتشاپتىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان قازاقستان پاۆيلونىنىڭ تۇپقازىعى ىسپەتتى. قازاقستان پاۆيلونى ەكسپو-2010 كورمەسىنىڭ ەڭ بەدەلدى سەكتورىنا ورنالاستى. ونىڭ قوس قاناتىندا وڭتۇستىك كورەيا جانە جاپونيا پاۆيلوندارى قونىس تەپتى.
دۇنيەجۇزى قالالارىنىڭ ءبۇگىنگى جەتىستىكتەرى مەن بولاشاق دامۋىنىڭ كوكجيەگىن پاش ەتكەن ەكسپو-2010 كورمەسى بۇكىل الەم نازارىن وزىنە اۋدارعان حالىقارالىق ماڭىزدى شارا بولدى. وسى ءبىر جاھاندىق وقيعادا قازاقستاننىڭ پاۆيلونى كورمەنى تاماشالاۋشىلاردىڭ ەرەكشە ءىلتيپاتىنا يە بولدى. ەكسپو-2010 بۇكىلالەمدىك كورمەسىنىڭ قورىتىندىسىندا قازاقستان پاۆيلونىن 1 ميلليوننان استام ادام تاماشالاعانى انىقتالدى.
ەكسپو-2010 بۇكىلالەمدىك امبەباپ كورمەسى – ءححى عاسىرداعى قالا ءومىرىنىڭ بارلىق قۋاتى مەن جەتىستىكتەرىن پاش ەتىپ, الەم قالالارىنىڭ دامۋ كەلەشەگىن ايقىندادى. ساراپشىلاردىڭ بولجامى بويىنشا بۇگىندە جەر شارىنداعى ادامداردىڭ 55 پايىزدان استامى قالالىق تۇرعىندار بولىپ تابىلادى. سوندىقتان قالا ءومىرىنىڭ بولاشاعى بۇكىل ادامزاتتى, بارلىق مەملەكەتتەردى تولعاندىرادى. ەندەشە, شانحايدا وتكەن ەكسپو-2010 كورمەسى ادامزات تاريحىنداعى ەرەكشە تاقىرىپتى قامتىعان ەرەكشە ماڭىزدى شارا بولعاندىعى داۋسىز.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتەردە: «شانحاي ەكسپو-2010» كورىنىستەرى.