الماتى وبلىسىنداعى جۇمىسپەن قامتۋ قارقىنى قانداي؟

23 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى قۇرىلادى

جالپى, جول كارتاسى اياسىندا بو­لىنگەن مول قاراجاتتىڭ 54 پايىزى وڭىردەگى الەۋمەتتىك-مادەني سالانىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە جۇمسالىپ وتىر. ياعني وڭىردەگى مەكتەپ, اۋرۋحانا سياقتى الەۋمەتتىك نىسانداردىڭ كۇردەلى جوندەۋى مەن جاڭادان سالىنۋىنا جەتكىلىكتى قا­راجات بولىنگەن. وسى جول كارتاسى نەگىزىندە وبلىستا تاعى 7 مەكتەپتىڭ قۇ­رىلىسى باستالعان. بۇل بۇعان دەيىن ىرگەتاسى كوتەرىلگەن 16 مەكتەپتەن بولەك نىسان. ناتيجەسىندە, بيىل جەتىسۋلىق وقۋشىلار ءۇشىن 23 جاڭا مەكتەپتىڭ ەسىگىن اشپاق. ال قۇرىلىس قىزعان وڭىردە ەكى قولعا ءبىر كۇرەك ۇستاعان ادامنىڭ قاتارى كوبەيىپ, جاڭا جۇمىس ورنىنىڭ اشىلاتىنى ايان.

– وبلىستا بۇرىن دا جول كارتاسى بويىنشا جۇمىستار اتقارىلدى, بىراق مۇنداي كولەمدە قاراجات العاش رەت ءبولىنىپ وتىر. سوندىقتان ءبىز قاراجاتتى ۋاقىتىندا جانە ساپالى يگەرۋگە جانە تۇرعىنداردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن شەشۋگە مىندەتتىمىز. جوسپارعا سايكەس «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا 22 مىڭنان استام ادامدى جۇمىسپەن قام­تۋدىڭ بەلسەندى شاراسى جاسالدى. بۇ­گىنگە دەيىن 294 جوبا بويىنشا 3352 جۇمىس ورنى قۇرىلدى. جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ارقىلى 1676 ادام جۇمىس تاپتى. ونىڭ ىشىندە 410 جۇمىسسىز جاس ەڭبەكپەن قامتىلدى. ياعني جاس ماماندارعا ارنالعان 137  جوبا ناتيجەلى جۇزەگە استى, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

جۇمىس ورىندارىن اشۋ تەك بيۋدجەت قارجىسى ەسەبىنەن ەمەس, جەكە ينۆەستورلار اشقان ءوندىرىس ورىندارىنىڭ ۇلەسى بويىنشا دا كوبەيىپ كەلەدى. ماسەلەن, قازىرگە دەيىن جەكەمەنشىك ينۆەستيتسيا­لار ەسەبىنەن 75 نىسان ىسكە قوسىلعان. بۇعان 367,6 ملرد تەڭگە جۇمسالىپ, ناتيجەسىندە, 5 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلعان. ولاردىڭ قاتارىندا سينگاپۋر مەملەكەتىنىڭ ينۆەستيتسياسىنا سالىنىپ جاتقان Alacem زاۋىتى, بىرىككەن اراب امىرلىگىنىڭ قارجىسىنا اشىلاتىن Phoenix feed mills كومپانيا­سى, نيدەرلاندتىقتار قولعا العان ستك Sokol جوباسى جانە كورشىلەس قىتاي ينۆەستورلارى ىسكە قوساتىن Mistral energy كومپانياسىنىڭ ءوندىرىس ورىندارى سياقتى جاڭا جۇمىس كۇشىنە سۇرانىس قالىپتاستىرعان ءىرى ءوندىرىس ورىندارى بار. سونداي-اق «جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى-2020» اياسىندا وڭىردەگى 53 ەلدى مەكەننىڭ سۋمەن جابدىقتاۋ نىساندارى قايتا جاڭارتىلىپ, جوندەلمەك. تاعى 84 ەلدى مەكەندە اباتتاندىرۋ جۇرگىزىپ, 220 ەلدى مەكەننىڭ 500 شاقىرىم جولىن جاساۋ دا وسى قاراجاتتىڭ ەسەبىنەن جوس­پارلانىپ وتىر.

اۋەلگى نازاردا – الەۋمەتتىك نىساندار

جول كارتاسى بويىنشا الەۋمەتتىك سالاعا بولىنگەن قارجىنىڭ ەكىنشى با­عى­تى جەرگىلىكتى جەردەگى مەديتسينا مە­كە­مەلەرىنە ارنالعان عيمارات سالۋعا جۇمسالماق. قازىر وبلىستاعى 5 اۋىلدا جاڭادان دارىگەرلىك امبۋلاتوريا نى­سانىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. ونىڭ ىشىندە جۇقپالى ىندەتپەن كۇرەس شارالارى اياسىندا ايماقتا اشىلعان ارنايى زەرتحانالاردىڭ سانىن كوبەيتۋ قولعا الىندى. بۇگىندە وبلىستا جەتىنشى پتر زەرتحاناسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. جاقىندا ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ الماتى وبلىسىنا ساپارى اياسىندا ۆيتسە-پرەمەر ەرالى توعجانوۆ تالدىقورعانداعى ورتالىقتاندىرىلعان مەديتسينالىق زەرتحانانى ارالاپ كورگەن بولاتىن. مە­ديتسينالىق مەكەمە وبلىستاعى جەتىن­شى زەرتحانا, سوندىقتان №7 زەرتحانا رە­تىندە جۇمىسقا كىرىسەتىن بولادى. جال­پى, وڭىردە جۇمىس ىستەپ تۇرعان التى زەرتحانادا تاۋلىك سايىن 2,5 مىڭ ادامعا COVID-19 ينفەكتسياسىن انىقتاۋعا بايلانىستى قىزمەت كورسەتۋگە قاۋقارلى.

جالپى, الماتى وبلىسىندا بۇعان دەيىن باستالىپ, ونداعان جىلدار بويى «ساقالدى قۇرىلىسقا» اينالعان نىسانداردى تولىق اياقتاپ, قولدانىسقا بەرۋ ءىسى ساتىمەن جۇزەگە اسىپ جاتىر. مى­سالى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنا قا­راستى شەلەك اۋىلىنداعى ورتالىق اۋرۋحانا عيماراتى كۇردەلى جوندەۋدەن كەيىن قايتا اشىلدى. ەلۋ جىل بۇ­رىن سالىنعان نىسانعا سودان بەرى بىردە-ءبىر رەت قۇرىلىسشىلاردىڭ قولى تيمەگەن ەكەن. عيماراتتى جاڭعىرتۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 484 ملن تەڭگە جانە وبلىستىق قازىنادان 196 ملن تەڭگە قوسىمشا قارجى جۇمسالدى. بۇل قاراجاتقا قۇرىلىس جۇمىسىنان بولەك اۋرۋحانا ماڭىن كورىكتەندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ, ەم الۋشىلارعا ساپالى قىزمەت كورسەتۋگە قاجەتتى بارلىق مەديتسينالىق قۇرىلعىلار دا ساتىپ الىنىپتى. قازىر ورتالىق اۋرۋحانادا 2 وپەراتسيا زالى جاڭادان اشىلعان. ەمحانا سوڭعى ۇلگىدەگى رەنتگەن اپپاراتى, ۋلترا دىبىستىق زەرتتەۋ كابينەتى مەن باسقا دا ناۋقاس بويىنداعى دەرتتى ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالدى. ءتىپتى اۋىلدىق اۋرۋحاناعا كەيبىر اۋدان ورتالىعىنىڭ قولى جەتپەي وتىرعان جاساندى تىنىس الۋ اپپاراتى قويىلعان. ال اۋرۋحانادا 180 ادام جاتىپ ەم-دوم قابىلداسا, ەمحاناعا كەلگەن 310 قارالۋشى ءبىر مەزەتتە دارىگەر تەكسەرۋىنەن وتە الادى. قاجەتتى ماماندار دا جەتكىلىكتى. قازىر شەلەك اۋرۋحاناسىندا 555 ادام جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە 73 دارىگەر, 269 ورتا دەڭگەيلى مەديتسينا قىزمەتكەرى بار.

ال جاقىندا سارقان اۋدانىندا قۇرىلىسى ۇزاق جىلعا سوزىلعان ەمحا­نانىڭ  جوندەۋى اياقتالىپ, قولدانىسقا بەرىلدى. قابىرعاسى 1990 جىلى قالانىپ, ورتا جولدان توقتاپ قالعان بۇرىنعى پەرزەنتحانا عيماراتى سودان بەرى ايماقتاعى «ساقالدى قۇرىلىستىڭ» سانىن كوبەيتىپ تۇرعان ەدى. تەك 2017 جىلى عانا نىساندى ەمحانا ەتىپ جاڭعىرتۋعا شەشىم قابىلدانعان. ەندى وسى ەمحانادا  105 ورىندىق ستاتسيونار مەن 100 ناۋقاس قابىلداۋعا ارنالعان ايەلدەر كەڭەسى بولىمدەرىن اشۋعا مۇمكىندىك تۋدى. سونداي-اق جاڭا عيماراتقا اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ رەانيماتسيا, حيرۋرگيا, پەدياتريا, تراۆماتولوگيا, قابىلداۋ بولىمدەرى جانە زەرتحانا مەن پەرزەنتحانا كوشىرىلىپتى.

– وبلىس اكىمى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ارالاسۋىمەن شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت قاراۋسىز قال­عان عيمارات جوندەلىپ, ىسكە قوسىلدى. ناتيجەسىندە, اۋدان حالقىنا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتەتىن جاڭا نىسان اشىلدى. قاجەتتى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقپەن تولىقتاي قامتىلدى. دارىگەرلىك قۇرام دا جاساقتالدى. قازىر اۋداندىق اۋرۋحانادا 47 دارىگەر, 198 ورتا مەديتسينا قىزمەتكەرى دەنساۋلىق كۇزەتىندە تۇر, – دەيدى سارقان اۋدانىنىڭ باس دارىگەرى التاي شىلعاۋباەۆ.

قۇرىلىس قارقىنى ەڭبەك نارىعىن قىزدىرادى

جۇمىسپەن قامتۋدىڭ قارقىنى قۇرى­لىس نارىعىنداعى قىزۋ ەڭبەكتەن دە بايقالاتىنداي. ويتكەنى بيىل جە­تىسۋدا تۇرعىن ءۇي سالۋ بەلسەندى باس­تالدى. اتاپ ايتقاندا, «نۇرلى جەر» باع­دارلاماسى شەڭبەرىندە 119 جوبا جۇ­زەگە اسىپ, وعان رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 41,6 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. سونىڭ ىشىندە جالپى قۇنى 30,2 ملرد تەڭگە بولاتىن 52 جوبا تۇرعىن ءۇي قۇ­رىلىسىن جۇرگىزۋگە قاتىستى بولسا, 11,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 67 جوبا ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم جاساۋعا ارنالعان. جالپى, جىل سوڭىنا دەيىن وڭىردە 938,8 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ كوزدەلگەن. سونىڭ 136 مىڭ شارشى مەترى نەمەسە 1 714 پاتەر بيۋدجەت ەسەبىنەن سالىن­باق. جانە جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي قۇ­رىلىسىن جۇرگىزۋگە 18 ملرد تەڭگە قار­جى بولىنگەن. بۇل قارجىنىڭ 9 ملرد تەڭگەسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت­تەن قاراستىرىلسا, قالعان جارتىسى وب­لىستىڭ ءوز قاراجاتى ەكەن. ءبىر قۋا­نار­لىعى, بولىنگەن قارجى كوپبالالى وتباسىلارعا ارنالعان تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسىنا باعىتتالىپ وتىر. بۇيىرسا جال­عا بەرىلەتىن 975 تۇرعىن ءۇيدىڭ 669 پاتەرى كوپبالالى اۋلەتتەرگە, ال 377 پا­تەر الەۋمەتتىك جاعىنان قورعالماعان ادامدار توبىنا بەرىلمەك. جالپى, جە­تىسۋداعى كوپبالالى وتباسىلاردى باس­پانامەن قامتۋ ءىسى جاڭادان سالىنعان قۇرىلىستارعا قاراپ تۇرعان جوق. بيىل جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن قوسىمشا 50 پاتەر ساتىپ الۋعا قارجى كوزى ناقتى­لانىپتى. جالپى, جىل سوڭىنا دەيىن 719 كوپبالالى وتباسىن تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ ماقساتى تۇر. نەسيەگە بەرىلەتىن باسپانا سالۋ ۇلەسى دە ارتادى. بيىل جالپى الاڭى 51,4 مىڭ شارشى مەتر قۇرايتىن 648 پاتەرلى 51 تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلەدى. بۇعان 5,7 ملرد تەڭگە قارجى بولىنگەن. سونداي-اق كوممۋنالدىق تۇر­عىن ءۇي قۇرىلىسى دا قارقىندى. ءدال وسى تالاپقا ساي 91 ءۇي بوي كوتەرە باستاعان. 9 مىڭ شارشى اۋماققا سالىنىپ جاتقان قۇرىلىسقا 2 ملرد تەڭگە جۇمسالادى.

وسى جەردە الماتى وبلىسى وتكەن جىلى كوپبالالى وتباسىلار مەن الەۋ­مەتتىك جاعىنان قورعالماعان وتباسىلاردى باسپانامەن قامتۋ ۇلەسى بويىنشا نۇر-سۇلتان قالاسىنان كەيىنگى ەكىنشى ورىننان كورىنگەنىن ايتۋ پارىز. ياعني بىلتىر 135 وتباسىنا بيۋدجەت ەسەبىنەن باسپانا ساتىپ الىنسا, ونىڭ 71-ءى كوپ­بالالى وتباسى ەكەن. ال «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى اياسىندا قونىس تو­يىن تويلاعان تۇرعىن سانى 500 وتباسىنا جەتتى. بيىل بۇل كورسەتكىش 600 وتباسىنا جەتۋى ءتيىس. ال جىل باسىنان بەرى بيۋدجەت قارجىسىنا ساتىپ الىنعان 69 پاتەردىڭ 30-ى تاعى كوپبالالى وتباسىنا بەرىلگەن.

اۋىل تۇرعىندارى دا جۇمىسپەن قامتىلادى

«جۇمىسپەن قامتۋ جول كارتاسى-2020» تابىستى جۇزەگە اسىپ جاتقان اۋداننىڭ ءبىرى – اقسۋ.  اۋداندا بۇل باعىت بويىنشا 52 جوبا ىسكە قوسىلعان. ناتيجەسىندە, 537 جۇمىس كۇشىنە سۇرانىس ارتتى. قازىرگە دەيىن 268 ادام جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىنىڭ جولداماسىن الىپ, ەڭبەكپەن قامتىلعان. جوباعا نەگىزىنەن جاستار تارتىلۋدا. ياعني ەل ىشىندە بوس سەندەلگەن بوزبالانىڭ بارىنە جۇمىس تابىلادى دەگەن ءسوز. اۋدان بويىنشا العاشقى لەكتە 31 جاس جۇمىسپەن قامتىلىپتى. جول كارتاسى بويىنشا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى دا جۇمىسپەن قامتۋ ۇمىت قالماپتى, التى ادامعا لايىقتى ەڭبەك ورنى تابىلعان.

جالپى, اقسۋ ءوڭىرى اۋىل شارۋاشى­لىعىنا ارقا سۇيەگەن اۋدان بولعاندىقتان قازىر جەر ەمگەن ديقان مەن مال باققان شارۋانىڭ ەڭبەگى قىزعان شاعى. قىرداعى ەگىستىك جۇمىسى تولىق اياقتالعان. مال تولدەپ, جايلاۋعا شىقتى. سونداي-اق وبلىس بويىنشا 6 100 گەكتار القاپقا ءتاتتى ءتۇبىر سەبىلسە, سونىڭ 3 167 گەكتارى وسى اقسۋلىق ديقانداردىڭ ەڭبەگى. اسىرەسە, قوي ءوسىرۋدى جولعا قويعان شا­­رۋا­­شىلىقتار سانى اقسۋ اۋدانىن­دا جەتەرلىك. قۋانارلىعى, بيىل ءوڭىردىڭ قىسى جاقسى بولىپ, كوكتەم ەرتە كەل­دى. مال ءوسىرىپ, كۇن كەشىپ وتىر­عان شا­رۋالاردىڭ قولداعى مالى قىس­تان قوڭدى شىقتى. اۋداندا 130 065 باس قوي بار. ەشكى سانى دا 30 مىڭعا جەتەعابىل. تۋعان ءتولدىڭ ۇلەسى ارتىپ كەلەدى, ساقماننان كەيىن 91 مىڭ باس قوزى ساناققا ىلىنگەن. ەل قوراسىنداعى ءىرى قارا ۇلەسى دە جىل سايىن كوبەيىپ كەلەدى, قىستان شىققان سيىر سانى 162 850 باس ەكەن. بيىلعى كوكتەمدە مال باققان جۇرت ۋىزعا جارىپ-اق تۇر. اۋدان بويىنشا ەسەپكە الىنعان بۇزاۋ سانى 120 مىڭ باستاپ اسىپتى. جالپى, جەتىسۋ دالاسى ءتورت ت ۇلىك مال باسىنا تولى. ءىرى قارا سانى 1 ملن باستان استى. قوي مەن ەشكىنىڭ سانى دا ەداۋىر. اۋىلداعى اعايىننىڭ نەگىزى كۇنكورىسى مەن تابىسى دا وسى ۋاق جاندىقتىڭ ار­قاسىندا بولىپ تۇر. قازىر وبلىستا 4 ملن-نان استام قوي بار ەكەن.

مەملەكەت اۋىلدى دامىتۋعا بارىنشا كوڭىل ءبولىپ وتىرعانى بەلگىلى. سونىڭ ءبىر كورىنىسىن وڭىرلەردەگى مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدى تسيفرلاندىرۋعا قاتىس­تى اتقارىلعان ىستەن بايقاۋعا بولادى. جاقىندا اقسۋ اۋدانىندا «سەرۆيستىك اكىمدىك» جوباسى  ىسكە قوسىلدى. بۇل جوبا وبلىس بويىنشا 28 مەملەكەتتىك ورگاننىڭ جۇمىسىن ءبىر جەرگە شوعىرلاندىرىپ, اۋدان تۇرعىندارىنا 99 ءتۇرلى قىزمەت كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرمەك. ەڭ باستىسى, شالعاي اۋىلداردان كەلىپ, قۇجات جيناۋشىلار ەندى تالدىقورعانعا سابىلمايتىن بولدى. «Open space» قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ورتالىقتا اقسۋ اۋدانىنىڭ 6 مەملەكەتتىك مەكەمەسى قىزمەت كورسەتۋدى باستادى. قازىر بۇل جەردەن 49 مەملەكەتتىك قىزمەتتى بىردەن الۋعا بولادى. ءارى مۇندا كەلۋشىلەرگە قولايلى جاعداي جاسالعان, وزىنە-ءوزى قىزمەت كور­سەتۋ بۇرىشى ۇيىمداستىرىلدى. سون­داي-اق مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا دا ىڭعايلى جاعداي قاراستىرىلعان.

– پرەزيدەنت قاسىم-جومارت تو­قاەۆ­تىڭ حالىققا ارناعان جول­دا­ۋىن­­­دا ايتىلعانداي, وبلىستا «حا­لىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇ­جى­رىمداماسىن ورىنداۋ قولعا الىن­عان. وسى مىندەت شەڭبەرىندە اۋدان ورتالىعىنان «سەرۆيستىك اكىمدىك» جوباسىن ىسكە قوستىق. بۇل – مەملەكەتتىك ورگان كورسەتەتىن مەملەكەتتىك قىزمەت تۇرلەرىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىپ وتىر. ەندى اۋداندىق جۇمىسپەن قامتۋ جا­نە الەۋمەتتىك باعدارلامالار ءبولى­مى­نىڭ عيماراتىندا ورنالاسقان «سەرۆيستىك اكىمدىك» كەڭسەسىندە سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن قىسقارتۋعا, اۋدانداعى ازا­ماتتاردىڭ مەملەكەتتىك بيلىك ينستيتۋتتارىنا سەنىمىن ارتتىرۋ نەگىز بولاتىن جۇمىس اتقارىلماق. وسى جەردە «جەتىسۋ – ادالدىق الاڭى»  كەڭسەسى جۇمىس ىستەيدى. بۇل جوبالىق كەڭ­سەدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان­دار مەن ءبولىم قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىز­مەتى ۇيىمداستىرىلادى, – دەيدى اقسۋ اۋدا­نىنىڭ اكىمى ەسىم بازارحانوۆ.

اقسۋداعى قانت زاۋىتى جاڭا ماۋسىمعا دايىندىقتى باستادى. قازىر وندىرىستەگى تسەحتار تازالانىپ, توزعان بولشەكتەر جاڭاسىنا اۋىستىرىلۋدا. زاۋىتتاعى جاڭ­عىرتۋ جۇمىسىنا مەملەكەت قولداۋ جاساپ وتىر. «جەتىسۋ» الەۋمەتتىك-كاسىپ­كەرلىك كورپوراتسياسى 288 بىرلىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن قۇرال-جابدىق ساتىپ الىپ, زاۋىتقا ليزينگكە بەرگەن بولاتىن. وندىرىستە 120 ادام تۇ­راقتى جۇمىس ىستەيدى, ال جازعى ماۋسىمدا تاعى 100 ادام قوسىمشا ەڭبەككە تارتىلادى. جالپى, كاسىپورىن تولىق قۋاتىندا ىسكە قوسىلعاندا 600-گە جۋىق ادامدى جۇمىسپەن قامتىماق.

باستى نازاردا – جاستار

ءسوز باسىندا الماتى وبلىسىندا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا 977 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر­عانىن, بۇل ماقساتقا 109,2 ملرد تەڭگە بولىنگەنىن ايتتىق. بۇگىندە وسى باعىت بويىنشا 960 جوبا بويىنشا بايقاۋ جاريالانىپ, 365 جوبا بويىن­شا جۇمىسپەن قامتۋعا كەلىسىمشارت جاسالعان ەكەن.

– «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسىن» ساپالى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ايماقتىڭ جۇمىسسىز تۇرعىندارىنىڭ ءتىزىمى جاسالدى. ءبىز بۇل جەردە جاستاردىڭ جاعدايىنا كوبىرەك كوڭىل بولدىك. جوعا­رىداعى تىزىمگە 13 334 ادام كىردى, ونىڭ ىشىندە 3 228 ادامنىڭ 29 جاسقا دەيىن­­گى جاستار ەكەنىن انىقتادىق. قازىر الماتى قالاسى ماڭىنداعى جاستاردىڭ جۇ­مىسپەن قامتىلۋىنا جاعداي جاساۋ­دامىز. ءبىزدىڭ ەسەبىمىز بويىنشا مەگاپوليس شەكاراسى ماڭىندا تۇراتىن جۇمىسسىز جاستار سانى 1744 ادامنىڭ شاماسىندا. بۇگىنگە دەيىن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى ارقىلى 1198 ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلسا, ونىڭ ىشىندە 350 ادام وسى الماتى اگلومەراتسياسى ايماعىندا تۇراتىن جۇمىسسىز جاستار, – دەيدى وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.

تۇيىندەي ايتقاندا, وبلىس بويىنشا 1 ما­­مىرعا دەيىن 10,8 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلعان ەكەن. ونىڭ ىشىندە 3,3 مىڭ ادام تۇراقتى جالاقى تولەنەتىن جۇمىسقا قابىلدانىپتى. ال 2019 جى­لى 35,7 مىڭ ادام تۇراقتى جۇمىس تاپقان. بيىلعى جوسپاردا 46 116 ادامدى ەڭبەكپەن قامتۋ تۇر. ال بيىلعى 1-توقسانداعى ەسەپ بو­يىنشا وڭىردەگى جۇمىسسىزدىق كورسەتكىشى 4,7 پايىز شاماسىندا.