ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە وراي پرەزيدەنتتىڭ ۇندەۋىنە قاتىستى پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ پەن پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى داۋرەن اباەۆ Facebook جەلىسىندە پىكىرىن ءبىلدىردى.
سەنات توراعاسى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى – حالقىمىز باسىنان وتكەرگەن قاسىرەتتى جىلدار جاڭعىرىعى ەكەنىن جازادى. ونىڭ ايتۋىنشا, حح عاسىردىڭ باسىنداعى توتاليتارلىق جۇيەنىڭ سالدارىنان ءداستۇرلى تۇرمىسىمىز كۇشپەن وزگەرتىلگەن. «ەل اشارشىلىققا تاپ بولىپ, ەكى ميلليونعا جۋىق ادام كوز جۇمدى. جۇزدەگەن مىڭ قانداسىمىز تۋعان جەرىن تاستاپ كوشۋگە ءماجبۇر بولدى.
ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى دا قازاققا وڭاي تيگەن جوق. ۇلتتىڭ كوشىن باستاعان زيالى تۇلعالارىمىز تار قاپاستارعا قامالدى جانە اتۋ جازاسىنا كەسىلدى. ولاردىڭ جاقىندارى دا قۋدالاۋدان قۇتىلا المادى.
ءبىز وسىنداي «تار جول, تايعاق كەشۋدەن» بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ, سابىر مەن ءتوزىمنىڭ, ءۇمىت پەن سەنىمنىڭ ارقاسىندا امان ءوتىپ, اتا-بابامىز اڭساعان ازاتتىققا قول جەتكىزدىك. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ەلدىكتىڭ ىرگەسىن نىعايتىپ, تاۋەلسىز مەملەكەت قۇردىق. قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدەردىڭ ءوزىن ابىرويمەن ەڭسەرىپ كەلەمىز», دەيدى م.اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار قانشالىقتى قاسىرەتتى بولسا دا, ءتول تاريحىمىزدى ۇمىتۋعا بولمايتىنىن ايتا كەلە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن اياقتاپ, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ ءۇشىن ارنايى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرۋ تاپسىرماسىنا توقتالادى.
«شىن مانىندە, پرەزيدەنتىمىز اتاپ كورسەتكەندەي, وتكەن عاسىرداعى ەڭ قيلى كەزەڭنىڭ بىرىندە جازىقسىز جاپا شەككەندەردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋ – بارشامىزدىڭ پەرزەنتتىك بورىشىمىز. سوندىقتان تاريحتان تاعىلىم الىپ, ۇلت ءۇشىن باستارىن بايگەگە تىككەن ارىستارىمىزدىڭ ەسىمدەرىن ماڭگى ۇلىقتاپ وتكەنىمىز ءجون.
ەندى ەشقاشان مۇنداي زۇلمات بولماسىن! تاۋەلسىز قازاق ەلى جاساي بەرسىن!», دەيدى سەنات توراعاسى.
ال داۋرەن اباەۆ پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن قۇرىلاتىن كوميسسيانىڭ مىندەتتەرى تۋرالى ايتتى.
«بۇگىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز ۇندەۋىندە ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ قۇرىلعاندىعىن جاريا ەتتى. بۇل – تاريحي ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ ىسىندەگى ەلىمىزدىڭ كەزەكتى قادامى. سول جىلدارداعى قۋعىن-سۇرگىن – تاريحىمىزدىڭ جانىنداعى جازىلماعان جارا. پروتسەستەردىڭ جابىقتىعى, قۇپيالىعى, وكىنىشكە قاراي, تاريحىمىزدا كوپتەگەن اقتاڭداق قالدىردى. قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان جازىقسىزداردىڭ بارلىعى بىردەي اقتالعان جوق. بىزدەگى مالىمەتتەرگە سايكەس, بۇگىنگى كۇنى 6 مىڭعا جۋىق ءىستى قاراۋ قاجەت. حالقىمىزدىڭ قۇقى ءۇشىن دە كۇرەسكەندەردى اقتاۋعا ءتيىسپىز. ماسەلەن, 1910-1930 جىلدارداعى حالىق كوتەرىلىسىنە قاتىسۋشىلاردى ايتالىق, 1929 جىلعى باتپاققارا كوتەرىلىسىنە قاتىسقان 500 ادامنىڭ تەك ۇشەۋى عانا اقتالعان», دەپ جازدى داۋرەن اباەۆ جەلىدەگى پاراقشاسىندا.
سونىمەن قاتار ول «تاريحتى وزگەرتىپ, تاس-تالقان بولعان تاعدىرلاردى قالپىنا كەلتىرە المايمىز. ولگەندەرگە قايتا ءومىر بەرۋ دە مۇمكىن ەمەس. بىراق ولاردىڭ ۇرپاقتارى, كەلەشەك قازاقستاندىق ۇرپاقتار الدىنداعى پارىزىمىز – كىناسىز سوتتالعانداردىڭ جارقىن بەينەسىن ساقتاۋ», دەدى.
«جاڭادان قۇرىلعان ورگاننىڭ ميسسياسى – ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىقتاي ساياسي جانە زاڭدى تۇردە اقتاۋ ماقساتىندا جۇيەلى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ. پرەزيدەنتتىڭ كوميسسيا الدىنا قويعان مىندەتتەرى جانە سونىڭ اياسىندا جۇرگىزىلەتىن جۇمىستار مىناداي: بىرىنشىدەن, جاپپاي ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى زاڭنامالىق ۇسىنىستار ازىرلەۋ; ەكىنشىدەن, جاپپاي ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇربانىنا تەڭەستىرىلەتىن جانە ساياسي اقتاۋعا جاتاتىن تۇلعالار ساناتىن بەكىتۋ; ۇشىنشىدەن, اقتالعانداردى ماڭگى ەستە قالدىرۋ, ولاردىڭ جەرلەنگەن جەرلەرىن ىزدەۋ جانە كۇتىپ-ۇستاۋدى رەتكە كەلتىرۋ بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەۋ; تورتىنشىدەن, اقتالعانداردىڭ قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وتىنىمدەر مەن شاعىمداردى قاراۋ. اتالعان مىندەتتەر مەملەكەتتىك كوميسسيا جۇمىسى سۇلباسىن ناقتى بەينەلەيدى. ونىڭ بارىسى جايىندا قوعامعا تۇراقتى تۇردە اقپارات بەرىلەتىن بولادى», دەپ جازدى داۋرەن اباەۆ.